Non-ablative Radiofrequency for Cellulite (Gynoid Lipodystrophy) and Laxity


Nieablacyjna radiofrekwencja w leczeniu cellulitu (lipodystrofii gynoidalnej) i wiotczenia skóry

Bruna Souza Felix Bravo, Carolina Martinez Torrado i Maria Claudia Almeida Issa Instituto de Dermatologia Prof. Rubem David Azulay – Santa Casa da Misericórdia do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro, RJ, Brazylia Katedra Medycyny Klinicznej – Dermatologia, Fluminense Federal University, Niterói, RJ, Brazylia

Streszczenie

Cellulit, nazywany także lipodystrofią gynoidalną, jest wieloczynnikową chorobą skóry właściwej, naskórka i podskórnej tkanki komórkowej (Goldman i in. Pathophysiology of cellulite. New York: Taylor & Francis; 2006). W większości przypadków zmiana ta występuje u kobiet po okresie dojrzewania, z częstością 80–90% (Goldman i Hexsel. Cellulite: pathophysiology and treatment. 2nd ed. Florida: Editorial Informa, Healthcare; 2010; Emanuele. Clin Dermatol 31(6):725–30, 2013). Klinicznie cellulit objawia się nierówną powierzchnią skóry z zagłębieniami, uwypukleniami i guzkami, którym towarzyszy wiotczenie. Zwykle zlokalizowany jest na brzuchu, pośladkach i kończynach dolnych, ale może występować także na ramionach i plecach. Badanie histopatologiczne wykazuje przepuklinę podskórnej tkanki tłuszczowej w obrębie włóknistej tkanki łącznej (Rossi i Vergnanini. JEADV 14: 251–62, 2000; Khan i in. J Am Acad Dermatol. 62(3):361–70, 2010; De Peña i Hernández-Pérez. Rev Cent Dermatol Pascua 3:132–5, 2005). Obserwuje się również zwiększenie grubości podskórnej tkanki komórkowej. Chociaż cellulit nadal uznaje się za schorzenie o niejasnej etiologii, istnieje wiele hipotez próbujących wyjaśnić jego powstawanie. Metody leczenia mogą być inwazyjne i nieinwazyjne. Metody inwazyjne obejmują subcyzję i mezoterapię, a także liposukcję, gdy pacjenci chcą jednocześnie usunąć nadmierną miejscowo zlokalizowaną tkankę tłuszczową. Leczenie nieinwazyjne obejmuje leczenie miejscowe, kontrolowaną dietę, kriolipolizę, skupione ultradźwięki, endermologię, laser oraz nieablacyjną radiofrekwencję. W niniejszym rozdziale omawiamy leczenie z zastosowaniem nieablacyjnej radiofrekwencji. Radiofrekwencja (RF) powoduje obkurczanie kolagenu i stymuluje neokolagenezę za pomocą ciepła, co prowadzi do pogrubienia skóry właściwej i zapobiega przepuklinie tłuszczowej. Może również poprawiać krążenie miejscowe dzięki rozszerzeniu naczyń i drenażowi limfatycznemu. Klinicznie poprawia wiotczenie skóry i nierówność jej powierzchni (Coringrato i in. Radiofrecuencia ablativa en dermatología quirúrgica: Una revisión, Rev. dermatología argentina, vol. XIV, Julio–Septiembre 2008, Número 3; Brightman i in. Lasers Surg Med 41:791–8, 2009).

Słowa kluczowe  CellulitLipodystrofia gynoidalnaNieinwazyjna radiofrekwencjaNeokolagenezaWiotczenie skóryPrzepuklina tłuszczowaGrubość skóry właściwej

Wprowadzenie

Skóra jest najbardziej zewnętrznym narządem, a jej wygląd przyczynia się do kształtowania osobowości pacjenta. Choroby skóry i problemy kosmetyczne znacząco wpływają na samoocenę. Skutki psychologiczne cellulitu (lipodystrofii gynoidalnej) są często poważniejsze niż zmiany fizyczne widoczne w tej dermatozie. Może on wpływać na relacje międzyludzkie w sferze społecznej, uczuciowej i seksualnej. Może ograniczać zwykłe aktywności codzienne, takie jak chodzenie na plażę, uprawianie sportu czy noszenie określonych rodzajów odzieży. W ostatnich latach idea idealnie wyrzeźbionego ciała zmieniła postrzeganie cellulitu z problemu kosmetycznego na chorobę. Obecnie kobiety szukają wszystkich rodzajów leczenia z nadzieją na zmniejszenie lub usunięcie cellulitu (Goldman i Hexsel 2010; Goldman i in. 2006). W patogenezie cellulitu uczestniczą różne mechanizmy, a wiele metod leczenia opracowuje się z myślą o przeciwdziałaniu każdemu z nich. Nie istnieje leczenie idealne, ale dostępnych jest wiele alternatyw terapeutycznych pozwalających zmniejszyć widoczność tej choroby.

Ostatnio na znaczeniu zyskały i cieszą się dużym powodzeniem nieinwazyjne urządzenia, takie jak nieablacyjna radiofrekwencja (RF) oraz połączenia RF z innymi technologiami. Najczęściej stosowane rodzaje RF w leczeniu cellulitu to radiofrekwencja unipolarna, bipolarna oraz połączenia RF ze światłem podczerwonym, podciśnieniem i masażem mechanicznym.

Cellulit (lipodystrofia gynoidalna)

Pojęcie i historia

Cellulit, nazywany także lipodystrofią gynoidalną, guzkowym stwardnieniem tłuszczowym, adiposis edematosa, dermopaniculosis deformans, obrzękową fibrosclerosisową pannikulopatią, pannikulozą oraz cellulite hypodermosis, jest wieloczynnikową chorobą skóry właściwej, naskórka i podskórnej tkanki komórkowej (Goldman i in. 2006). W większości przypadków zmiana ta występuje u kobiet po okresie dojrzewania, z częstością 80–90% (Goldman i Hexsel 2010).

Alquier i Paviot po raz pierwszy opisali cellulit w 1920 roku (Rossi i Vergnanini 2000). Opisali go jako niezapalną, złożoną dystrofię komórkową tkanki mezenchymalnej spowodowaną zaburzeniem metabolizmu wody, która prowadzi do wysycenia tkanek sąsiednich płynem śródmiąższowym (Rossi i Vergnanini 2000). W tym samym dziesięcioleciu Laguese opisał cellulit jako zmiany w tkance podskórnej charakteryzujące się zwiększeniem ilości tkanki tłuszczowej i obrzękiem śródmiąższowym (Goldman i in. 2006; Laguese 1929). W 1958 roku Merlem zdefiniował cellulit jako angiopatię, a w 1978 roku Benazzy i Curri zaproponowali termin “sclerotic-fibrous-edematous panniculopathy” (Goldman i in. 2006). W 1978 roku Nürnberger i Müller (1978) stwierdzili różnice w strukturze skóry i tkanki podskórnej u mężczyzn i kobiet, które częściowo wyjaśniają przewagę cellulitu u kobiet (Nürnberger i Müller 1978). Obecnie terminy cellulit i lipodystrofia gynoidalna są najczęściej używanymi określeniami w piśmiennictwie medycznym.

Objawy kliniczne

Zwykle cellulit zlokalizowany jest na brzuchu, pośladkach i kończynach dolnych, ale może występować także na ramionach i plecach. Cellulit jest spowodowany przepukliną podskórnej tkanki tłuszczowej w obrębie włóknistej tkanki łącznej, z typowym wyglądem dołkowym lub wyglądem skórki pomarańczowej (spowodowanym obrzękiem płaskich powierzchni i rozszerzeniem ujść mieszków włosowych) (Rossi i Vergnanini 2000; Khan i in. 2010; De Peña i Hernández-Pérez 2005). Większość zmian ma owalny kształt, a ich oś jest równoległa do linii napięcia skóry (Goldman i Hexsel 2010). Cellulit jest bardziej widoczny przy wiotczeniu skóry i dlatego nasila się z wiekiem. Podczas badania palpacyjnego, po uchwyceniu fałdu skóry w obszarze zmian, wyczuwa się zwiększenie grubości podskórnej tkanki komórkowej i zmianę jej konsystencji oraz zmniejszenie ruchomości z powodu zrostów (De Peña i Hernández-Pérez 2005).

Ogólnie rzecz biorąc, cellulit jest zmianą bezobjawową; jednak w ciężkich stopniach mogą mu towarzyszyć bolesne guzki, co sugeruje zapalenie skóry właściwej i leżącej pod nią podskórnej tkanki tłuszczowej (Goldman i Hexsel 2010; Emanuele 2013).

Cellulit różni się od otyłości; otyłość charakteryzuje się przerostem i hiperplazją tkanki tłuszczowej, która nie musi być ograniczona do brzucha lub kończyn dolnych (Rossi i Vergnanini 2000). Obecności cellulitu nie należy mylić z otyłością, chociaż adipogeneza pogarsza ten stan (Emanuele 2013).

Etiopatogeneza

Etiopatogeneza cellulitu była szeroko dyskutowana w ostatnich dziesięcioleciach. Chociaż cellulit nadal uznaje się za schorzenie o niejasnej etiologii, istnieje wiele hipotez dotyczących jego pochodzenia, takich jak zmiany naczyniowe i obrzęk, związane z płcią różnice architektoniczne skóry, zmiany zapalne oraz wahania hormonalne.

Zmiany naczyniowe i obrzęk

Pierwsze opracowanie dotyczące patofizjologii cellulitu wykazało zwiększenie ilości glikozoaminoglikanów w skórze właściwej i macierzy zewnątrzkomórkowej oraz w naczyniach włosowatych skóry w obszarze zmian. Mogłoby to wyjaśniać ilość wody zatrzymywanej w skórze, przyciąganej przez glikozoaminoglikany. Na podstawie tych wyników obrzęk w cellulicie powiązano ze zmianami składu macierzy zewnątrzkomórkowej (Emanuele 2013).

Opisano także pewien stopień uszkodzenia unaczynienia skóry z nieprawidłowością zwieraczy tętniczek przedwłosowatych. Inne wyniki, takie jak obecność nowo utworzonych naczyń włosowatych, teleangiektazje, mikrozakrzepy i mikrokrwotoki, wiążą cellulit z przewlekłą niewydolnością żylną (Rossi i Vergnanini 2000). Czynniki te wpływają na przepuszczalność naczyń włosowatych i nadmierne zatrzymywanie płynów w skórze właściwej, a także w warstwie tłuszczowej, między adipocytami i przegrodami zrazikowymi, zwiększając ciśnienie śródmiąższowe z powodu hydrofilowych właściwości glikozoaminoglikanów.

Zmiany naczyniowe, obrzęk i zmniejszony powrót żylny powodują niedotlenienie tkanki, które prowadzi do pogrubienia przegród włóknistych w powierzchownej tkance tłuszczowej i głębokiej części skóry właściwej, co nadaje cellulitowi wygląd przypominający pikowanie (Curri i Bombardelli 1994).

Związane z płcią różnice architektoniczne skóry

Teorię tę opisali Nürnberger i Müller w 1978 roku, przedstawiając cellulit jako przepuklinę tłuszczową nazywaną “papillae adiposae.” W tym stanie tkanka tłuszczowa przenika z tkanki podskórnej przez wewnętrzną powierzchnię osłabionej skóry właściwej na granicy skórno-naskórkowej, co uznaje się za cechę anatomii kobiet (Nürnberger i Müller 1978). Zmiana ta została potwierdzona za pomocą ultrasonografii, spektroskopii i rezonansu magnetycznego (MRI) (Bravo i in. 2013). Obserwuje się, że przepuklina tkanki jest typowa dla kobiet, ponieważ przegrody włókniste różnią się u tej płci w porównaniu z mężczyznami. U mężczyzn przegrody rozmieszczone są krzyżowo, tworząc małe wielokąty i rodzaj komór, które nie przesuwają się ku przodowi w stronę skóry właściwej i nie są ustawione prostopadle, jak ma to miejsce u kobiet. Ta cecha pomaga zrozumieć, dlaczego cellulit może występować zarówno u szczupłych, jak i otyłych kobiet (Nürnberger i Müller 1978).

Querleux i in. (2002) wyróżnili trzy główne orientacje przegród: równoległą, prostopadłą i kątową (około 45°). Opisali, że kobiety z cellulitem mają wyższy odsetek przegród prostopadłych niż kobiety lub mężczyźni bez cellulitu.

Zmiany zapalne

Zmiany zapalne wymieniano jako jeden z głównych czynników patofizjologicznych cellulitu. Kligman stwierdził, że cellulit jest niewyraźnym obrazem przewlekle obrzękłych komórek (Nürnberger i Müller 1978); istnieją również dowody na nacieczenie przegród włóknistych przez limfocyty i makrofagi, co prowadzi do atrofii adipocytów i zaniku skóry (Nürnberger i Müller 1978; Bravo i in. 2013). Hipoteza ta wyjaśniałaby, dlaczego niektórzy pacjenci z cellulitem odczuwają ból i wrażliwość na ucisk. Inni autorzy nie uznają zapalenia za część tego procesu (Piérard i in. 2000).

Wahania hormonalne

Inni autorzy sugerują, że cellulit jest nieprawidłowością tkanki łącznej wynikającą z działania estrogenów na fibroblasty, które wytwarzają metaloproteazy macierzy uszkadzające tkankę łączną i degradujące włókna kolagenowe w beleczkach wewnątrz tkanki tłuszczowej (Bravo i in. 2013).

Fizyczne objawy cellulitu wynikają z zniszczenia prawidłowej architektury beleczek kolagenowych, które utrzymują tkankę tłuszczową w dwóch warstwach: powierzchownej i głębokiej (Pugliese 2007). Dlatego związek cellulitu z hormonami uzasadnia jego pojawianie się po okresie dojrzewania, nasilanie w czasie ciąży i podczas leczenia estrogenami, a także w otyłości, w której poziom estrogenów jest podwyższony.

Dieta z nadmiarem tłuszczu i węglowodanów prowadzi do hiperinsulinemii, zwiększenia lipogenezy i zahamowania lipolizy, co powoduje gromadzenie tłuszczu. Opisano również, że prolaktyna zwiększa zatrzymywanie wody w tkance tłuszczowej, wywołując obrzęk (Isidori 1983).

Inne zaangażowane hormony to hormony tarczycy, które zwiększają lipolizę, zmniejszają aktywność fosfodiesterazy i aktywność receptorów antylipolitycznych. Pacjenci z niedoczynnością tarczycy mają więcej cellulitu z powodu zmniejszonej lipolizy (Rosenbaum i in. 1998).

Czynniki predysponujące

Cellulit występuje u wszystkich ras, chociaż kobiety białe mają tendencję do większego nasilenia cellulitu niż kobiety azjatyckie lub czarne (Draelos 2001). Mówi się, że Latynki mają więcej cellulitu w okolicy biodr i pośladków, podczas gdy kobiety anglosaskie i nordyckie mają więcej cellulitu na brzuchu, na co wpływa ich biotyp.

Dieta, jak wspomniano wcześniej, również jest czynnikiem wpływającym na ten stan. Diety bogate w węglowodany, tłuszcze i sól sprzyjają cellulitowi. Obcisła odzież i buty na wysokim obcasie utrudniają powrót żylny, zmieniając mechanizmy pompy, i w ten sposób zwiększają cellulit (Goldman i in. 2006).

Palenie tytoniu uznaje się za czynnik predysponujący, ponieważ może modyfikować mikrokrążenie skóry i nasilać degradację włókien sprężystych oraz kolagenowych (Morita 2007). Niektóre środki antykoncepcyjne i beta-blokery mogą pogarszać cellulit. Istnieje szereg innych okoliczności, które mogą nasilać cellulit, takich jak otyłość, miejscowe gromadzenie tłuszczu i wiotczenie skóry.

Cellulit może się nasilić lub pojawić po operacjach, głównie po liposukcji, które powodują zwłóknienie lub zanik podskórny (Goldman i in. 2006).

Ocena kliniczna

Pacjenta należy zapytać o przebyte urazy, liposukcję lub zastrzyki w dotkniętym obszarze, choroby przewlekłe, ciąże, operacje, wywiad rodzinny, rodzaj stosowanej diety oraz przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych lub hormonów (Goldman i Hexsel 2010).

Badanie fizykalne należy przeprowadzić u pacjenta stojącego z rozluźnionymi mięśniami. Cellulit lepiej uwidacznia się w teście uchwycenia fałdu skóry, który polega na ujęciu fragmentu skóry między kciuk i palec wskazujący wzdłuż naturalnego pionowego fałdu aż do utworzenia fałdu skórnego. Badanie palpacyjne należy przeprowadzić w celu oceny elastyczności skóry i tkanki podskórnej. Należy ocenić niewydolność żylną lub limfatyczną oraz stopień otyłości lub nadwagi pacjenta za pomocą wskaźnika masy ciała (BMI). Należy ocenić wiotczenie skóry i inne czynniki pogarszające stan (Goldman i Hexsel 2010; Bertin i in. 2001).

Klasyfikacja cellulitu

Klasyfikacja kliniczna cellulitu jest kluczowym elementem przed rozpoczęciem jakiegokolwiek specyficznego leczenia, w odniesieniu do mechanizmu działania, liczby sesji i odstępów między nimi.

Stopnie kliniczne

  • Stopień I: pacjent jest bezobjawowy i nie ma zmian klinicznych (Goldman i Hexsel 2010; Rossi i Vergnanini 2000).
  • Stopień II: cellulit jest widoczny tylko po ucisku lub napięciu mięśni; występuje bladość, obniżenie temperatury i zmniejszenie elastyczności.
  • Stopień III: wygląd przypominający materac i/lub skórkę pomarańczową jest widoczny w spoczynku, drobna ziarnistość jest wyczuwalna w głębszych warstwach, występuje bolesność palpacyjna, zmniejszenie elastyczności, bladość i obniżenie temperatury.
  • Stopień IV: ma te same cechy co stopień trzeci, z bardziej wyczuwalnymi, widocznymi i bolesnymi guzkami, przylegającymi do głębokich warstw oraz falistym wyglądem powierzchni skóry.

Opis kliniczny

Ograniczony lub twardy cellulit

Skóra ma bardzo wyraźnie zwiększoną grubość i zmiany są bardziej widoczne w tkankach powierzchownych (Goldman i in. 2006; Rossi i Vergnanini 2000; De Peña i Hernández-Pérez 2005). Zwykle twardy lub ograniczony cellulit występuje u młodych kobiet uprawiających sport. Ponieważ jest twardy, jest ograniczony i zajmuje mniej miejsca. Ma zbity i jędrny wygląd i nie zmienia się w zależności od pozycji. Zwykle towarzyszą mu rozstępy. Gdy fragment naciekniętej skóry zostanie ściśnięty między palcami, na powierzchni pojawia się szorstkość podobna do skórki pomarańczowej z rozszerzonymi porami mieszkowymi. Podczas przesuwania fragmentu skóry między palcami można wyczuć małe guzki o twardej konsystencji. Występuje również niemożność przesunięcia powierzchownej warstwy skóry względem warstwy głębszej. Dobrze reaguje na leczenie.

Miękki lub rozlany cellulit

Tkanka nie jest przymocowana do głębszej warstwy; jest to najczęstsza postać. Zwykle występuje u kobiet, które nie uprawiają sportu. Wiąże się z hipotonią mięśniową i wiotczeniem skóry. Rozpoznanie zazwyczaj stawia się na podstawie oględzin. Charakteryzuje się zmianą anatomii, powodując deformację okolicy miednicy. Zwykle występuje u kobiet powyżej 40. roku życia. Grubość skóry może wynosić 5–8 cm. W pozycji stojącej widoczny jest wygląd przypominający pikowanie, a skóra porusza się podczas ruchów i zmian pozycji. W dotyku wyczuwa się miękką tkankę oraz małe, twarde guzki. Jeśli chodzi o ruchomość, powierzchowne i głębokie warstwy skóry mogą się łatwiej przesuwać. Mogą mu towarzyszyć powikłania krążeniowe, takie jak żylaki, wybroczyny, teleangiektazje, uczucie ciężkości, zmęczenie, drętwienie stóp i bóle nocne, a także niedociśnienie ortostatyczne z powodu ektazji krwi w obszarach obwodowych. Często spotyka się połączenie lipodystrofii miękkiej i twardej.

Obrzękowy cellulit

Jest postacią najcięższą i najrzadziej występującą, zwykle towarzyszy otyłości. W tej klasyfikacji obserwuje się dodatni objaw Godeta. Polega on na tym, że ucisk tkanki palcem powoduje zagłębienie na powierzchni skóry, które znika po kilku minutach. Naciek jest twardszy niż w poprzedniej postaci; cecha ta wynika ze składu płynu śródmiąższowego, który jest lepki i zawiera białka wielkocząsteczkowe, z wyglądem obrzęku limfatycznego. Towarzyszą mu również objawy naczyniowe. Pacjent odczuwa ciężkość i ból.

Metody leczenia

Zapotrzebowanie na opcje terapeutyczne poprawiające tę zmianę jest bardzo duże, a w ostatnich latach oferta metod leczenia wzrosła. Wśród nich znajdują się metody inwazyjne, takie jak:

  • Liposukcja: usuwanie miejscowej tkanki tłuszczowej, niejest wskazana w leczeniu cellulitu (Draelos 2001).
  • Subcyzja jest techniką chirurgiczną, która nie wymaga nacięć i nie pozostawia blizn. W jej wyniku przecinane są przegrody włókniste, a zagłębienia ulegają zmniejszeniu.
  • Karboksyterapia zwiększa napięcie naczyniowe i wywołuje czynne rozszerzenie naczyń mikrokrążenia w wyniku działania CO2 na komórki mięśni gładkich tętniczek (Goldman i Hexsel 2010).
  • Mezoterapia obejmuje zastrzyki zawierające określone substancje czynne. Substancje te działają lipolitycznie (Goldman i Hexsel 2010).

Nieinwazyjne metody leczenia są następujące:

  • Leczenie miejscowe: działa głównie w czterech kierunkach: zwiększa przepływ mikronaczyniowy, zmniejsza lipogenezę i promuje lipolizę, przywraca prawidłową strukturę skóry właściwej i tkanki podskórnej oraz zapobiega tworzeniu wolnych rodników lub je niszczy (Goldman i in. 2006).
  • Tlenoterapia: promuje powierzchowną lipolizę.
  • Kontrolowane diety: w celu uniknięcia nadwagi.
  • Kriolipoliza została zatwierdzona przez FDA do usuwania miejscowej tkanki tłuszczowej; powoduje krystalizację tłuszczów w komórkach tłuszczowych w temperaturach powyżej punktu zamarzania, co prowadzi do apoptozy adipocytów i procesu zapalnego, którego skutkiem jest zmniejszenie warstwy tłuszczu w ciągu 2–4 miesięcy.
  • Skupione ultradźwięki: powodują ogrzewanie adipocytów, prowadząc do martwicy koagulacyjnej i śmierci komórek tkanki tłuszczowej.
  • Endermologia: polega na zastosowaniu zrolowanych głowic z podciśnieniem, które unosi skórę i dociera do głębszych struktur, stymulując metabolizm i unaczynienie oraz drenaż limfatyczny (Goldman i Hexsel 2010).
  • Laser.
  • Ablacyjna i nieablacyjna radiofrekwencja.

W niniejszym rozdziale szczegółowo omówimy leczenie cellulitu za pomocą nieablacyjnej radiofrekwencji.

Radiofrekwencja

Radiofrekwencja (RF) jest formą energii elektromagnetycznej (Shapiro i in. 2012). Jej częstotliwość wynosi od 3 kHz do 300 GHz (Lapidoth i Halachmi 2015). Po zastosowaniu na tkankę skóry szybko oscylujące pola elektromagnetyczne powodują ruch naładowanych cząstek w tkance, co prowadzi do wytwarzania ciepła proporcjonalnego do oporu elektrycznego tkanki (Shapiro i in. 2012). Idea wykorzystywania ciepła do kauteryzacji pochodzi z czasów egipskich. Jednak dopiero w XIX wieku zbudowano urządzenie wykorzystujące prąd galwaniczny. Lee de Forest był amerykańskim wynalazcą i inżynierem, który stworzył lampę termionową, czyli lampę próżniową, umożliwiającą wzmacnianie RF (Kotcher Fuller 2005). William Bovie w 1920 roku (O’Connor i in. 1996) opracował elektrokauteryzację do elektrochirurgii, która mogła ciąć, koagulować, kauteryzować i fulgurować tkanki. W 1939 roku na rynek wprowadzono hyfrecator. Jest to urządzenie wykorzystujące niskie częstotliwości i wysokie napięcie prądu przemiennego. Służy do niszczenia tkanek i kontroli krwawienia (Lapidoth i Halachmi 2015).

RF jest obecnie stosowana w medycynie w wielu rodzajach leczenia o różnym spektrum, w tym w medycynie estetycznej, gdzie uznaje się ją za prostą, skuteczną i małoinwazyjną metodę (Lapidoth i Halachmi 2015). W medycynie estetycznej RF stosuje się w zastosowaniach ablacyjnych i nieablacyjnych (Lapidoth i Halachmi 2015).

Efekty tkankowe możliwe do uzyskania za pomocą energii RF zależą od zastosowanej gęstości energii; poniżej wymieniono kilka wywołanych przez RF zmian termicznych tkanek, powszechnie stosowanych w medycynie (Lapidoth i Halachmi 2015):

  • Ablacja tkanek: efekt ten służy do cięcia lub usuwania tkanek i opiera się na termicznym odparowaniu tkanki.
  • Koagulacja: zapewnia hemostazę w celu kontroli krwawienia. Koagulację można stosować również na tkanki miękkie w celu wywołania martwicy.
  • Obkurczanie kolagenu: wysokie temperatury powodują natychmiastową zmianę trzeciorzędowej struktury białek. W nieinwazyjnych zabiegach kosmetycznych efekt ten uzyskuje się przy niższych temperaturach, aby uniknąć martwicy skóry.
  • Hipertermia tkankowa: polega na stosowaniu temperatur poniżej progu martwicy w celu stymulowania naturalnych procesów fizjologicznych, mających na celu zmianę wyglądu skóry i zmniejszenie ilości podskórnego tłuszczu; przykładem jest ThermaCool.

Pierwsze urządzenie oparte na nieablacyjnej RF zostało zatwierdzone przez FDA (Food and Drug Administration) w 2002 roku. Był to aparat monopolarowy o nazwie ThermaCool (Thermage, Hayward, CA). Opracowano go w celu leczenia fotouszkodzonej skóry twarzy, zmniejszania zmarszczek i poprawy wiotczenia (Lolis i Goldberg 2012; Alexiades-Armenakas i in. 2008).

Nieablacyjna RF nie pochłania ani nie rozprasza melaniny naskórkowej; dlatego może być stosowana u wszystkich fototypów skóry, bez ryzyka uszkodzenia naskórka. RF powoduje obkurczanie włókien kolagenowych i stymuluje neokolagenezę za pomocą energii cieplnej, poprawiając wiotczenie i zmarszczki. W leczeniu cellulitu synteza nowego kolagenu przez fibroblasty prowadzi do pogrubienia skóry właściwej, poprawiając kliniczny wygląd zmian (Coringrato i in. 2008; Brightman i in. 2009).

Częstotliwość radiofrekwencji

Częstotliwość prądu elektrycznego określa, ile razy na sekundę prąd zmienia swój kierunek, i jest wyrażana w hercach. Ta zmiana kierunku wiąże się ze zmianą polaryzacji napięcia. W medycynie najczęściej stosuje się częstotliwości z zakresu 200 kHz do 6 MHz (Lapidoth i Halachmi 2015).

Fale radiofrekwencyjne

Energia generowana przez RF może rozprzestrzeniać się trójwymiarowo w leczonym obszarze z kontrolowaną głębokością. Głębokość działania RF zależy od konfiguracji elektrod, parametrów urządzenia i leczonej tkanki (Alan i Drover 2010).

Przewodnictwo elektryczne w RF jest zmienne w zależności od tkanki. Tkanki z małą ilością wody mają mniejsze przewodnictwo elektryczne. Dlatego dobre wyniki można osiągnąć, stosując RF do leczenia tkanek o dużym stężeniu wody, takich jak gruczoły potowe lub łojowe (Alan i Drover 2010).

Energię RF można dostarczać w trybie fali ciągłej (CW), trybie serii impulsów i trybie impulsowym. Do stopniowego leczenia dużych obszarów najbardziej przydatny jest tryb CW, ponieważ umożliwia powolne zwiększanie temperatury w całej objętości tkanki, jak w leczeniu cellulitu lub ujędrnianiu skóry (Lapidoth i Halachmi 2015). Tryb serii impulsów dostarcza energię RF w powtarzalnych impulsach i jest stosowany na przykład w koagulacji krwi (Lapidoth i Halachmi 2015). Tryb impulsowy jest optymalny, gdy celem jest ogrzanie małej objętości tkanki przy jednoczesnym ograniczeniu przewodzenia ciepła do tkanek otaczających, i jest skuteczny w frakcyjnej ablacji skóry (Lapidoth i Halachmi 2015).

W RF systemy dopasowania impedancji stanowią połączenie kilku kondensatorów i cewek indukcyjnych (Lapidoth i Halachmi 2015). Wyzwaniem w tych urządzeniach jest to, że muszą rozróżniać różne impedancje różnych części ciała ludzkiego (Lapidoth i Halachmi 2015). System dopasowania impedancji musi kompensować te różnice (Lapidoth i Halachmi 2015).

System dopasowania impedancji może być zmienny (Thermage) lub szerokopasmowy (Accent) (Lapidoth i Halachmi 2015).

Moc radiofrekwencji

Najważniejszymi cechami energii RF są jej moc szczytowa i średnia. Moc szczytowa jest ważna dla oceny wywołanego efektu cieplnego, podczas gdy moc średnia wpływa na szybkość, z jaką indukowane jest ogrzewanie (Lapidoth i Halachmi 2015).

Wysoka gęstość mocy zastosowana na dużej powierzchni skóry może wywołać jedynie łagodne ocieplenie, ale w przypadku zastosowania przez elektrodę igłową niewielka moc jest przekazywana w małym punkcie kontaktu, co prowadzi do dużej gęstości mocy (Lapidoth i Halachmi 2015).

Głębokość penetracji i rozkład energii radiofrekwencji między elektrodami

Głębokość penetracji jest parametrem szeroko stosowanym w dermatologii laserowej i oznacza odległość pod skórą, na której tkanka jest ogrzewana. W RF natężenie prądu zmniejsza się wraz z odległością od elektrody z powodu rozbieżności linii prądu (Lapidoth i Halachmi 2015). Głębokość penetracji można zmieniać poprzez modyfikację topologii skóry i optymalizację systemu elektrod; może na nią wpływać również struktura anatomiczna leczonego obszaru (Lapidoth i Halachmi 2015).

Rodzaje radiofrekwencji

Energię stosowaną w RF oblicza się za pomocą poniższego wzoru (tabela 1):

Formuła energii RF: energia w dżulach równa się moc w watach pomnożonej przez czas w sekundach
Tabela 1 Właściwości RF i ich wskazania
Rodzaje RF Właściwości Mechanizm/wskazanie
Monopolarowa Sprzężenie pojemnościowe
Aktywna końcówka + elektroda powrotna
Głębokość ogrzewania zależy od rozmiaru i geometrii końcówki
Ciepło maleje wraz z odległością od elektrody
Głębokość: 3–6 mm
Ablacja tkanek
Koagulacja
Ogrzewanie podmartwicze (przebudowa kolagenu)
Wiotczenie skóry/cellulit
Zmarszczki
Unipolarna Brak prądu elektrycznego
Pole elektromagnetyczne jest wytwarzane przez RF (wysoka częstotliwość rotacji cząsteczek wody)
Głębokość penetracji: do 20 mm
Modelowanie sylwetki
Cellulit
Bipolarna Dwie aktywne elektrody w końcówce
Mała głębokość penetracji: 3 mm
Promuje obkurczanie włókien: przebudowa kolagenu
Cellulit
Wiotczenie skóry
Zmarszczki
Tripolarna Łączy działanie monopolarowej i bipolarnej w jednym aplikatorze
Ogrzewa powierzchowne i głębokie warstwy skóry
Bardzo niska moc, większe bezpieczeństwo
Wiotczenie skóry
Cellulit

Monopolarowa radiofrekwencja

Pierwsze urządzenie monopolarowej RF (MRF) zostało zatwierdzone przez Food and Drug Administration w 2002 roku do poprawy zmarszczek okołooczodołowych, a w 2004 roku zmarszczek całej twarzy, a także do czasowej poprawy wyglądu cellulitu, gdy do systemu dostarczania energii dodano wibracje (Carruthers i in. 2014). Od tego czasu monopolarowa radiofrekwencja stanowi ważną część leczenia cellulitu (Carruthers i in. 2014).

Urządzenia MRF uwalniają energię za pomocą zlokalizowanego dipolu w końcówce i drugiego elektrody stykającej się ze skórą pacjenta, pełniącej funkcję elektrody uziemiającej lub powrotnej. Elektroda zaprojektowana jest tak, aby równomiernie rozpraszać energię przez skórę w procesie nazywanym sprzężeniem pojemnościowym, który tworzy strefę wyższej temperatury do kontrolowanej głębokości 3–6 mm.

Tkanka wystawiona na działanie pola elektrycznego stawia opór falom RF, wytwarzając ciepło, które modyfikuje mikro- i makromolekularną strukturę tkanki (Alan i Drover 2010). Energia elektromagnetyczna (RF) jest przekształcana w energię cieplną (ryc. 1). Ciepło powoduje denaturację kolagenu i obkurczanie włókien kolagenowych, stymuluje syntezę nowych włókien kolagenowych i zwiększa aktywność fibroblastów, poprawiając wiotczenie i zmarszczki. Z drugiej strony monopolarowa RF może być również stosowana w elektrochirurgii ze względu na swój potencjał ablacyjny (Bravo i in. 2013; Carruthers i in. 2014). Ilość nowo wytworzonego kolagenu wydaje się zależeć od intensywności ogrzewania tkanki łącznej i czasu, przez który tkanka jest ogrzewana (Carruthers i in. 2014). W zależności od stosowanego systemu MRF energia może być dostarczana w trybie “stemplowanym”, w sposób ciągłego przesuwania lub wewnętrznie wzdłuż granicy skóra–tkanka podskórna za pomocą włókna lub elektrody (Carruthers i in. 2014).

Schemat proponowanych mechanizmów działania różnych rodzajów radiofrekwencji, pokazujący przekształcenie energii elektromagnetycznej RF w energię cieplną w skórze
Ryc. 1 Rodzaje radiofrekwencji: proponowany mechanizm działania

Ciepło generowane przez prąd RF w pobliżu elektrody aktywnej nie zależy od rozmiaru, kształtu ani pozycji elektrody powrotnej, gdy elektroda powrotna jest znacznie większa niż elektroda aktywna i znajduje się w odległości znacznie większej niż rozmiar elektrody aktywnej (Lapidoth i Halachmi 2015). Ogrzewanie zmniejsza się dramatycznie wraz z odległością od elektrody (Lapidoth i Halachmi 2015). Urządzenia monopolarowe działają głębiej niż urządzenia bipolarne lub unipolarne (Carruthers i in. 2014). Głębokość ogrzewania zależy od rozmiaru i geometrii końcówki zabiegowej (Bravo i in. 2013). Zazwyczaj urządzenie ogrzewa skórę właściwą do temperatury 65 °C–75 °C, w której kolagen ulega denaturacji (Lolis i Goldberg 2012).

Urządzenia monopolarowe są najczęściej stosowane do cięcia tkanek (Lapidoth i Halachmi 2015), podobnie jak nóż elektryczny; jest to aparat elektromedyczny wykorzystujący ciepło generowane przez przepływ prądu wysokiej częstotliwości, rzędu 1 MHz, między aktywną, punktową elektrodą a elektrodą o większej powierzchni, umieszczoną w bliskim kontakcie ze skórą. Jego funkcją jest ablacja tkanek (International Electrotechnical Commission).

Efekty leczenia urządzeniami monopolarowymi zależą od gęstości energii RF, którą można kontrolować za pomocą mocy RF, oraz od rozmiaru elektrody aktywnej (Lapidoth i Halachmi 2015):

  • Ablacja tkanek: wymagana jest bardzo duża gęstość energii.
  • Narzędzia tnące: stosuje się elektrodę igłową, aby skoncentrować prąd elektryczny na bardzo małym obszarze.
  • Głowice koagulacyjne mają większą powierzchnię niż urządzenia ablacyjne.
  • Ogrzewanie podmartwicze jest zwykle stosowane w leczeniu związanym z przebudową kolagenu.

Monopolarowa RF może być stosowana u wszystkich typów skóry, ponieważ nie jest odbijana ani pochłaniana przez melaninę naskórkową lub naczynia podczas przenikania przez skórę, co czyni ją bezpieczniejszą (Carruthers i in. 2014); monopolarową RF można stosować na różnych częściach ciała, takich jak uda, ramiona, dekolt, szyja, podbródki, brwi, okolice oczu, środkowa część twarzy, policzki, fałdy nosowo-wargowe i fałdy wargowo-podbródkowe.

Na rynku dostępnych jest kilka urządzeń monopolarowej radiofrekwencji, w tym Thermage ThermaCool, Exilis i Pellevé S5. Każde z nich zapewnia inne korzyści, takie jak szybkość, wibracje, system chłodzenia i progresywne ogrzewanie (Lapidoth i Halachmi 2015).

Najczęstsze działania niepożądane to uczucie pieczenia i gorąca w obszarze zabiegowym podczas procedury. Obrzęk i rumień zwykle ustępują w ciągu kilku godzin po zabiegu. Rzadziej występują oparzenia, tworzenie się strupów, nadżerki, depigmentacja, blizny i zaburzenia czucia (Bravo i in. 2013; Lapidoth i Halachmi 2015).

Unipolarna radiofrekwencja

Mechanizm działania unipolarnej RF różni się od monopolarowej radiofrekwencji. W unipolarnej RF w tkance nie powstaje prąd elektryczny (Bravo i in. 2013). Zamiast tego wytwarzane jest wysokoczęstotliwościowe promieniowanie elektromagnetyczne, powodujące szybko zmieniającą się polaryzację pola elektromagnetycznego i indukujące wysoką częstotliwość rotacji cząsteczek wody (uznawanych za chromofor). Takie bardzo szybkie oscylacje wytwarzają ciepło, które następnie rozprasza się w tkance. Faza fali elektromagnetycznej wytwarzanej przez to urządzenie jest kontrolowana w taki sposób, aby umożliwić penetrację ciepła w tkance na głębokość do 20 mm.

Ciepło wytwarzane przez ruch cząsteczek wody powoduje, że temperatura powierzchni skóry stabilizuje się na poziomie około 40°C, podczas gdy najwyższe temperatury 50–75°C uzyskuje się w warstwie siateczkowej skóry właściwej (Bravo i in. 2013).

Wysokoczęstotliwościowa unipolarna RF jest bardziej odpowiednia do modelowania konturów ciała, ponieważ penetruje głębiej (20 mm) i osiąga wyższe temperatury. Uważa się, że unipolarna RF jest bardziej skuteczna niż bipolarna RF w leczeniu cellulitu ze względu na głębokość penetracji, podczas gdy penetracja bipolarnej RF wynosi od 2 do 4 mm (Alexiades-Armenakas i in. 2008). Z drugiej strony bipolarna RF indukuje pogrubienie skóry właściwej, wpływając na nierówność powierzchni skóry, która jest składową cellulitu.

Bipolarna radiofrekwencja

Bipolarna RF składa się z dwóch aktywnych elektrod umieszczonych w niewielkiej odległości. W tego typu urządzeniu prąd przepływa między elektrodami, co oznacza, że leczenie jest symetryczne i ograniczone do tkanki między nimi. Głębokość penetracji jest niewielka, około połowy odległości między dwiema elektrodami (Lapidoth i Halachmi 2015).

Może być stosowana u wszystkich typów skóry, podobnie jak inne rodzaje RF. Mechanizm działania jest podobny do monopolarowej RF. Ciepło wywołane przez RF powoduje obkurczanie włókien zewnątrzkomórkowych, a następnie stymuluje wytwarzanie nowych włókien kolagenowych w skórze właściwej, zwiększając jej grubość, co pomaga zapobiegać przepuklinie tłuszczowej do skóry właściwej. Klinicznie obserwuje się to jako wygładzenie skóry.

Połączenie RF bipolarnej z unipolarną jest bardzo przydatne w leczeniu konturów ciała, wiotczenia skóry i cellulitu, ponieważ mogą one docierać na różne głębokości. Opracowano nową technologię, w której to samo urządzenie dostarcza energię RF zdolną dotrzeć do różnych głębokości skóry podczas tej samej sesji zabiegowej, o nazwie HD 3D (Alma Lasers, Izrael). Urządzenie to ma specjalną końcówkę, w której rolki wykonują masaż, poprawiając krążenie miejscowe i drenaż limfatyczny.

Najczęstsze działania niepożądane to uczucie gorąca podczas zabiegu, rumień i niewielki obrzęk, które utrzymują się przez kilka minut po procedurze. Oparzenia i pozapalne przebarwienia są rzadkie i zależą od umiejętności operatora.

TriPollar RF

TriPollar RF powoduje jednorodne i głębokie wolumetryczne ogrzewanie tkanki, łącząc działanie monopolarowej i bipolarnej RF w jednym aplikatorze. Prąd RF przepływa między trzema biegunami (elektrodami). Taki układ elektrod sprawia, że każda z nich działa jako wspólny biegun, eliminując potrzebę chłodzenia elektrod i skóry, optymalizując bezpieczeństwo i jednocześnie ogrzewając powierzchowne oraz głębokie warstwy skóry w tym samym czasie. Gęsto skupiony prąd między trzema biegunami zapewnia dużą gęstość mocy w obszarze leczenia, a tym samym niskie zużycie energii, dając efekty kliniczne z długoterminowymi wynikami w kolejnych sesjach bez dyskomfortu (Manuskiatti i in. 2009; McKnight i in. 2015).

Ta nowatorska technologia ma specjalną konfigurację elektrod, która wytwarza dużą gęstość skupionej energii RF około 18 W/cm (Goldman i in. 2006) głęboko we wszystkich warstwach skóry (Manuskiatti i in. 2009). Całkowita maksymalna moc systemu TriPollar RF wynosi 30 W w porównaniu z 200–300 W w systemach unipolarnych. To stosunkowo niskie zużycie mocy umożliwia konfiguracji TriPollar osiąganie bezpiecznych i skutecznych wyników bez aktywnego chłodzenia (Manuskiatti i in. 2009).

Badania na ludzkiej skórze ex vivo wykazują statystycznie istotne zwiększenie syntezy kolagenu w powierzchownej i środkowej części skóry właściwej, aktywność lipolityczną, działanie drenujące i ujędrniające skórę (Boisnic 2008). Działania niepożądane, takie jak grudki rumieniowe, pokrzywka grudkowa, oparzenia pierwszego stopnia, pęcherze i zasinienia, mogą być spowodowane niewystarczającą ilością oleju glicerynowego (Manuskiatti i in. 2009).

Łączenie radiofrekwencji z innymi technologiami

Niektóre urządzenia, takie jak VelaShape (Syneron Medical Ltd.), łączą energię bipolarnej RF, podciśnienie i światło podczerwone. Połączenie poprawia obkurczanie kolagenu i neokolagenezę. Podciśnienie stymuluje drenaż limfatyczny (Alexiades-Armenakas i in. 2008; Sadick i Magro 2007; Adatto i in. 2014). Efekty wydają się długotrwałe, ale dalsza poprawa wymaga nowych sesji leczenia (Alster i Tanzi 2005). Przejściowe działania niepożądane obejmują rumień, obrzęk i zasinienia. Pęcherze, łuszczenie, zakażenie, hipopigmentacja i hiperpigmentacja mogą występować rzadko (Sadick i Magro 2007).

Mechaniczna manipulacja generowana przez podciśnienie i rolki w specjalnej końcówce zwiększa drenaż miejscowy i limfatyczny (Adatto i in. 2014).

Cellulit a radiofrekwencja: badania kliniczne

Bravo i in. (2013) przeprowadzili badanie u ośmiu pacjentek ze stopniem II i III cellulitu na pośladkach i nogach. Pacjentki poddano czterem sesjom unipolarnej radiofrekwencji (system Accent RF – Alma Lasers) w dwutygodniowych odstępach. Pacjentki oceniano klinicznie na podstawie porównawczych zdjęć przed i po leczeniu, a także badań laboratoryjnych i obrazów ultrasonograficznych (US). Zdjęcia i obrazy US wykonano przed rozpoczęciem leczenia i 30 dni po ostatniej sesji. Badania laboratoryjne w celu oceny możliwych działań niepożądanych wykonano przed i po pierwszej oraz ostatniej sesji leczenia. Wszystkie osiem pacjentek wykazały poprawę kliniczną, a obrazy US wykazały zwiększenie grubości skóry właściwej u siedmiu z ośmiu pacjentek. Nie zgłoszono zmian w badaniach laboratoryjnych. Autorzy stwierdzili, że ten rodzaj unipolarnej RF był skuteczną i bezpieczną metodą leczenia cellulitu (ryc. 2 i 3). Autorzy ci opisali również dobre wyniki leczenia fotouszkodzonej skóry, jak pokazano na ryc. 4, w tym poprawę wiotczenia skóry szyi.

Pośladki przed i po pięciu sesjach unipolarnej RF Accent, pokazujące zmniejszenie liczby i głębokości zagłębień skóry
Ryc. 2 Przed i po pięciu sesjach (RF – Accent – Alma Lasers). Poprawa zagłębień skóry na pośladkach pod względem liczby i głębokości
Pośladki przed i po pięciu sesjach unipolarnej RF Accent, pokazujące gładszą i bardziej równomierną powierzchnię skóry
Ryc. 3 Przed i po pięciu sesjach (RF – Accent – Alma Lasers). Poprawa nieregularnego wyglądu powierzchni skóry na pośladkach
Okolica szyi przed i po pięciu sesjach unipolarnej RF Accent, pokazująca poprawę wiotczenia skóry
Ryc. 4 Przed i po pięciu sesjach (RF – Accent – Alma Lasers). Poprawa wiotczenia skóry w okolicy szyi

Hexsel i in. (2011) przeprowadzili badanie pilotażowe z urządzeniem łączącym technologię bipolarnej RF, światło podczerwone, podciśnienie i masaż mechaniczny. Ocenili dziewięć pacjentek o wskaźniku masy ciała (BMI) 18–25 kg/m2 i co najmniej 6° w skali nasilenia cellulitu (CSS) (Hexsel i in. 2009). Skala zastosowana w tym artykule została opisana przez Hexsel i obejmuje pięć kluczowych klinicznych cech morfologicznych cellulitu: (A) liczbę widocznych zagłębień; (B) głębokość zagłębień; (C) morfologiczny wygląd zmian powierzchni skóry; (D) stopień wiotczenia, zwiotczenia lub opadania skóry; oraz (E) skalę klasyfikacji pierwotnie opisaną przez Nürnbergera i Müllera (Hexsel i in. 2009). Autorzy zgłosili zmniejszenie nasilenia cellulitu i obwodu pośladków u wszystkich pacjentek. Słabe wyniki zaobserwowano w przypadku ud po tym samym leczeniu (Hexsel i in. 2011).

Goldberg i in. (2008) ocenili skuteczność urządzenia unipolarnego (system Accent RF – Alma Lasers) u 30 pacjentek ze stopniem III/IV cellulitu w górnej części uda. Leczono je sześcioma sesjami co 15 dni i oceniono 6 miesięcy po leczeniu. Wykonano pomiary obwodów klinicznych, biopsję skóry, MRI i ocenę lipidów krwi. Dwadzieścia siedem pacjentek wykazało poprawę kliniczną. Zmniejszenie obwodu ud wyniosło średnio 2,45 cm. Zmiany histologiczne wykazały zwłóknienie skóry. Nie zaobserwowano zmian w stężeniu lipidów we krwi ani w MRI u leczonych pacjentek.

Sadick i Magro (2007) przeprowadzili badanie u 20 pacjentek w wieku od 28 do 59 lat, o fototypach I–VI, w którym zastosowali różne intensywności bipolarnej RF, światła podczerwonego i poziomy podciśnienia. Szesnaście z 20 pacjentek pozostało w badaniu. Wykonano dwanaście 30-minutowych sesji dwa razy w tygodniu, z 3-dniową przerwą, przez 6 tygodni. Energię RF, energię optyczną i poziomy podciśnienia dostosowywano indywidualnie, aby zapewnić osiągnięcie optymalnych parametrów leczenia. Wyniki kliniczne oceniano na podstawie fotografii, pomiarów obwodu nóg i badań dermatologicznych przeprowadzonych przez badaczy. Łącznie 65% pacjentek miało zmniejszenie obwodu nóg; 50% pacjentek wykazało poprawę większą niż 51%. U większości pacjentek można było zaobserwować pewien stopień poprawy wyglądu cellulitu.

Adatto i in. (2014) przeprowadzili badanie z udziałem 35 zdrowych pacjentek z wiotczeniem skóry i miejscowymi złogami tkanki tłuszczowej na brzuchu, pośladkach lub udach, stosując nową wysokomocową technologię radiofrekwencji połączoną ze światłem podczerwonym i manipulacją mechaniczną. Sześćdziesiąt procent pacjentek wykazało poprawę o 24,1%; 27% pacjentek wykazało poprawę między 25% a 49%; a 5% wykazało poprawę między 50% a 74%, podczas gdy tylko 8% pacjentek nie wykazało żadnej poprawy.

Najważniejsze wnioski

  • Cellulit, nazywany także lipodystrofią gynoidalną, jest wieloczynnikową chorobą skóry właściwej, naskórka i podskórnej tkanki komórkowej.
  • Chociaż cellulit nadal uznaje się za schorzenie o niejasnej etiologii, istnieje wiele hipotez próbujących wyjaśnić to zaburzenie.
  • W ostatnich latach idea idealnie wyrzeźbionego ciała zmieniła postrzeganie cellulitu z problemu kosmetycznego na chorobę.
  • Metody leczenia mogą być inwazyjne i nieinwazyjne. Leczenie nieinwazyjne obejmuje leczenie miejscowe, kontrolowane diety, kriolipolizę, skupione ultradźwięki, endermologię, laser i nieablacyjną radiofrekwencję.
  • Radiofrekwencja (RF) lub widmo RF to nazwa nadana jednej z części widma elektromagnetycznego, o częstotliwościach od 3 kHz do 300 GHz.
  • Energia generowana przez RF może rozprzestrzeniać się w trójwymiarowych objętościach tkanki, do kontrolowanych głębokości.
  • Głębokość działania RF zależy od wielu czynników, takich jak tkanka, na którą jest stosowana (skóra właściwa, naskórek, tkanka podskórna), konfiguracja elektrod (monopolarowa, bipolarna, tripolarna), programowanie fal RF i zastosowana temperatura.
  • RF nie podlega absorpcji ani rozpraszaniu przez melaninę naskórkową, dlatego może być stosowana u wszystkich typów skóry i generować znaczące ciepło bez ryzyka dla naskórka.
  • Radiofrekwencja (RF) powoduje obkurczanie kolagenu i stymuluje neokolagenezę za pomocą ciepła, promując pogrubienie skóry właściwej i zapobiegając przepuklinie tłuszczowej.
  • RF może również poprawiać krążenie miejscowe dzięki rozszerzeniu naczyń i drenażowi limfatycznemu. Klinicznie poprawia wiotczenie i nierówność powierzchni skóry.
  • Opracowano nowe urządzenia RF łączące inne technologie w celu docierania do różnych warstw skóry i poprawy drenażu limfatycznego.
  • Wiele badań wskazuje na skuteczność RF w leczeniu cellulitu i wiotczenia ciała przy niewielkiej liczbie sesji i minimalnych działaniach niepożądanych.

Piśmiennictwo

Adatto MA, Adatto-Neilson RM, Morren G. Reduction in adipose tissue volume using a new high-power radiofrequency technology combined with infrared light and mechanical manipulation for body contouring. Lasers Med Sci. 2014;29(5):1627–31.

Alan M, Drover JS. Lifting y estiramiento no quirúrgico, part 2, cap 3. USA: Elsevier; 2010.

Alexiades-Armenakas MR, Dover JS, Arndt KA. Unipolar radiofrequency treatment to improve the appearance of cellulite. J Cosmet Laser Ther. 2008;10(3):148–53.

Alster TS, Tanzi EL. Cellulite treatment using a novel combination radiofrequency, infrared light, and mechanical tissue manipulation device. J Cosmet Laser Ther. 2005;7:81–5.

Bertin C, Zunino H, Pittet JC, et al. A double-blind evaluation of the activity of an anti-cellulite product containing retinol, caffeine, and ruscogenine by a combination of several non-invasive methods. J Cosmet Sci. 2001;52:199–210.

Boisnic S. Evaluation du dispositif de radiofréquence tripolaire Regen™ en utilisant un modèle expérimental de peau humaine. Nouv Dermatol. 2008;28:331–2.

Bravo BSF, Issa MCA, Muniz RLS, Torrado CM. Tratamento da lipodistrofia ginoide com radiofrequência unipolar: avaliação clínica, laboratorial e ultrassonográfica. Surg Cosmet Dermatol. 2013;5(2):138–144.

Brightman L, et al. Improvement in arm and post-partum abdominal and flank subcutaneous fat deposits and skin laxity using a bipolar radiofrequency, infrared, vacuum and mechanical massage device. Lasers Surg Med. 2009;41:791–8.

Carruthers J, Fabi S, Weiss R. Monopolar radiofrequency for skin tightening: our experience and a review of the literature. Dermatol Surg. 2014;40 Suppl 12:S168–73.

Coringrato M, Jaled M, De Carli E, Cacabelos M. Radiofrecuencia ablativa en dermatología quirúrgica: Una revisión, Rev. dermatología argentina, vol. XIV, Julio–Septiembre 2008, Número 3.

Curri SB, Bombardelli E. Local lipodystrophy and districtual microcirculation. Cosmet Toilet. 1994;109:51–65.

De Peña J, Hernández-Pérez M. Lipodistrofia ginecoide (celulitis). Rev Cent Dermatol Pascua. 2005;3:132–5.

Draelos ZD. In search of answers regarding cellulite. Cosmet Dermatol. 2001;14(1):55–8.

Emanuele E. Cellulite: advances in treatment: facts and controversies. Clin Dermatol. 2013;31(6):725–30.

Goldberg DJ, Fazeli A, Berlin AL. Clinical, laboratory, and MRI analysis of cellulite treatment with a unipolar radiofrequency device. Dermatol Surg. 2008;34(2):204–9; discussion 209. Epub 2007 Dec 17.

Goldman MP, Hexsel D, editors. Cellulite: pathophysiology and treatment. 2nd ed. Florida: Editorial Informa, Healthcare; 2010.

Goldman MP, Bacci PA, Leisbachoff G, et al. Pathophysiology of cellulite. New York: Taylor & Francis; 2006.

Hexsel D, DalForno T, Hexsel CL. Severity scale of cellulite. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2009;23:523–8.

Hexsel DM, Siega C, Schilling-Souza J, et al. A bipolar radiofrequency, infrared, vacuum and mechanical massage device for treatment of cellulite: a pilot study. J Cosmet Laser Ther. 2011;13(6):297–302.

International Electrotechnical Commission. http://www.iec.ch/.

Isidori A. Fattori predisponenti. In: Ribuffo A, Bartoletti C, editors. La celulite. Rome: Sallus; 1983. p. 49–59.

Khan MH, Victor F, Rao B, Sadick NS. Treatment of cellulite: part I. Pathophysiol J Am Acad Dermatol. 2010;62(3):361–70.

Kotcher Fuller J. Surgical technology: principles and practice. 4th ed. St. Louis: Editorial Elsevier; 2005.

Laguese P. Sciatique et infiltration cellulagique. These Méd Lyon; 1929.

Lapidoth M, Halachmi S, editors. Radiofrequency in cosmetic dermatology, Aesthet Dermatol, vol. 2. Basel: Karger; 2015. p. I–VI.

Lolis MS, Goldberg DJ. Radiofrequency in cosmetic dermatology: a review. Dermatol Surg. 2012;38(11):1765–76.

Manuskiatti W, Wachirakaphan C, Lektrakul N, Varothai S. Circumference reduction and cellulite treatment with a TriPollar radiofrequency device: a pilot study. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2009;23(7):820–7.

McKnight BB, Tobin R, Kabir Y, Moy R. Improving upper arm skin laxity using a tripollar radiofrequency device. J Drugs Dermatol. 2015;14(12):1463–6.

Morita A. Tobacco smoke causes premature skin aging. J Dermatol Sci. 2007;48:169–75.

Nürnberger F, Müller G. So called cellulite: an invented disease. J Dermatol Surg Oncol. 1978;4:221–9.

O’Connor JL, Bloom DA, William T. Bovie and electrosurgery. Surgery. 1996;119(4):390–6.

Piérard GE, Nizet JL, Piérard-Franchimont C. Cellulite: from standing fat herniation to hypodermal stretch marks. Am J Dermatopathol. 2000;22(1):34–7.

Pugliese PT. The pathogenesis of cellulite: a new concept. J Cosmet Dermatol. 2007;6:140–2.

Querleux B, Cornillon C, Jolivet O, Bittoun J. Anatomy and physiology of subcutaneous adipose tissue by in vivo magnetic resonance imaging and spectroscopy: relationships with sex and presence of cellulite. Skin Res Technol. 2002;8:118–24.

Rosenbaum M, Prieto V, Hellmer J, Boschmann M, Krueger J, Leibel RL, Ship AG. An exploratory investigation of the morphology and biochemistry of cellulite. Plast Reconstr Surg. 1998;101(7):1934–9.

Rossi AB, Vergnanini AL. Cellulite: a review. JEADV. 2000;14:251–62.

Sadick N, Magro C. A study evaluating the safety and efficacy of the Velasmooth™ system in the treatment of cellulite. J Cosmet Laser Ther. 2007;9:15–20.

Shapiro SD, Eros Y, Abrahami Y, Leviav A. Evaluation of safety and efficacy of the TriPollar technology for treatment of wrinkles. Lasers Surg Med. 2012;44(6):453–8. Epub 2012 Jun 29.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.