Non-ablative Radiofrequency for Hyperhidrosis


Nieablacyjna terapia falami radiowymi w leczeniu hiperhydrozy

Mark S. Nestor, Alexandria Bass, Raymond E. Kleinfelder, Jonathan Chan i Michael H. Gold Centrum Badań Klinicznych i Kosmetycznych, Centrum Poprawy Kosmetycznej, Aventura, FL, USA Katedra Dermatologii i Chirurgii Skóry, Uniwersytet w Miami, Szkoła Medyczna Millera, Miami, FL, USA Katedra Chirurgii, Oddział Chirurgii Plastycznej, Uniwersytet w Miami, Szkoła Medyczna Millera, Miami, FL, USA Centrum Badań Klinicznych i Kosmetycznych, Aventura, FL, USA Centrum Pielęgnacji Skóry Gold, Nashville, TN, USA

Streszczenie

Hiperhydroza jest najczęstszym zaburzeniem pocenia się i może znacząco pogarszać jakość życia. Obecne opcje leczenia obejmują miejscowe stosowanie chlorku glinu, lasery, jonoforezę z wodą wodociągową, doustny glikopirolan, toksynę botulinową A, chirurgiczne wycięcie warstwy skóry z gruczołami potowymi lub blokady nerwów współczulnych. W ostatnich latach alternatywną metodą leczenia stała się termoterapia. Termoterapia falami radiowymi (RFTT) wykorzystuje promieniowanie elektromagnetyczne do wytwarzania prądu elektrycznego. Gdy prąd ten napotyka opór w tkance, wytwarza ciepło, które denaturuje białka i trwale niszczy gruczoły potowe. Frakcjonowana terapia falami radiowymi różni się od monopolarnej, jednobiegunowej i dwubiegunowej tym, że nieuszkodzone obszary skóry pełnią funkcję rezerwuaru komórek, co przyspiesza gojenie i utrzymuje integralność skóry. W porównaniu z innymi rodzajami fal radiowych, podawanie frakcjonowane powoduje mniejszy dyskomfort dla pacjenta i krótszy okres rekonwalescencji. Badania wykazały znaczące zmniejszenie ilości wydzielanego potu oraz poprawę jakości życia. Terapia falami radiowymi jest obiecującą alternatywną metodą leczenia dla osób z hiperhydrozą.

Słowa kluczowe  HiperhydrozaTermoterapiaFale radiowe

Wprowadzenie

Pocenie się jest mechanizmem występującym u ludzi, który służy utrzymaniu homeostazy i zapobieganiu przegrzaniu organizmu, a także jest niezbędny do przeżycia. Proces ten jest aktywowany przez autonomiczny układ nerwowy. Czynniki wyzwalające obejmują między innymi ciepło, emocje, wrażenia smakowe i odruchy aksonowe. Wszystkie te czynniki stymulują gruczoły ekrynowe do wytwarzania potu (u zdrowych osób jest to roztwór wodny w 99–99,5%). Jednak u niektórych osób występują zaburzenia procesu pocenia się, które dzieli się na dwie grupy: hipohydrozę/anhydrozę (zmniejszone lub całkowity brak produkcji potu) oraz hiperhydrozę (nadmierną produkcję potu). Hiperhydroza jest częstszą dolegliwością i dotyczy 0,5% populacji Stanów Zjednoczonych w stopniu, który zakłóca ich jakość życia i codzienne funkcjonowanie. Może występować w dowolnym miejscu ciała, ale najczęściej dotyczy pach, twarzy, dłoni i podeszw stóp. Dotyka obu płci w równym stopniu, ale kobiety częściej szukają pomocy medycznej, szczególnie w przypadku hiperhydrozy pachowej (Hurley 2003; Schick i in. 2016; Solish i in. 2007).

Obecnie osoby cierpiące na hiperhydrozę mają dostęp do kilku metod leczenia. Metody zachowawcze obejmują stosowanie chlorku glinu, lasery, jonoforezę z wodą wodociągową, systemowe leki antycholinergiczne, takie jak doustny glikopirolan, oraz częste zastrzyki z toksyną botulinową A. Wielu pacjentów uważa te metody zachowawcze za niewystarczające ze względu na konieczność ciągłego podtrzymywania efektu leczenia. Z drugiej strony dostępne są bardziej trwałe i skuteczne metody chirurgiczne. Obejmują one chirurgiczne wycięcie warstwy skóry z gruczołami potowymi lub blokady nerwów współczulnych, ale wielu pacjentów uważa te metody za zbyt inwazyjne (Hurley 2003; Schick i in. 2016).

Termoterapia falami radiowymi

Ze względu na tę lukę w dostępnych metodach leczenia, w ostatnich latach alternatywą stała się termoterapia. Termoterapia, wykorzystująca lasery, mikrofale, a obecnie fale radiowe, opiera się na działaniu ciepła o temperaturze powyżej 56 °C, które denaturuje białka i trwale niszczy gruczoły potowe. Termoterapię falami radiowymi (RFTT) przeprowadza się za pomocą urządzenia wyposażonego w elektrody lub mikroigły, które emituje energię cieplną. Działa ona poprzez wykorzystanie promieniowania elektromagnetycznego do wytwarzania prądu elektrycznego o częstotliwości od 3 kHz do 300 MHz. Gdy prąd ten napotyka opór w tkance, wytwarza ciepło (Lolis i Goldberg 2012). Zaletą fal radiowych w porównaniu z laserami jest to, że nie wpływa na nie dyfrakcja w tkance ani absorpcja przez chromofory. Energia może być dostarczana do tkanki docelowej bardziej precyzyjnie niż w przypadku starszych metod, bez uszkadzania naskórka, co miało miejsce w przypadku starszych metod ablacyjnych. W zależności od głębokości penetracji i rodzaju fal radiowych, ta nieablacyjna technika została zatwierdzona do redukcji zmarszczek, ujędrniania skóry, leczenia rozstępów, a przy głębszej penetracji – również do leczenia hiperhydrozy (Schick i in. 2016; Elsaie 2009) (zob. rozdział „Nieablacyjna terapia falami radiowymi w rewitalizacji twarzy” w niniejszym tomie).

Rodzaje fal radiowych

Monopolarna terapia falami radiowymi

Fale radiowe po raz pierwszy opracowano w latach 20. XX wieku do stosowania w elektrokoagulacji. Następnie ewoluowały i obecnie są najszerzej stosowane w dermatologii do rewitalizacji skóry. Po raz pierwszy zostały zatwierdzone przez FDA w 2002 roku do redukcji zmarszczek twarzy i były znane pod nazwami Thermage® i ThermaCool®. Urządzenia te wykorzystują monopolarne fale radiowe, co oznacza, że jedna elektroda dostarcza prąd, a druga styka się ze skórą i pełni funkcję podkładki uziemiającej. Urządzenie podgrzewa skórę właściwą do temperatury 65–75 °C, co powoduje częściową denaturację kolagenu, umożliwiając jego obkurczenie i pogrubienie. Jednocześnie stosowany jest chłodzący spray, który chroni naskórek i utrzymuje jego temperaturę na poziomie 35–45 °C. Od momentu opracowania urządzenie to stosuje się do leczenia zmarszczek, blizn potrądzikowych i cellulitu. Głównymi zgłaszanymi ograniczeniami monopolarnej terapii falami radiowymi są dyskomfort pacjenta oraz bardziej skromne efekty w porównaniu z bardziej inwazyjnymi procedurami (Lolis i Goldberg 2012; Elsaie 2009).

Jednobiegunowa terapia falami radiowymi

Jednobiegunowe fale radiowe to kolejna forma fal radiowych stosowanych w dermatologii. W przeciwieństwie do monopolarnych fal radiowych, jednobiegunowe wykorzystują wysokoczęstotliwościowe promieniowanie elektromagnetyczne o częstotliwości 40 MHz do wytwarzania ciepła, a nie prąd elektryczny. Ta metoda umożliwia głębszą penetrację skóry do głębokości 15–20 mm, co jest pomocne w leczeniu chorób skóry właściwej, takich jak cellulit (Lolis i Goldberg 2012).

Dwubiegunowa terapia falami radiowymi

Terapia dwubiegunowymi falami radiowymi odbywa się za pomocą dwóch aktywnych elektrod umieszczonych na obszarze poddawanym leczeniu, w przeciwieństwie do jednej elektrody stosowanej w metodzie monopolarnej. Prąd przepływa między elektrodami na głębokość równą połowie odległości między nimi. W porównaniu z monopolarami falami radiowymi, dwubiegunowe nie penetrują tak głęboko, ale powodują mniejszy ból i pozwalają na bardziej kontrolowane dostarczanie energii. Są często stosowane w połączeniu z systemami opartymi na świetle, synergiczną technologią elektrooptyczną (ELOS), systemami próżniowymi lub funkcjonalną aspiracyjnie kontrolowaną stymulacją elektrotermiczną (FACES), co pomaga kontrolować głębokość dostarczania energii w skórze. Urządzenia dwubiegunowe stosuje się do leczenia wiotkości skóry twarzy, zmarszczek, zmian barwnikowych i naczyniowych, trądziku i blizn potrądzikowych, depilacji oraz cellulitu (Lolis i Goldberg 2012; Elsaie 2009).

Frakcjonowana terapia falami radiowymi

Frakcjonowane fale radiowe to nowsza metoda, która dostarcza energię dwubiegunową za pomocą elektrod lub mikroigieł ułożonych w pary. Metoda mikroigłowa umożliwia jeszcze bardziej precyzyjne dostarczanie energii do tkanki docelowej poprzez tworzenie stref zmienionej skóry sąsiadujących ze skórą niezmienioną (ryc. 1; Weiner 2013). Ta energia, podobnie jak w przypadku innych technik, powoduje uszkodzenia termiczne w celu stymulacji przebudowy kolagenu, ale różni się tym, że nieuszkodzone obszary pełnią funkcję rezerwuaru komórek, co przyspiesza gojenie i utrzymuje integralność skóry. W porównaniu z innymi rodzajami fal radiowych, podawanie frakcjonowane powoduje mniejszy dyskomfort dla pacjenta i krótszy okres rekonwalescencji. Ponadto ta technika podawania energii była badana pod kątem zastosowania w leczeniu hiperhydrozy (Schick i in. 2016; Lolis i Goldberg 2012).

Ilustracja frakcjonowanej mikroigłowej terapii falami radiowymi pokazująca, jak mikroigły powodują małe, precyzyjne frakcjonowane uszkodzenia skóry właściwej na wielu poziomach tkanki
Ryc. 1 Frakcjonowana mikroigłowa terapia falami radiowymi pokazująca, jak mikroigły powodują małe, precyzyjne frakcjonowane uszkodzenia skóry właściwej na wielu poziomach (Weiner 2013)

Badania kliniczne nad zastosowaniem fal radiowych w leczeniu hiperhydrozy

W 2012 roku Hong i in. (2012) stwierdzili, że leczenie hiperhydrozy pachowej z wykorzystaniem mikrofal może dawać długotrwałe efekty. Od tego czasu przeprowadzono badania oceniające skuteczność fal radiowych w leczeniu pierwotnej hiperhydrozy pachowej (PAH).

Kim i in. (2013) przeprowadzili jedno z pierwszych badań pilotażowych w 2013 roku, dotyczące frakcjonowanej mikroigłowej terapii falami radiowymi (FMR) w leczeniu PAH. Do badania włączono dwudziestu uczestników z ciężką hiperhydrozą, u których przeprowadzono dwie sesje FMR w odstępach 4-tygodniowych. Oceny efektów leczenia dokonano za pomocą testu skrobiowo-jodowego, aby określić obszar nadmiernego pocenia się i zmierzyć stopień redukcji potu. Osiem tygodni po drugim zabiegu stwierdzono znaczące zmniejszenie ilości wydzielanego potu, a 70% uczestników zgłosiło poprawę w zakresie pocenia się o ponad 50% (ryc. 2). Próbki histologiczne pobrane przed i po sesjach leczenia wykazały, że docelowe gruczoły znajdują się na głębokości od 2 do 4 mm. Ponadto po miesiącu zaobserwowano zmniejszenie gęstości i wielkości gruczołów apokrynowych i ekrynowych (ryc. 3). Najczęstsze działania niepożądane były przemijające i obejmowały mrowienie, obrzęk i rumień. U dwóch uczestników wystąpiła kompensacyjna hiperhydroza.

Mapy potu z testu skrobiowo-jodowego u dwóch pacjentów z hiperhydrozą pachową: pacjent 1 i pacjent 2 w punkcie wyjściowym, miesiąc po pierwszym zabiegu FMR oraz dwa miesiące po drugim zabiegu FMR
Ryc. 2 Fotografie z testu skrobiowo-jodowego przed i po leczeniu FMR. Pacjent 1 (a–c) i pacjent 2 (d–f) w punkcie wyjściowym (a, d), miesiąc po pierwszym zabiegu (b, e), dwa miesiące po drugim zabiegu (c, f) (Kim i in. 2013)
Histologiczne próbki z biopsji przed i po leczeniu FMR: indukowana ciepłem koagulacja gruczołów i skóry właściwej bezpośrednio po zabiegu, wyjściowa próbka skóry oraz zmniejszona liczba i wielkość gruczołów apokrynowych i ekrynowych po leczeniu
Ryc. 3 Próbki z biopsji przed i po leczeniu FMR. (a) Próbka skóry pobrana bezpośrednio po zabiegu FMR. Przy dużym powiększeniu zaobserwowano zmiany koagulacyjne gruczołów i skóry właściwej spowodowane ciepłem. (b) Wyjściowa próbka skóry. (c) Próbka skóry wykazująca zmniejszenie liczby i wielkości zarówno gruczołów apokrynowych, jak i ekrynowych po leczeniu (Kim i in. 2013)

Abtahi-Naeini, Fatemi Naeini i in. opublikowali również trzy artykuły dotyczące FMR w leczeniu PAH. W badaniu z 2014 roku (Naeini i in. 2014) włączyli 25 uczestników z PAH, u których wcześniejsze leczenie zachowawcze nie przyniosło efektów, i poddali ich trzem sesjom FMR w odstępach 3-tygodniowych. Każdy uczestnik był własną kontrolą: jedna pacha była poddawana leczeniu FMR, a druga – zabiegowi pozornemu za pomocą nieaktywnego urządzenia. Trzy miesiące po ostatnim zabiegu u pacjentów zaobserwowano znaczną poprawę, a 80% z nich zgłosiło zadowolenie na poziomie powyżej 50% na koniec badania. Próbki histologiczne również wykazały zmniejszenie liczby gruczołów potowych po leczonej stronie. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były rumień i punktowe krwawienia. W publikacji z 2015 roku (Abtahi-Naeini i in. 2015) ocenili jakość życia tych 25 uczestników i stwierdzili statystycznie istotną poprawę w wynikach kwestionariuszy przed i po interwencji. W artykule z 2016 roku (Abtahi-Naeini i in. 2016) kontynuowali obserwację tych uczestników, a rok później stwierdzili, że u 10 pacjentów nie wystąpił nawrót hiperhydrozy. Jednakże stwierdzili istotną korelację między nawrotem hiperhydrozy a zmianą wskaźnika masy ciała.

Najbardziej niedawno, w 2016 roku, Schick i in. (2016) przeprowadzili badanie dotyczące hiperhydrozy pachowej. Do badania włączono 30 uczestników z hiperhydrozą pachową, u których wcześniej stosowano leczenie zachowawcze. Wszyscy zostali poddani trzem zabiegom termoterapii falami radiowymi w odstępach 6-tygodniowych z wykorzystaniem metody mikroigłowej. Każdy zabieg składał się z dwóch kolejnych przejść o głębokości penetracji 3 mm. Po 6 miesiącach u 27 uczestników zaobserwowano poprawę w zakresie pocenia się, ze średnią redukcją ilości potu o 72%. Średni wynik oceny jakości życia również uległ znaczącej poprawie. Zgłaszane działania niepożądane, od najczęstszych, to rumień, wysięk lub strup, ból po znieczuleniu, krwawienia wybroczynowe podczas zabiegu, drganie ramienia podczas zabiegu oraz widoczne miejsca nakłuć igieł po 6 miesiącach.

Wnioski

Podsumowując, terapia falami radiowymi, szczególnie z wykorzystaniem FMR, może stanowić alternatywną metodę leczenia dla osób z PAH, u których wcześniejsze leczenie nie przyniosło efektów. Konieczne jest przeprowadzenie dalszych badań w celu uzyskania powtarzalnych wyników dotyczących ustawień urządzeń do terapii falami radiowymi i ich długoterminowych efektów.

Kluczowe wnioski

  1. Hiperhydroza jest najczęstszym zaburzeniem pocenia się i może znacząco pogarszać jakość życia.
  2. Termoterapia falami radiowymi (RFTT) wykorzystuje promieniowanie elektromagnetyczne do wytwarzania prądu elektrycznego. Gdy prąd ten napotyka opór w tkance, wytwarza ciepło, które denaturuje białka i trwale niszczy gruczoły potowe.
  3. Frakcjonowana terapia falami radiowymi to nowsza metoda, która różni się tym, że nieleczone obszary pełnią funkcję rezerwuaru komórek, co przyspiesza gojenie i utrzymuje integralność skóry.
  4. W porównaniu z innymi rodzajami fal radiowych, podawanie frakcjonowane powoduje mniejszy dyskomfort dla pacjenta i krótszy okres rekonwalescencji. Ponadto ta technika podawania energii była badana pod kątem zastosowania w leczeniu hiperhydrozy.
  5. Badania wykazały znaczące zmniejszenie ilości wydzielanego potu oraz poprawę jakości życia.
  6. Terapia falami radiowymi jest obiecującą alternatywną metodą leczenia dla osób z hiperhydrozą.

Odsyłacze powiązane

  • Ablacyjna terapia falami radiowymi w dermatologii kosmetycznej
  • Nieablacyjna terapia falami radiowymi w leczeniu cellulitu (lipodystrofii gynoidalnej) i wiotkości skóry

Piśmiennictwo

Abtahi-Naeini B, Naeini F, Adibi N, Pourazizi M. Quality of life in patients with primary axillary hyperhidrosis before and after treatment with fractionated microneedle radiofrequency. J Res Med Sci. 2015;20(7):631–5.

Abtahi-Naeini B, Naeini F, Saffaei A, Behfar S, Pourazizi M, Mirmohammadkhani M, Bolandnazar N. Treatment of primary axillary hyperhidrosis by fractional microneedle radiofrequency: is it still effective after long-term follow-up? Indian J Dermatol. 2016;61(2):234.

Elsaie ML. Cutaneous remodeling and photorejuvenation using radiofrequency devices. Indian J Dermatol. 2009;54(3):201–5.

Hong CH, Lupin M, O’Shaughnessy KF. Clinical evaluation of a microwave device for treating axillary hyperhidrosis. Dermatol Surg. 2012;38(5):728–35.

Hurley HJ. Diseases of the eccrine sweat glands: hyperhidrosis. In: Dermatology, vol. 1. Spain: Mosby by Elsevier Limited; 2003. p. 567–75.

Kim M, Shin JY, Lee J, Kim JY, Oh SH. Efficacy of fractional microneedle radiofrequency device in the treatment of primary axillary hyperhidrosis: a pilot study. Dermatology. 2013;227(3):243–9.

Lolis MS, Goldberg DJ. Radiofrequency in cosmetic dermatology: a review. Dermatol Surg. 2012;38(11):1765–76.

Naeini FF, Abtahi-Naeini B, Pourazizi M, Nilforoushzadeh MA, Mirmohammadkhani M. Fractionated microneedle radiofrequency for treatment of primary axillary hyperhidrosis: a sham control study. Australas J Dermatol. 2014;56(4):279–84.

Schick CH, Grallath T, Schick KS, Hashmonai M. Radiofrequency thermotherapy for treating axillary hyperhidrosis. Dermatol Surg. 2016;42(5):624–30.

Solish N, Bertucci V, Dansereau A, Hong HC, Lynde C, Lupin M, Storwick G. A comprehensive approach to the recognition, diagnosis, and severity-based treatment of focal hyperhidrosis: recommendations of the Canadian Hyperhidrosis Advisory Committee. Dermatol Surg. 2007;33(8):908–23.

Weiner S. FINALLY…A radiofrequency (RF) skin tightening device that makes sense. Infini by Lutronic. Includes an overview of the RF skin tightening industry. 2013. https://stevenfweinermd.wordpress.com/2013/09/22/dr-steve-weiner-finally-a-radiofrequency-rf-skin-tightening-device-that-makes-sense-infini-by-lutronic/. Retrieved 2 Feb 2017.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.