New Substances and Equipment Developed in Brazil: Photodynamic Therapy


Nowe substancje i sprzęt opracowane w Brazylii: terapia fotodynamiczna

Cristina Kurachi, Kleber Thiago de Oliveira i Vanderlei Salvador Bagnato Instytut Fizyki w São Carlos, Uniwersytet w São Paulo, São Paulo, SP, Brazylia Wydział Chemii, Federalny Uniwersytet w São Carlos, São Carlos, SP, Brazylia

Streszczenie

Terapia fotodynamiczna (PDT) jest atrakcyjną techniką leczenia zmian skórnych, zwłaszcza raka podstawnokomórkowego (BCC). Opracowanie miejscowej fotouczulającej terapii PDT było wielkim krokiem naprzód w zwiększaniu jej rozpowszechnienia klinicznego, chociaż nadal istnieją ograniczenia dla jej szerokiego stosowania, zwłaszcza w krajach o gospodarkach wschodzących, z powodu wysokich kosztów dostępnych leków. W Brazylii, podobnie jak na całym świecie, głównym typem raka jest BCC, a obecne publiczne służby zdrowia nie zapewniają skutecznego leczenia. Leczeniem z wyboru jest resekcja chirurgiczna, a dostępne placówki chirurgiczne nie są wystarczające, co skutkuje długimi listami oczekujących. W przypadku pacjentów mieszkających daleko od ośrodków medycznych oczekiwanie między diagnozą a leczeniem może trwać kilka miesięcy, oprócz konieczności odbywania długich podróży. Naszą strategią przezwyciężenia tej rzeczywistości i pomocy w promowaniu tworzenia ośrodków PDT na terytorium Brazylii jest połączenie wiedzy naukowej wypracowanej w środowisku akademickim z sektorem technologicznym. Brazylijski program jest finansowany przez Brazylijski Bank Rozwoju (BNDES), koordynowany przez Uniwersytet w São Paulo i realizowany we współpracy z firmami MMOptics i PDT Pharma. Przedstawiamy nasze strategie, brazylijskie urządzenie i związki do PDT oraz częściowe wyniki tego wieloośrodkowego badania klinicznego.

Słowa kluczowe  Terapia fotodynamicznaALAMALRak podstawnokomórkowyBrazylijska technologia

Wprowadzenie

Terapia fotodynamiczna (PDT) została przedstawiona jako atrakcyjna technika terapeutyczna w leczeniu raka podstawnokomórkowego i potencjalnie złośliwych chorób skóry (Lehmann 2007; Morton i in. 2008; Soini i in. 2015; Zouboulis i in. 2015). Dermatologia jest dziedziną medycyny o największej liczbie wskazań do PDT, w tym miejscowego leczenia zmian zakaźnych i zapalnych, trądziku pospolitego, zmian łagodnych oraz odnowy powierzchni skóry twarzy (Ma i in. 2015; Sakamoto i in. 2012; Issa i in. 2010; Hu i in. 2015; Monfrecola i in. 2004), zwłaszcza ze względu na jej selektywne działanie i efekty kosmetyczne. Główne protokoły PDT w dermatologii wykorzystują miejscowe stosowanie chlorowodorku kwasu 5-aminolewulinowego (ALA) lub jego pochodnych estrowych, takich jak chlorowodorek 5-aminolewulinianu metylu (MAL), lub proleki poprawiające wytwarzanie endogennego fotouczulacza, protoporfiryny IX (PpIX), co skutkuje powierzchowną odpowiedzią terapeutyczną bez ogólnego działania niepożądanego w postaci fotowrażliwości skóry związanego z podaniem układowym.

Podążając za światowym trendem, w Brazylii również nieczerniakowy rak skóry jest najczęściej występującym typem raka. Według Brazylijskiego Narodowego Instytutu Raka (INCA) około 182 130 nowych przypadków nieczerniakowego raka skóry miało zostać zdiagnozowanych w 2014 roku. Brazylia jest największym krajem Ameryki Południowej, biorąc pod uwagę jej kontynentalny obszar i populację, która obecnie liczy około 206 milionów ludzi. Wszelkie polityki zdrowotne w Brazylii dotyczące szeroko zakrojonych i skutecznych procedur diagnostycznych i terapeutycznych są złożone, zwłaszcza w przypadku patologii wymagających placówek o wyższym stopniu skomplikowania i wyspecjalizowanego personelu. Liczba łóżek szpitalnych na 1000 mieszkańców wyniosła 2,26, przy czym wskaźnik łóżek publicznych wyniósł zaledwie 0,8 w ostatniej publikacji z 2012 roku (Dane orientacyjne, Ministerstwo Zdrowia Brazylii). W latach 2005–2012 brazylijski publiczny system zdrowia zlikwidował około 42 000 łóżek szpitalnych, a do 2014 roku utracono kolejnych 7000 łóżek.

Sytuacja ta zmierza w niewłaściwym kierunku, jeśli weźmie się pod uwagę rosnącą populację, a także rosnące zapotrzebowanie na opiekę zdrowotną. Biorąc pod uwagę obecną liczbę nowych przypadków nieczerniakowego raka skóry i dostępne łóżka, gdyby wszyscy pacjenci wymagali hospitalizacji w celu chirurgicznego usunięcia zmian, lista oczekujących na procedurę leczenia nigdy by się nie zamknęła. W konsekwencji tej rzeczywistości obserwuje się późną diagnozę i długi okres oczekiwania na leczenie raka. W niektórych regionach oczekiwanie to może trwać lata.

Terapia fotodynamiczna może stanowić pierwszą opcję leczenia nieinwazyjnych zmian raka podstawnokomórkowego (BCC). W tym celu niezbędna jest wczesna diagnoza, a także krótki odstęp między diagnozą a leczeniem. Miejscowa terapia ALA/MAL-PDT została już zatwierdzona do leczenia BCC w kilku krajach, w tym w Brazylii, i stanowi wysoce atrakcyjną terapię dla polityk zdrowia publicznego, zwłaszcza ponieważ jest procedurą ambulatoryjną i, w porównaniu z resekcją chirurgiczną, wiąże się z niższymi kosztami. Są to istotne cechy przy rozważaniu zdrowia publicznego. Preparat Metvix™ (Galderma, Szwajcaria) został zatwierdzony przez Brazylijską Agencję Nadzoru Zdrowotnego (ANVISA) jako lek do PDT. Szerokiemu stosowaniu terapii MAL-PDT w Brazylii wciąż zapobiegają związane z nią koszty, dlatego jest ona obecna głównie w praktyce prywatnej.

Nasza grupa w Brazylii rozpoczęła pracę z PDT w 1999 roku, łącząc badania eksperymentalne, aparaturę i badania kliniczne. Od tego czasu przetestowano kilka protokołów i urządzeń w hodowlach komórkowych, modelach zwierzęcych i badaniach klinicznych w zakresie raka, zmian przedrakowych i chorób zakaźnych (Melo i in. 2004; Bagnato i in. 2005; Souza i in. 2005, 2007, 2009a, b; Ferreira i in. 2006, 2007; Inada i in. 2012; Takahama i in. 2013; Silva i in. 2013; Andrade i in. 2014). Na podstawie naszego doświadczenia i osiągniętych wyników uważamy, że miejscowa terapia PDT w BCC może przyczynić się do skrócenia czasu oczekiwania na leczenie raka skóry, poprawy zadowolenia pacjentów i obniżenia kosztów leczenia. Innym czynnikiem, na który należy zwrócić uwagę, jest to, że zdecydowana większość pacjentów musi pokonywać duże odległości, aby uzyskać leczenie raka, w niektórych przypadkach nawet tysiące kilometrów. Przeniesienie leczenia raka skóry do placówek o niskim stopniu referencyjnym zmniejsza koszty opieki medycznej i transportu pacjentów oraz skraca długie czasy oczekiwania.

Jedynym realnym sposobem osiągnięcia szerokiego i powszechnego zastosowania PDT na terytorium Brazylii jest obniżenie kosztów oraz poprawa edukacji i szkolenia zespołów medycznych w zakresie koncepcji fotodynamicznych, zwłaszcza wskazań i protokołu klinicznego.

Na podstawie tych aspektów ustanowiono brazylijski program PDT powierzchownego BCC. W tym celu przyjęliśmy model łączący interesy sektora publicznego i prywatnego, wykorzystując potrzeby jako okazję do badań, rozwoju technologicznego i działalności komercyjnej.

Brazylijski program i strategie

Brazylijski program PDT powierzchownego BCC jest finansowany przez Brazylijski Bank Rozwoju (BNDES) i rozpoczął się w 2011 roku. Program jest koordynowany przez Instytut Fizyki w São Carlos Uniwersytetu w São Paulo i obejmuje dwie brazylijskie partnerskie firmy prywatne; jedną jest MMOptics odpowiedzialna za urządzenie, a drugą PDT Pharma produkująca związki ALA i MAL.

Głównymi celami tego wieloośrodkowego badania klinicznego były (1) ocena odpowiedzi na PDT przy użyciu brazylijskiego urządzenia i leków, (2) utworzenie ośrodków PDT w różnych regionach oraz (3) upowszechnienie PDT wśród lekarzy. W ramach tych trzech głównych celów wyznaczono inne szczegółowe zadania, takie jak porównanie wykonalności i skuteczności kontroli guza za pomocą PDT między ośrodkiem doświadczonym a niedoświadczonym oraz ocena odpowiedzi na PDT w zależności od umiejscowienia guza i fototypów skóry, między innymi.

Naszą strategią na rzecz wyższego potencjału sukcesu było powołanie multidyscyplinarnego zespołu obejmującego różną wiedzę i doświadczenie niezbędne do realizacji projektu: lekarzy, fizyków, chemików, farmaceutów, pielęgniarki i inżynierów. Od samego początku współpraca ze Szpitalem Onkologicznym Amaral Carvalho była kluczowa dla badania klinicznego. Dr Ana Gabriela Salvio, dermatolog, jest lekarzem odpowiedzialnym za projekt, a badanie wieloośrodkowe zostało zatwierdzone przez Brazylijską Narodową Komisję Etyki Badań z Udziałem Ludzi (CONEP, Comissão Nacional de Ética em Pesquisa) oraz instytucjonalne lokalne komisje bioetyczne.

Obecnie zainstalowano 70 jednostek PDT w 20 brazylijskich stanach federalnych, 9 ośrodków w Ameryce Łacińskiej i 1 w Europie (Szkocja). Utworzenie każdej jednostki PDT obejmowało szkolenie lokalnego zespołu w zakresie protokołu klinicznego i obsługi urządzenia. Omawiane są podstawowe koncepcje mechanizmów PDT, interakcji światła z tkanką oraz metabolizmu biosyntezy protoporfiryny z ALA. Podczas szkolenia poruszane są również protokół kliniczny, wskazania, potencjalne działania niepożądane i ryzyko oraz praktyczne ćwiczenia z obsługą sprzętu do PDT. Przeprowadzane jest leczenie dwóch pacjentów z nieinwazyjnymi zmianami BCC, aby zespół medyczny mógł obserwować i omawiać wszystkie kroki procedury wraz z wyspecjalizowanym personelem naszej grupy. Szkolenie kończy się omówieniem pozostałych pytań lub innych uwag, a lokalny zespół otrzymuje pomocnicze materiały edukacyjne zawierające broszurę z protokołem klinicznym. Zachęca się do otwartej komunikacji na rzecz częstych dyskusji na temat kwalifikacji pacjentów i obserwacji po leczeniu. Co 3 miesiące przesyłane jest sprawozdanie do głównego badacza.

W tym brazylijskim programie wieloośrodkowego badania klinicznego uwzględniane są wyłącznie zmiany BCC o średnicy do 20 mm i głębokości do 2 mm, a skrócony protokół MAL-PDT przedstawiono na rycinie 1. Warto zauważyć, że ustanowiony protokół wykorzystuje leczenie wspomagane fluorescencją, co, jak wykazano, pozwala na zoptymalizowanie wyniku.

Schemat skróconego protokołu klinicznego MAL-PDT stosowanego w brazylijskim programie wieloośrodkowym, od przygotowania zmiany i inkubacji kremu przez oświetlenie wspomagane fluorescencją po ocenę kontrolną
Ryc. 1 Schematyczny wykres skróconego protokołu klinicznego badanego w programie brazylijskim

Produkcja ALA i MAL

Jak wspomniano wcześniej, chlorowodorek kwasu 5-aminolewulinowego (ALA) i jego pochodne estrowe, takie jak chlorowodorek 5-aminolewulinianu metylu (MAL), zajmują szczególne miejsce w leczeniu PDT, nie dlatego że są fotouczulaczami, ale dlatego że są dobrze znanymi bezpośrednimi prekursorami biosyntezy protoporfiryny IX w komórkach, która jest prawdziwym fotouczulaczem w przypadku pochodnych ALA. Zasadniczo, gdy ALA lub jego pochodne estrowe są stosowane w miejscowych formulacjach kremowych, po 1–2 godzinach obserwuje się akumulację protoporfiryny IX, co umożliwia stosowanie miejscowych zabiegów PDT przy użyciu światła czerwonego (630 nm) (Kennedy i in. 1990). Biosyntetyczny mechanizm produkcji i akumulacji protoporfiryny IX jest obecnie dobrze poznany, przy czym nadmiar ALA wewnątrz komórek może również sprzyjać hamowaniu niektórych etapów produkcji hemu, co skutkuje zlokalizowaną akumulacją protoporfiryny IX (Ryc. 2) (Kennedy i in. 1990).

Szlak biosyntezy grupy hemowej, pokazujący konwersję ALA przez porfobilinogen i protoporfirynę IX do hemu
Ryc. 2 Biosynteza grupy hemowej

Ta alternatywna metoda została wprowadzona do literatury w 1990 roku przez Kennedy'ego i współpracowników (Kennedy i in. 1990), a od tego odkrycia nastąpił znaczący wzrost liczby wskazań do PDT. Należy podkreślić, że leczenie to dało możliwość przeprowadzania wielu miejscowych zabiegów przy jedynie zlokalizowanej fotowrażliwości zamiast ogólnej fotowrażliwości skóry i oczu spowodowanej podaniami układowymi. Wielu naukowców uważa miejscową fotowrażliwość za jedną z głównych zalet tej techniki; jednak najważniejsze jest bezpieczeństwo leczenia. Leki układowe mogą powodować działania niepożądane, ponieważ w grę wchodzą złożone zagadnienia. Przed oznaczeniem nowego leku systemowego jako zatwierdzonego leku należy wziąć pod uwagę szereg protokołów, w których należy zbadać nie tylko działanie leku, ale także wpływ metabolitów, zmienność populacyjną i wiele innych czynników.

Zdecydowanie terapia ALA-PDT ma potencjał do działania przeciwko wielu zmianom bakteryjnym, grzybiczym, przedrakowym, BCC, kłykcinom wywoływanym przez wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) oraz szyjkowej neoplazji wewnątrznabłonkowej, a także jako marker fluorescencyjny w diagnostyce raka (Tetard i in. 2014; Gold i Goldman 2004; Fotinos i in. 2006). Inną rozwijającą się dziedziną zastosowań ALA-PDT jest dermatologia. W rzeczywistości PDT jest zasadniczo techniką powodującą uszkodzenie komórek. Dlatego stosowanie ALA w dermatologii jest dobrze ugruntowane, ponieważ można leczyć wiele procesów zapalnych, tym samym selektywnie eliminując nieprawidłowe komórki, a także zabijając mikroorganizmy patogenne obecne w infekcjach skórnych.

W ciągu ostatnich 25 lat protokoły ALA-PDT definitywnie dowiodły swojej przydatności w wielu zabiegach; dlatego głównym pytaniem, jakie sobie stawiamy, jest: Dlaczego ALA-PDT nie jest rutynowym leczeniem w szpitalach i klinikach?

Jest to wysoce złożone pytanie, ponieważ w grę wchodzi wiele czynników. Pod względem ekonomicznym terapie ALA mogą obejmować miliony dolarów amerykańskich, co odpowiada dużemu rynkowi. Z drugiej strony, przez wiele lata duże firmy farmaceutyczne systematycznie pracowały nad opracowaniem leków systemowych i wydały miliony USD na badania nad lekami przeciwnowotworowymi (chemioterapeutykami), a ktoś musi zapłacić rachunek. Jednak najważniejsze jest przekonanie szczytu piramidy (lekarzy), że leczenie PDT ma kilka zalet i może przyczynić się do poprawy zdrowia na całym świecie. Podobnie jak farmaceuta jest bezpośrednio odpowiedzialny za wprowadzanie do apteki leków bez recepty, na przykład witamin i suplementów energetycznych, tak lekarze odgrywają kluczową rolę w rozpowszechnianiu i sukcesie PDT i powinni być pierwszymi, którzy zostaną przekonani, że PDT jest rzeczywiście skuteczna. Jednak po raz kolejny nie jest to łatwe zadanie i wiąże się z wieloma zagadnieniami.

Na szczęście rozpowszechnienie leczenia PDT rośnie na całym świecie, a Brazylia wypracowała bardzo przydatny wkład w tę dziedzinę. Udanym przykładem jest praca prowadzona przez Centrum Badań Optyki i Fotoniki (CEPOF) zlokalizowane na Uniwersytecie w São Paulo w mieście São Carlos, a także przez dwie brazylijskie stowarzyszone firmy, czyli PDT Pharma i MMOptics. Firma MMOptics rozpoczęła wiele lat temu produkcję urządzeń optycznych, a PDT Pharma jest najmłodszą inicjatywą w Ameryce Łacińskiej zajmującą się syntezą fotouczulaczy i fotoleków (Ryc. 3). Obie firmy są obecnie zaangażowane w tworzenie protokołów i rozwiązań komercyjnych obejmujących łącznie krem do fotomedycyny i urządzenie świetlne.

Wnętrze jednego z laboratoriów PDT Pharma wykorzystywanego do syntezy fotouczulaczy i fotoleków
Ryc. 3 Jedno z laboratoriów PDT Pharma – za zgodą firmy

Jednym z głównych wyzwań dla obu firm jest uczynienie tej technologii atrakcyjną pod względem kosztów PDT, co wymagało wielu inwestycji i pracy. Firma PDT Pharma powstała jako firma spin-off z powodu potrzeby dostawcy, który mógłby umożliwić oferowanie ALA i jej pochodnych w realnej cenie i z uwzględnieniem rzeczywistości gospodarczej Ameryki Łacińskiej. Pierwszym wyzwaniem było utworzenie zakładu do syntezy ALA i jej pochodnych spełniającego wszystkie wymagania farmaceutyczne, od produkcji aktywnego składnika farmaceutycznego (API) po opracowanie nowego kremu, przy poszanowaniu wszystkich kwestii patentowych i chronionego rynku międzynarodowego. Od tego czasu minęło prawie 7 lat i według informacji firmy PDT Pharma na początek 2017 roku pełne rozwiązanie będzie technicznie dostępne na rynku.

Przykład PDT Pharma jest bardzo przydatny do zilustrowania wcześniejszej dyskusji, w której wspomnieliśmy o trudnościach w upowszechnieniu i udostępnieniu leczenia PDT ludziom z powodu biurokracji, a także barier ekonomicznych. Oczywiście jako naukowcy również w pełni rozumiemy wszystkie kwestie rynkowe i wielkość rynku biznesowego, jaki mogą oznaczać leki systemowe, a cele zespołu/firm PDT nie bynajmniej nie są skierowane przeciwko temu. W tym przypadku ważne jest wspomnienie, że obie firmy są zaangażowane w zbliżenie PDT do ludzi potrzebujących pomocy zdrowotnej, umożliwiając tym samym alternatywne rozwiązania, zwłaszcza dla użytkowników publicznego systemu zdrowia.

Opracowanie urządzenia do PDT

Według naszej najlepszej wiedzy system LINCE (MMOptics, São Carlos, Brazylia) był pierwszym dostępnym komercyjnie systemem do PDT z szerokopolowym wizjerem fluorescencyjnym i sondą oświetleniową połączonymi w jednym urządzeniu (Ryc. 4). Opracowanie tego urządzenia zostało wykonane przez naszą grupę na Uniwersytecie w São Paulo i firmę MMOptics przy finansowaniu ze strony Brazylijskiej Instytucji Finansującej Badania i Projekty (FINEP, Financiadora de Estudos e Projetos), federalnej organizacji rządowej Ministerstwa Nauki, Technologii i Innowacji.

Przenośne urządzenie LINCE do PDT firmy MMOptics, podwójny system łączący szerokopolowy wizjer fluorescencyjny i sondę oświetleniową do leczenia
Ryc. 4 Urządzenie LINCE do PDT. Przenośny podwójny system łączy zastosowanie szerokopolowego wizjera fluorescencyjnego i sondy oświetleniowej do leczenia

Główne parametry techniczne systemu PDT przedstawiono w tabeli 1. LINCE jest urządzeniem przenośnym, które posiada dwie sondy: jedną do wizualizacji fluorescencji, a drugą do oświetlenia w PDT. Obie sondy posiadają źródła światła oparte na diodach LED oraz elementy optyczne zapewniające równomierny obszar oświetlenia. System zawiera fotodetektor na przednim panelu do sprawdzania natężenia napromienienia oraz wizjer elektroniczny i przyciski do wyboru natężenia napromienienia i czasu oświetlania.

Tabela 1 Główne specyfikacje i cechy techniczne urządzenia LINCE (2011)
Sprzęt
Napięcie wejściowe100–240 V/50–60 Hz
Klasyfikacja elektryczna (EN 60601-1)Klasa II, typ B
Tryb pracy: sonda zabiegowaCiągły
Tryb pracy: sonda wizyjna (fluorescencja)Przerywany (wł., 15 min) lub (wył., 2 h)
Średnica plamki LED zabiegowej(20 ± 2) mm
Średnica plamki LED fluorescencyjnej(20 ± 2) mm
Długość fali LED zabiegowej(630 ± 10) nm
Długość fali LED fluorescencyjnej(400 ± 10) nm
Poziomy natężenia napromienienia LED zabiegowej50, 75, 125 i 150 mW/cm2 ± 20%
Natężenie napromienienia LED fluorescencyjnejMaksymalnie 40 mW/cm2 ± 20%
Okulary ochronne1 (wizjer), 2 (zabieg)

Jednym z głównych ograniczeń stosowania ALA lub MAL jako miejscowego proleku jest zmienność produkcji protoporfiryny IX (PpIX) wynikająca z różnic powierzchniowych i metabolicznych zmian nowotworowych. W konsekwencji powstała produkcja PpIX może być wysoce niejednorodna, co skutkuje ogólnie nieskuteczną odpowiedzią na PDT. Nie ma możliwości przewidzenia odpowiedniego stężenia i dystrybucji PpIX wewnątrz guza, ale monitorowanie fluorescencji tkanki może zostać wykorzystane do pośredniego wykrycia obecności PpIX. Autofluorescencja skóry wykazuje wyższą emisję w zakresie zielonego widma, zmiana nowotworowa wykazuje obniżoną autofluorescencję, a PpIX emituje czerwoną fluorescencję. Możliwość jakościowej oceny produkcji PpIX jest wielką zaletą dla lekarza przy ocenie, czy ten etap PDT przebiegł prawidłowo. Jeśli po czasie inkubacji kremu nie dochodzi do produkcji PpIX lub jest ona niejednorodna, powstała odpowiedź fotodynamiczna będzie słaba. W takim przypadku lekarz powinien ponownie ocenić przygotowanie zmiany lub nawet dalsze oświetlenie.

Inną istotną informacją kliniczną, którą można uzyskać za pomocą szerokopolowego obrazowania fluorescencyjnego, jest analiza powstałego fotowybielania po zakończeniu ekspozycji na światło (Ryc. 1, kroki 6 i 8). Jest to jakościowa ocena wywołanej reakcji fotodynamicznej, ponieważ istnieje bezpośrednia korelacja między fotowybielaniem PpIX a produkcją tlenu singletowego. Fotowybielanie PpIX można ocenić na podstawie zmniejszonej czerwonej fluorescencji w porównaniu z czerwoną emisją przed oświetleniem.

Ogólne częściowe wyniki badania wieloośrodkowego

Od początku zastosowań PDT w niniejszym wieloośrodkowym badaniu klinicznym w marcu 2011 roku do czerwca 2015 roku leczono około 4000 zmian BCC przy użyciu proponowanego protokołu. Baza danych jest stale aktualizowana o częściowe raporty z jednostek PDT. Częściowe wyniki zostały już opublikowane (Ramirez i in. 2014; Blanco i in. 2015; Buzzá i in. 2016), ale główne wyniki ocenione do tej pory wykazują, że badany protokół MAL-PDT jest skuteczny w przypadku ponad 85% leczonych zmian (całkowita odpowiedź guza w biopsji punkcyjnej 30 dni po leczeniu). Zaobserwowano jedną ważną cechę przy rozważaniu wskaźnika całkowitej odpowiedzi; gdy PDT była wykonywana przez doświadczonego dermatologa, wskaźniki mogły sięgać 95%, ale w przypadku osób bez wcześniejszego doświadczenia osiągnięte wskaźniki były niższe. Nasza hipoteza, oparta na analizie leczonych przypadków, jest taka, że doświadczeni lekarze są bardziej restrykcyjni w kwalifikacji do MAL-PDT, ponieważ już wiedzą, które zmiany będą lepiej reagować. Fakt ten wskazuje na znaczenie szkolenia, a także bliższej obserwacji zespołu medycznego, zwłaszcza w celu omówienia selekcji zmian.

Odnotowano tylko jeden przypadek nieoczekiwanego działania niepożądanego, w którym jeden pacjent ze zmianą w obrębie nosa wykazywał umiarkowany/ciężki stan zapalny po pierwszej sesji PDT, który został opanowany miejscowym kremem kortykosteroidowym, ale uniemożliwił przeprowadzenie drugiej sesji w siódmym dniu.

W ośrodku PDT w szpitalu Amaral Carvalho przeprowadzono podwójnie ślepione badanie porównujące skuteczność leczenia ALA-PDT, MAL-PDT i chirurgii u 600 pacjentów. Etapy kliniczne zostały zakończone; wyniki są poddawane analizie i zostaną przedstawione w artykule naukowym.

Protokoły nieonkologiczne

W celu oceny skuteczności fotodiagnostyki i PDT w leczeniu potencjalnie złośliwych zmian, ale także opracowania protokołów miejscowej inaktywacji mikroorganizmów w zmianach zakaźnych, przeprowadzono również inne badania i prace rozwojowe nad aparaturą. Przykładami docelowych potencjalnie złośliwych zmian są kłykciny kończyste wywoływane przez wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) u kobiet (Inada i in. 2012) oraz zapalenie warg słoneczne (Takahama i in. 2013), a trwające badania kliniczne dotyczą szyjkowej neoplazji wewnątrznabłonkowej (CIN), rogowacenia słonecznego i kancerogenezy polowej.

Biorąc pod uwagę terapię fotodynamiczną w chorobach zakaźnych, nasza grupa i współpracownicy badają i opracowują protokoły leczenia grzybicy paznokci (Silva i in. 2013), zapalenia jamy ustnej od protez (Mima i in. 2011), pitiozy (Pires i in. 2012, 2014), zapalenia gardła oraz zakażonych owrzodzeń skóry.

Wnioski końcowe

Terapia fotodynamiczna wykazuje skuteczne wyniki w miejscowym leczeniu raka i zmian zakaźnych. Mimo że PDT ma kilka zalet w porównaniu z resekcją chirurgiczną w leczeniu powierzchownego BCC, jej szerokiemu stosowaniu zapobiegają ograniczenia związane głównie z kosztami sprzętu oświetleniowego i związku fotomedycznego. W Brazylii, w ramach krajowego programu finansowanego przez BNDES (Brazylijski Bank Rozwoju), naukowcy, klinicyści i firmy technologiczne mogli współpracować na rzecz ustanowienia wieloośrodkowego badania klinicznego. Osiągnięte wyniki wykazały, że protokoły PDT dają podobną odpowiedź w porównaniu z danymi literaturowymi przedstawionymi dla zagranicznych leków i urządzeń. Analizując wyniki i porównując utworzone ośrodki, można było wnioskować o znaczeniu szkolenia zespołu medycznego, a także bliższego monitorowania niedoświadczonych zespołów. Właściwe wskazanie do MAL-PDT było głównym czynnikiem przyczyniającym się do wyższych wskaźników całkowitej odpowiedzi, co najczęściej obserwowano w ośrodkach z wykazanym wcześniejszym doświadczeniem w PDT. Program ten zaowocował wdrożeniem 70 ośrodków PDT, w tym placówek w placówkach o niskim stopniu referencyjnym.

Najważniejsze wnioski

  1. Przedstawiono brazylijski program wdrażania ośrodków PDT z wykorzystaniem krajowej technologii.
  2. Protokół kliniczny MAL-PDT został przetestowany w 70 ośrodkach w leczeniu powierzchownego BCC.
  3. Urządzenie oświetleniowe ma podwójną platformę: szerokopolowy wizjer fluorescencyjny i sondę oświetleniową, oba oparte na źródłach światła LED.
  4. Całkowita odpowiedź guza wyniosła 90% w doświadczonych zespołach i około 65% w zespołach bez wcześniejszego doświadczenia w PDT. Niewłaściwe zakwalifikowanie niektórych zmian było głównym czynnikiem przypisywanym tej niższej odpowiedzi.

Podziękowania

Autorzy dziękują za wsparcie finansowe udzielone przez BNDES i FINEP; za partnerstwo z MMOptics i PDT Pharma; za wsparcie instytucjonalne Uniwersytetu w São Paulo, Federalnego Uniwersytetu w São Carlos i Szpitala Amaral Carvalho; oraz naszemu brazylijskiemu zespołowi badaczy i doktorantów, którzy byli mocno zaangażowani w urzeczywistnienie tego programu: Ana Gabriela Salvio, Natalia Mayumi Inada, Lilian Tan Moriyama, José Dirceu Vollet-Filho, Clovis Grecco, Dora Patricia Ramirez, Kate Cristina Blanco, Hilde Harb Buzzá, Cintia Teles Andrade, Layla Pires, Ana Paula Silva, Mirian Stringasci, Daniel Bonini, Ana Elisa Serafim Jorge, Mariana Torres Carvalho i Sebastião Pratavieira. Szczególne podziękowania również dla techników firm partnerskich, Luiza Antonio de Oliveira, Andersona Zanchina i Rodriga Costa e Silvy.

Referencje

Andrade CT, Vollet-Filho JD, Salvio AG, Bagnato VS, Kurachi C. Identification of skin lesions through aminolaevulinic acid-mediated photodynamic detection. PD PDT. 2014;11:409–15. doi:10.1016/j.pdpdt.2014.05.006.

Bagnato VS, Kurachi C, Ferreira J, Marcassa LG, Sibata CH, Allison RR. PDT experience in Brazil: a regional profile. PDD PDT. 2005;2:107–18.

Blanco KC, Moriyama LT, Inada NM, Salvio AG, Menezes PFC, Leite EJS, Kurachi C, Bagnato VS. Fluorescence guided PDT for optimization of the outcome of skin cancer treatment. Front Phys. 2015;3:30. doi:10.3389/phy.2015.00030.

Buzzá HH, Silva AP, Vollet-Filho JD, Ramirez DP, Trujillo JR, Inada NM, Moriyama LT, Kurachi C, Bagnato VS. Photodynamic therapy: progress toward a scientific and clinical network in Latin America. Photodiagn Photodyn Ther. 2016. doi:10.1016/j.pdpdt.2015.08.004.

Ferreira J, Kurachi C, Moriyama LT, Menezes PFC, Perussi JR, Sibata C, Zucoloto S, Castro-e-Silva Jr O, Bagnato VS. Correlation between the photostability and photodynamic efficacy for different photosensitizers. Las Phys Lett. 2006;3(2):91–5. doi:10.1002/lapl.200510057.

Ferreira J, Moriyama LT, Kurachi C, Sibata C, Castro-e-Silva Jr O, Zucoloto S, Bagnato VS. Experimental determination of threshold dose in photodynamic therapy in normal rat liver. Las Phys Lett. 2007;4(6):469–75. doi:10.1002/lapl.200710014.

Fotinos N, Campo MA, Popowycz F, Gurny R, Lange N. 5-aminolevulinic acid derivatives in photomedicine characteristics application and perspectives. Photochem Photobiol. 2006;82:994–1015.

Gold MH, Goldman MP. 5-aminolevulinic acid photodynamic therapy: where we have been and where we are going. Dermatol Surg. 2004;30:1077–83.

Hu Y, Huang X, Lu S, Hamblin MR, Mylonakis E, Zhang J, Xi L. Photodynamic therapy combined with terbinafine against chromoblastomycosis and the effect of PDT on Fonsecaea monophora in vitro. Mycopathol. 2015;179:103–9. doi:10.1007/s11046-014-9828-3.

Inada NM, Costa MM, Guimarães OCC, Ribeiro ES, Kurachi C, Quintana SM, Lombardi W, Bagnato VS. Photodiagnosis and treatment of condyloma acuminatum using 5-aminolevulinic acid and homemade devices. PD PDT. 2012;9:60–8. doi:10.1016/j.pdpdt.2011.09.001.

Issa MCA, Piñero-Maceira J, Vieira MTC, Olej B, Mandarim-De-Lacerda CA, Luiz RR, Manela-Azulay M. Photorejuvenation with topical methyl aminolevulinate and red light: a randomized, prospective, clinical, histopathologic, and morphometric study. Dermatol Surg. 2010;36:39–48. doi:10.1111/j.1524-4725.2009.01.385x.

Kennedy JC, Pottier RH, Pross DC. Photodynamic therapy with endogenous protoporphyrin IX: basic principles and clinical experience. J Photochem Photobiol B. 1990;6:143.

Lehmann P. Methyl aminolaevulinate-photodynamic therapy: a review of clinical trials in the treatment of actinic keratoses and nonmelanoma skin cancer. Brit J Dermatol. 2007;156:793–801. doi:10.1111/j.1365-2133.2007.07833.x.

LINCE (Light in Cell) Evidence photodynamic therapy. Instructions for use, 2011. MMOptics at eng.mmo.com.br.

Ma Y, Liu Y, Wang Q, Ren J, Xiang L. Prospective study of topical 5-aminolevulinic acid photodynamic therapy for the treatment of severe adolescent acne in Chinese patients. J Dermatol. 2015;42:504–7. doi:10.1111/136-8138.12836.

Melo CAS, Kurachi C, Grecco C, Sibata CH, Castro-e-Silva O, Bagnato VS. Pharmacokinetics of photogem using fluorescence monitoring in Wistar rats. Photochem Photobiol B. 2004;73:182–8.

Mima EWGO, Pavarina AC, Silva MM, Ribeiro DG, Vergani CE, Kurachi C, Bagnato VS. Denture stomatitis treated with photodynamic therapy: five cases. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 2011;112:602–8. doi:10.1016/j.tripleo.2011.05.019.

Monfrecola G, Procaccini EM, Bevilacqua M, Manco A, Calabro G, Santoianni P. In vitro effect of 5-aminolaevulinic acid plus visible light on Candida albicans. Photochem Photobiol Sci. 2004;3:419–22. doi:10.1039/b3156.29j.

Morton CA, McKenna KE, Rhodes LE. Guidelines for topical photodynamic therapy: update. Brit J Dermatol. 2008;159:1245–66. doi:10.1111/j.1365-2133.2008.08882.x.

Pires L, Bosco SMG, Silva Jr NF, Kurachi C. Photodynamic therapy for pythiosis. Vet Dermatol. 2012;24:130–e30. doi:10.1111/j.1356-3164.2012.01112x.

Pires L, Bosco SMG, Baptista MS, Kurachi C. Photodynamic therapy in Pythium insidiosum – an in vitro study of the correlation of sensitizer localization and cell death. PLoS One. 2014;9(1):e85431. doi:10.1371/journal.pone.0085431.

Ramirez DP, Kurachi C, Inada NM, Moriyama LT, Salvio AG, Vollet-Filho JD, Pires L, Buzzá HH, Andrade CT, Grecco C, Bagnato VS. Experience and BCC subtypes as determinants of MAL-PDT response: preliminary results of a national Brazilian project. PD PDT. 2014;11:22–6. doi:10.1016/j.pdpdt.2013.11.001.

Resources indicatives, Brazilian Ministry of Health at http://tabnet.datasus.gov.br/cgi/deftohtm.exe?idb2012/e02.def. Accessed 8 May 2015.

Sakamoto FH, Izikson L, Tannous Z, Zurakowski D, Anderson RR. Surgical scar remodeling after photodynamic therapy using aminolevulinic acid or its methylester: a retrospective, blinded study of patients with field cancerization. Brit J Dermatol. 2012;166:413–6. doi:10.1111/j.1365-2133.2011.10576x.

Silva AP, Kurachi C, Bagnato VS, Inada NM. Fast elimination of onychomycosis by hematoporphyrin derivative-photodynamic therapy. PD PDT. 2013;10:328–30. doi:10.1016/j.pdpdt.2013.01.001.

Soini EJ, Hallinen T, Sokka A-L, Saarinen K. Cost-utility of first-line actinic keratosis treatments in Finland. Adv Ther. 2015;32:455–76. doi:10.10007/s12325-015-0211-7.

Souza CS, Felicio LBA, Bentley MV, Tedesco AC, Ferreira J, Kurachi C, Bagnato VS. Topical photodynamic therapy for Bowen’s disease of the digit in epidermolysis bullosa. Brit J Dermatol. 2005;153:672–4. doi:10.1111/j.1365-2133.2005.06783.x.

Souza CS, Neves ABS, Felicio LBA, Ferreira J, Kurachi C, Bagnato VS. Optimized photodynamic therapy with systemic photosensitizer following debulking technique for nonmelanoma skin cancers. Dermatol Surg. 2007;33:194–8. doi:10.1111/j.1524-4725.2006.33038x, 207.

Souza CS, Felicio LBA, Arruda D, Ferreira J, Kurachi C, Bagnato VS. Systemic photodynamic therapy as an option for keratoacanthoma centrifugum marginatum treatment. JEADV. 2009a. doi:10.1111/j.1468-3083.2008.02744.x.

Souza CS, Felicio LBA, Ferreira J, Kurachi C, Bentley MVB, Tedesco AC, Bagnato VS. Long-term follow-up of topical 5-aminolaevulinic acid photodynamic therapy diode laser single session for non-melanoma skin cancer. PD PDT. 2009b;6:207–13. doi:10.1016/j.pdpdt.2009.09.001.

Takahama Jr A, Kurachi C, Cosci A, Faustino ISP, Camisasca DR, Fontes KBFC, Pires FR, Azevedo RS. Usefulness of tissue autofluorescence imaging in actinic cheilitis diagnosis. J Biomed Opt. 2013;18(7):076023. doi:10.1007/JBO.18.7.076023.j.

Tetard MC, Vermandel M, Mordon S, Lejeune JP, Reyns N. Experimental use of photodynamic therapy in high grade gliomas: a review focused on 5-aminolevulinic acid. PD PDT. 2014;11:319–30. doi:10.1016/j.pdpdt.2014.04.004.

Zouboulis CC, Desai N, Emtestam L, Hunger RE, Ioannides D, Juhász I, Lapins J, Matusiak Ł, Prens EP, Revuz J, Schneider-Burrus S, Szepietowski JC, van der Zee HH, Jemec GBE. European S1 guideline for the treatment of hidradenitis suppurativa/acne inversa. JEADV. 2015;29:610–44. doi:10.1111/jdv.12966.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.