Non-ablative Lasers for Photorejuvenation


Lasery nieablacyjne do fotorewitalizacji

Maria Angelo-Khattar Aesthetica Clinic, Dubaj, Zjednoczone Emiraty Arabskie

Streszczenie

Fotostarzenie się skóry zależy głównie od ilości melaniny w skórze oraz stopnia ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe. Słoneczne uszkodzenie DNA prowadzi do zmniejszenia zawartości kolagenu w skórze, a ostatecznie do niedoboru integralności strukturalnej skóry. Objawia się to klinicznie widoczną atrofią skóry, liniami i zmarszczkami oraz dyschromiami, takimi jak teleangiektazje i zmiany barwnikowe. Fotorewitalizacja polega na poprawie kolorytu, tekstury i pigmentacji skóry. Dostępne są różne technologie laserowe, które rewitalizują skórę poprzez resurfacing jej najwyższych warstw i umożliwiają regenerację nowych komórek skóry. Szeroka gama systemów laserowych obejmuje lasery ablacyjne i nieablacyjne, zarówno w formie frakcyjnej, jak i niefrakcyjnej czy konwencjonalnej. W różnym stopniu wszystkie te lasery leczą zmiany barwnikowe, wygładzają zmarszczki i redukują widoczność blizn. Chociaż technologie ablacyjne dają bardziej efektywne wyniki pod względem ogólnej redukcji fotostarzenia, lasery nieablacyjne umożliwiają szybkie gojenie i rzadko wiążą się z powikłaniami czy okresem rekonwalescencji. Ponadto lasery nieablacyjne oferują szersze spektrum wskazań klinicznych, ponieważ mogą być stosowane do leczenia zmian naczyniowych, takich jak teleangiektazje, uogólniony rumień i trądzik różowaty, które często towarzyszą starzejącej się skórze.

Oprócz fotorewitalizacji lasery nieablacyjne mają wiele zastosowań, w tym redukcję wydzielania łoju w trądziku oraz leczenie różnego rodzaju blizn. Niniejszy przegląd ma jednak na celu przedstawienie ogólnego zarysu i podkreślenie zalet klinicznych zarówno frakcyjnych, jak i niefrakcyjnych platform laserów nieablacyjnych obecnie stosowanych w leczeniu skóry fotouszkodzonej.

Słowa kluczowe  FotostarzenieSkóra fotouszkodzonaAtrofia skóryStarzejąca się skóraZmarszczkiDyschromieZmiany barwnikoweFotorewitalizacjaResurfacingLasery nieablacyjneLaser frakcyjny

Wprowadzenie

Wygląd skóry u ludzi jest nieodłącznym elementem postrzegania zarówno zdrowia, jak i piękna. Dlatego w zdecydowanej większości przypadków ma on duży wpływ na ogólne samopoczucie i poczucie własnej wartości danej osoby.

Starzenie się skóry jest złożonym procesem biologicznym, na który wpływa kombinacja czynników i można je ogólnie podzielić na starzenie chronologiczne lub wewnątrzpochodne oraz fotostarzenie. W przeciwieństwie do starzenia wewnątrzpochodnego, które jest determinowane predyspozycjami genetycznymi danej osoby, fotostarzenie zależy głównie od stopnia powtarzającej się ekspozycji na słońce i ilości melaniny w skórze. W rzeczywistości uszkodzenie skóry przez promienie ultrafioletowe (UV) słońca odpowiada za ponad 70% starzenia się skóry (Kligman i Kligman 1986).

Starzenie chronologiczne i fotostarzenie można łatwo rozróżnić klinicznie, ale łącza je ważne cechy molekularne. Kliniczne cechy skóry starzejącej się chronologicznie obejmują drobne zmarszczki, wiotkość, kserozę oraz rozwój zmian łagodnych, takich jak plamy soczewicowate słoneczne, naczyniaki wiśniowe i brodawki łojotokowe (Krutman i Gilchrest 2006).

Cechy fotostarzenia obejmują szorstką skórę, zmarszczki, głębokie bruzdy, zmiany barwnikowe, teleangiektazje, poikilodermatę Civatte'a, elatozę słoneczną, zmiany przedrakowe i nowotwory skóry (Yaar i in. 2002; Gilchrest 1990). Najczęściej dotknięte są obszary eksponowane na słońce, takie jak twarz, szyja, dekolt, dłonie i przedramiona. Ponadto osoby o jasnej karnacji z historią intensywnej ekspozycji na słońce są bardziej podatne na ciężkie fotouszkodzenia.

Mechanizm uszkodzenia skóry przez promieniowanie ultrafioletowe

Promienie ultrafioletowe wywołują liczne zmiany w skórze, w tym melanogenezę, angiogenezę, immunosupresję i degradację tkanki łącznej, mutacje DNA oraz onkogenezę.

Postępy w biologii skóry zwiększyły nasze zrozumienie mechanizmu, dzięki któremu promieniowanie UV przyczynia się do fotostarzenia i chorób skóry.

Promienie UVB (280–320 nm) mają, jak się podaje, bezpośrednie działanie cytotoksyczne i mutagenne na komórki skóry, podczas gdy promienie UVA (320–400 nm) wywierają swoje szkodliwe działanie głównie poprzez produkcję reaktywnych form tlenu (RFT). W odpowiedzi na promienie ultrafioletowe uwalnianych jest wiele czynników transkrypcyjnych i cytokin zapalnych, co skutkuje wzrostem produkcji metaloproteinaz macierzy (MMP) i ostatecznie przyspieszoną degradacją macierzy skóry właściwej.

Powszechnie akceptowana ścieżka prowadzi poprzez aktywację białka aktywującego-1 (AP-1) i jądrowego czynnika kappa B (NF-κB). Ten ostatni odgrywa kluczową rolę w szlaku sygnałowym prowadzącym do aktywacji kaskady zapalnej, która stymuluje ekspresję cytokin prozapalnych, takich jak czynnik martwicy nowotworów alfa. Ponadto aktywacja NF-κB zwiększa ekspresję MMP-1, w wyniku czego dochodzi do degradacji kolagenu skóry właściwej. Co więcej, NF-κB zmniejsza syntezę kolagenu typu I (Rijken i Bruijnzeel 2009) (ryc. 1).

Promieniowanie ultrafioletowe może również zwiększać ekspresję c-Jun, składnika AP-1, oraz zmniejszać liczbę receptorów kwasu retinowego (RA), co osłabia hamowanie AP-1 przez RA. Ostatecznie prowadzi to do utraty objętości skóry właściwej i ścieńczenia skóry (Krutmann 2000).

Kaskada sygnałowa molekularna w skórze po promieniowaniu ultrafioletowym, działająca poprzez AP-1 i NF-kappa B w celu zwiększenia metaloproteinaz macierzy, degradacji kolagenu i zahamowania syntezy kolagenu typu I
Ryc. 1 Kaskada molekularna w skórze po promieniowaniu UV poprzez AP-1 i NF-κB (na podstawie Rabe i in. 2006)

W ciągu ostatnich kilku lat opracowano mnóstwo strategii przeciwstarzeniowych, zarówno opartych na energii, jak i nieopartych na energii, mających na celu spowolnienie i odwrócenie starzenia się skóry.

Obie kategorie leczenia działają na zasadzie „kontrolowanego zranienia”, w której wywołanie urazu skóry inicjuje odpowiedź gojenia ran i ostatecznie prowadzi do remodelowania kolagenu i naprawy skóry właściwej (Rivera 2008).

Leczenie nieoparte na energii obejmuje peelingi chemiczne, dermabrazję, śródskórne wstrzykiwanie czynników wzrostu z autologicznego osocza bogatopłytkowego, fibroblasty, a ostatnio także transfer komórek macierzystych. Jednak urządzenia oparte na energii, które selektywnie celują w chromofory skóry, stały się preferowaną metodą leczenia wielu schorzeń skóry, w tym zmian barwnikowych, teleangiektazji, wiotkości skóry, linii i zmarszczek, a także blizn pooperacyjnych, zanikowych blizn potrądzikowych i rozstępów. Systemy oparte na energii obejmują pełne spektrum laserów ablacyjnych i nieablacyjnych, systemy intensywnego światła pulsacyjnego, różnorodne urządzenia o częstotliwości radiowej oraz systemy wysokoogniskowanej fali ultradźwiękowej.

Głównym tematem tego rozdziału będzie pełne spektrum laserów nieablacyjnych stosowanych do fotorewitalizacji.

Historia laserów nieablacyjnych

Niezliczone zastosowania laserów w dermatologii rozkwitły wraz z przełomową publikacją Andersona i Parrisha o selektywnej fototermolizie z 1983 roku (Anderson i Parrish 1983).

Od tego czasu, przez ostatnie 30 lat, nastąpił ogromny rozwój technologii i konstrukcji laserów, umożliwiający lepszą kontrolę parametrów lasera, a w konsekwencji wzrost bezpieczeństwa i skuteczności zabiegów laserowych.

Lasery nieablacyjne występują w dwóch typach: lasery niefrakcyjne lub konwencjonalne, które działają na całą powierzchnię skóry, oraz technologie frakcyjne, które wytwarzają jedynie małe kolumny urazu termicznego, rozmieszczone wśród przeważnie nieuszkodzonej skóry.

Historycznie rzecz biorąc, stosowanie laserów w leczeniu skóry fotostarzejącej się rozpoczęło się od wprowadzenia w pełni ablacyjnych zabiegów resurfacingu skóry. W połowie lat 90. wprowadzono lasery na dwutlenek węgla (CO2) i erbowo-ytrynowo-aluminiowo-granatowe (Er:YAG) (Alster 1999). Te wysokoenergetyczne urządzenia pulsacyjne tworzą rany pełnej grubości i dają imponujące wyniki kliniczne (Alster i West 1996). Do dziś pełny resurfacing pozostaje złotym standardem w leczeniu skóry fotouszkodzonej. Jednak zabieg ten wiąże się z długim okresem rekonwalescencji i niską tolerancją pacjentów.

Pod koniec lat 90. Hsu i jego współpracownicy po raz pierwszy opisali nieablacyjne remodelowanie skóry właściwej w wyniku przypadkowej obserwacji redukcji zmarszczek w obszarach leczonych konwencjonalnym laserem barwnikowym pulsacyjnym (PDL) z powodu teleangiektazji (Hsu i in. 2005). W konsekwencji doprowadziło to do zwrotu w stronę procedur małoinwazyjnych, dając początek generacji nieablacyjnych laserów do resurfacingu, takich jak laser diodowy 1450 nm, lasery neodymowo-ytrynowo-aluminiowo-granatowe (Nd:YAG) 1064 nm i 1320 nm oraz lasery erbowo-szklane 1440 nm, 1540 nm i 1550 nm (Tanzi i Alster 2004). Jednak ta pierwsza generacja systemów nieablacyjnych wykazywała jedynie umiarkowaną skuteczność. W 2004 roku wprowadzenie frakcyjnej fototermolizy (FP) przez Mansteina i jego współpracowników (2004) zrewolucjonizowało dziedzinę laserowego resurfacingu skóry i zaowocowało opracowaniem licznych nieablacyjnych i ablacyjnych frakcyjnych urządzeń laserowych. Popularność tych technologii wynika z łatwości obsługi, niższego ryzyka działań niepożądanych, dobrej tolerancji pacjentów i stosunkowo szybkiego powrotu do zdrowia. Powszechnie uznaje się, że frakcyjne lasery ablacyjne oferują większą skuteczność pod względem rewitalizacji skóry; jednak łagodniejsze frakcyjne lasery nieablacyjne mają tę zaletę, że szybciej się goją i skracają okres rekonwalescencji. Zwiększona liczba sesji zabiegowych z użyciem laserów nieablacyjnych może ostatecznie dać skuteczność porównywalną z laserami ablacyjnymi.

Fotorewitalizacja laserem nieablacyjnym: mechanizm działania

Fotorewitalizacja składa się z dwóch zasadniczych czynników:

Usuwanie naskórkowych oznak fotouszkodzenia poprzez selektywną fototermolizę

Mikroskopijne struktury, takie jak naczynia krwionośne i komórki barwnikowe, poddawane są fotokoagulacji przez selektywnie absorbowane fotony światła, co skutkuje złagodzeniem plam soczewicowatych słonecznych, piegów i teleangiektazji.

Energia lasera absorbowana przez oksyhemoglobinę powoduje koagulację erytrocytów i zniszczenie naczyń rozszerzonych. Zostało to wykazane w badaniu histologicznym plamienia wina po leczeniu laserem barwnikowym pulsacyjnym. W powierzchownych naczyniach krwionośnych skóry właściwej stwierdzono fibrynę, trombinę i zaglutynowane krwinki czerwone (Stratigos i Dover 2000). W konsekwencji następuje neowaskularyzacja z zastąpieniem zniszczonych nieprawidłowych naczyń.

Dokładne zdarzenia molekularne związane z niszczeniem melanosomów przez lasery nie są znane (Santiagos i in. 2000), ale uważa się, że odpowiedzialne są za to zarówno mechanizmy fototermiczne, jak i fotomechaniczne (Ara i in. 1990). Nagły wzrost temperatury powoduje waporyzację i ekspansję tkanek docelowych, a w konsekwencji zniszczenie zmian barwnikowych. Klinicznie natychmiast po pulsacyjnym działaniu lasera obserwuje się oszronienie. Służy ono jako punkt końcowy leczenia i przypuszcza się, że wynika z powstawania pęcherzyków gazu po nagłym wzroście temperatury tkanki docelowej (Santiagos i in. 2000). Badania histologiczne wykazały zniszczone melanosomy, wakuolizację i wyciek pigmentu z komórek (Dover i in. 1989a).

Remodelowanie skóry właściwej wynikające z wzorców mikroskopijnego urazu termicznego skóry właściwej

Redukcja drobnych linii i zmarszczek oraz ogólna poprawa tekstury i napięcia skóry wynikają z tworzenia nowego kolagenu i pogrubienia skóry właściwej. Mechanizm remodelowania skóry właściwej przez lasery nieablacyjne opiera się na fakcie, że długości fal nieablacyjnego lasera do resurfacingu są w różnym stopniu absorbowane przez wodę wewnątrzskórną. W konsekwencji powoduje to uraz termiczny skóry właściwej, zależny zarówno od dostarczonej ilości energii, jak i czasu ekspozycji. Do skutecznej denaturacji kolagenu i zainicjowania odpowiedzi gojenia ran wymagana jest krytyczna temperatura wewnątrzskórna 60–80 °C (Paul i in. 2011). Temperatury powyżej tego zakresu mogą prowadzić do całkowitej denaturacji kolagenu i powstania blizn.

Lasery nieablacyjne leczą skórę fotouszkodzoną bez fizycznego usuwania lub waporyzacji skóry, w przeciwieństwie do procedur ablacyjnych, które dosłownie waporyzują część lub cały naskórek oraz warstwy skóry właściwej.

Wszystkie te lasery selektywnie wykorzystują technologię chłodzenia i ochrony naskórka, jednocześnie tworząc kontrolowany uraz termiczny struktur skóry właściwej.

Nieablacyjne lasery niefrakcyjne

Pierwsza generacja konwencjonalnych metod laserowych nieablacyjnych pojawiła się na rynku pod koniec lat 90., głównie do stosowania w rewitalizacji skóry. Obejmowały one lasery emitujące światło w zakresie widzialnym, bliskiej podczerwieni i dalekiej podczerwieni (tabela 1). Ta zróżnicowana grupa technologii laserowych obejmuje lasery na tytanylofosforan potasu (KTP; 532 nm), barwnikowy pulsacyjny (PDL; 585 nm, 595 nm), Q-przełączany (QS) rubinowy (694 nm), QS aleksandrytowy (755 nm), długopulsacyjny i QS Nd:YAG (1064 nm), długopulsacyjny Nd:YAG (1320 nm), długopulsacyjny diodowy (1450 nm) oraz erbowo-szklany (1440 nm i 1540 nm).

Tabela 1 Nieablacyjne lasery niefrakcyjne do rewitalizacji skóry
Lasery światła widzialnego Lasery bliskiej podczerwieni Lasery środkowej podczerwieni
KTP 532 nm Długopulsacyjny i Q-przełączany nanosekundowy i pikosekundowy Nd:YAG 1064 nm Nd:YAG 1320 nm
Barwnikowy pulsacyjny 585/595 nm Diodowy 1450 nm
Q-przełączany rubinowy 694 nm Erbowo-szklany 1540 nm
Q-przełączany nanosekundowy i pikosekundowy aleksandrytowy 755 nm

Długości fal w zakresie światła widzialnego, a w szczególności lasery QS, są wskazane głównie w dyschromiach skóry, podczas gdy lasery o większej długości fali bliskiej i środkowej podczerwieni lepiej nadają się do remodelowania skóry właściwej.

Chociaż odwrócenie dyschromii naskórkowych za pomocą urządzeń niefrakcyjnych jest stosunkowo skuteczne i przewidywalne, poprawa tekstury skóry jest znacznie subtelniejsza. Dlatego nieablacyjny niefrakcyjny resurfacing skóry jest idealny dla pacjenta z łagodnym do umiarkowanego fotouszkodzeniem i wczesnymi oznakami starzenia się skóry.

Lasery światła widzialnego

Obejmują one lasery KTP 532 nm, barwnikowy pulsacyjny 585/595 nm, Q-przełączany rubinowy 694 nm i Q-przełączany aleksandrytowy 755 nm.

Te lasery światła widzialnego są powszechnie stosowane w leczeniu zmian naczyniowych i barwnikowych, ponieważ ich długości fal są dobrze absorbowane przez różne chromofory w skórze, takie jak oksyhemoglobina i melanina. Lasery poprawiają koloryt skóry poprzez redukcję dyschromii, w tym plam soczewicowatych słonecznych, piegów, teleangiektazji i uogólnionego rumienia. Lasery z zakresu światła widzialnego należy stosować z dużą ostrożnością u osób o ciemniejszej karnacji ze względu na ryzyko uszkodzenia termicznego przez te krótsze długości fal.

Poprawa tekstury skóry była również wielokrotnie wykazywana w przypadku laserów z zakresu światła widzialnego. Absorpcja długości fali 585 nm przez oksyhemoglobinę powoduje uraz termiczny mikrokrążenia, a tym samym inicjuje odpowiedź zapalną, która stymuluje aktywność fibroblastów i ostatecznie syntezę kolagenu w skórze właściwej. Bjerring i in. wykazali 48% wzrost syntezy kolagenu typu II już po 2 tygodniach od pojedynczej sesji lasera barwnikowego pulsacyjnego (Bjerring i in. 2002). Orringer i in. odnotowali wzrost remodelowania skóry właściwej w wyniku wzrostu mRNA prokolagenu typu I, a Zelickson i in. również wykazali, że już jedno przejście laserem barwnikowym pulsacyjnym 595 nm wystarczyło do poprawy kolagenu skóry właściwej (Orringer i in. 2005; Zelickson i in. 1999).

Laser na tytanylofosforan potasu 532 nm (Cynosure MedLite C6, RevLite S1 i PicoSure; Syneron-Candela Alex TriVantage; Alma Harmony XL Pro)

Obecne lasery Q-przełączane KTP obejmują te z zakresu 5–15 ns oraz nowe lasery 350 pikosekundowe. Urządzenia zawierają laser Nd:YAG (1064 nm) jako główne źródło światła, które jest przekształcane przez kryształ KTP w celu emisji połowicznej długości fali 532 nm. To zielone światło jest dobrze absorbowane przez hemoglobinę i melaninę; dlatego KTP może być stosowany do leczenia zarówno niechcianych naczyń, jak i przebarwień. Krótka długość fali lasera KTP jest bardzo dobrze absorbowana przez melaninę naskórkową; dlatego należy zachować ostrożność u osób o ciemniejszej karnacji (Weiss i in. 2005). Laser KTP ma jedynie łagodny wpływ na poprawę tekstury skóry (DeHoratius i Dover 2007).

Laser 532 KTP był co ciekawe stosowany do rozjaśniania kolorytu ust, co jest częstym problemem u osób o ciemnej karnacji (Somyas i in. 2001).

Laser barwnikowy pulsacyjny 580–595 nm (Syneron-Candela VBeam)

W laserze barwnikowym pulsacyjnym z pompowaniem lampą błyskową lampa błyskowa służy do wzbudzania elektronów w organicznym barwniku, rodaminie, w celu emisji światła o żółtym zabarwieniu. Oryginalne lasery barwnikowe pulsacyjne miały długość fali 577 nm i czas trwania impulsu 0,45 milisekundy, co powodowało zakrzepicę wewnątrznaczyniową małych naczyń i plamicę. Dlatego obecne systemy laserów barwnikowych pulsacyjnych mają długości fal od 585 do 595 nm i czas trwania impulsu do 40 milisekund. Dłuższe długości fal wnikają głębiej w skórę, a dłuższe czasy trwania impulsu pozwalają uniknąć plamicy. Oprócz wpływu na zmiany naczyniowe lasery barwnikowe pulsacyjne dają umiarkowany efekt rewitalizacji skóry (Bjerring i in. 2002).

Laser Q-przełączany rubinowy 694 nm (Alma Lasers, Sinon)

Laser QS rubinowy emituje czerwone światło i dlatego nie jest absorbowany przez hemoglobinę, ale selektywnie celuje w melaninę. W rzeczywistości był to pierwszy laser Q-przełączany opracowany do leczenia naskórkowych i skórnych zmian barwnikowych. Bardzo krótkie, 20–50 ns, czasy trwania impulsu lasera rubinowego selektywnie celują w melanosomy, powodując fotoakustyczne zniszczenie błony komórkowej melanosomu. Działanie to zależy od szerokości impulsu, przy czym krótsze czasy trwania impulsu są bardziej skuteczne w niszczeniu melanosomów (Polla i in. 1987; Dover i in. 1989b). Należy zachować ostrożność, ponieważ osoby o ciemniejszych fototypach mogą rozwinąć trwałą hipopigmentację (Rinaldi 2008; Kishi i in. 2009).

QS aleksandrytowy 755 nm (Cynosure Accolade, Syneron-Candela Alex TriVantage i PicoWay)

Laser QS aleksandrytowy, emitujący światło w zakresie czerwonym i o szerokościach impulsu 50–100 ns, selektywnie celuje w zmiany barwnikowe, powodując fotoakustyczne rozerwanie melaniny.

Na rynku pojawił się niedawno nowy pikosekundowy laser QS aleksandrytowy i jak dotąd większość badań z tym nowym urządzeniem dotyczyła jego zastosowania w usuwaniu tatuaży. Jednak urządzenie to wykazuje obietnicę skutecznego leczenia zmian barwnikowych. Niedawna publikacja wykazała, że ultrashort-pulsacyjny 550 pikosekundowy laser aleksandrytowy 755 nm z dyfrakcyjną matrycą soczewkową jest skuteczną opcją rewitalizacji fotouszkodzonego dekoltu (Wu i in. b.d.).

Lasery bliskiej podczerwieni

Długopulsacyjne i QS lasery Nd:YAG 1064 nm (Palomar QYAG5, Syneron-Candela Alex TriVantage; Alma Harmony XL Pro)

Zarówno długopulsacyjne, jak i QS lasery Nd:YAG (1064 nm) w zakresie środkowej podczerwoni są stosowane do fotorewitalizacji. Przypadkowy efekt rewitalizacyjny laserów długopulsacyjnych, w tym lasera Nd:YAG 1064 nm, powszechnie stosowanego w innych wskazaniach, w tym do depilacji i leczenia naczyń krwionośnych większego kalibru, został zauważony już wcześnie. Ta długość fali bliskiej podczerwieni jest absorbowana przez wodę w skórze i dzięki temu skutecznie ogrzewa skórę właściwą. Powstały w ten sposób uraz termiczny skóry właściwej prowadzi do ograniczonego stopnia neokolagenezy i napięcia skóry (Weng i in. 2011).

Głowica lasera długopulsacyjnego Nd:YAG może być używana w ciągłym ruchu, wykonując wielokrotne przejścia na powierzchni skóry aż do osiągnięcia temperatury powierzchni 39–42 °C. Jest to optymalny zakres temperatury dla remodelowania skóry właściwej. Powyżej tej temperatury może wystąpić bliznowacenie skóry właściwej. Dlatego przed leczeniem tym laserem w celu rewitalizacji pacjenci nie powinni otrzymywać żadnego środka znieczulającego, ponieważ nadmierny ból musi być zgłaszany, aby zaalarmować lekarza i uniknąć uszkodzenia naskórka. Pacjenci leczeni długopulsacyjnym Nd:YAG w celu rewitalizacji wykazywali zmniejszenie rytid (Hong i in. 2015).

Laser QS Nd:YAG o czasach trwania impulsu 5–15 ns, stosowany głównie do usuwania tatuaży i rozpadu melaniny w zmianach barwnikowych, może być również używany w sposób ciągły, nieprzerwanie lecząc skórę. Zabiegi można przeprowadzać z lub bez zastosowania miejscowego roztworu węgla, który, jak się uważa, poprawia penetrację wiązki lasera. Badanie split-face przeprowadzone przez Lee i in. wykazało znaczną poprawę efektów rewitalizacji po QS Nd:YAG bez różnicy w poprawie tekstury skóry po zastosowaniu miejscowego roztworu węgla (Lee i in. 2009). Jednak zabiegi rewitalizacji skóry z użyciem QS Nd:YAG wiązały się z wysokim stopniem pozapalnej hiperpigmentacji barwnikowej podczas oceny kontrolnej po 1 miesiącu (Jun i in. 2014).

Niedawno opracowano lasery pikosekundowe Nd:YAG z zakresu 500–750 ps do usuwania zmian barwnikowych. Jak dotąd nie opublikowano badań dotyczących stosowania systemu lasera pikosekundowego Nd:YAG w zmianach barwnikowych ani rewitalizacji skóry.

Lasery środkowej podczerwieni

Nd:YAG 1320 nm (Cooltouch CT3 Plus, Alma Harmony XL)

Ta długość fali jest dobrze absorbowana przez wodę i skutecznie ogrzewa leczoną skórę właściwą. Powstały uraz termiczny prowadzi w ograniczonym zakresie do stymulacji fibroblastów i indukcji „neokolagenezy”. Badania wykazały wzrost podstawowego czynnika wzrostu fibroblastów (bFGF) oraz histologiczne dowody na zmniejszenie starzenia się skóry poprzez stymulację kolagenu typu I, III i VII (Zhenxiao i in. 2011; El-Domyati i in. 2011).

Laser diodowy 1450 nm (Candela Smoothbeam)

Mechanizm działania lasera diodowego 1450 nm jest podobny do Nd:YAG 1320 nm. Ta długość fali środkowej podczerwoni tworzy zranienie skóry właściwej z powodu wysokiego współczynnika absorpcji wody, ale wykazano, że laser 1450 nm jest bardziej skuteczny w indukowaniu neokolagenezy niż długość fali 1320 nm (Alster i in. 2007).

Laser erbowo-szklany 1540 nm (Quantel Aramis)

Środkowej podczerwoni laser 1540 nm, który również celuje w wodę wewnątrzkomórkową, wnika do warstwy brodawkowej skóry właściwej, gdzie osiągane jest napięcie kolagenu i neokolageneza. Umożliwia to bardziej skuteczne leczenie elastozy słonecznej.

Długość fali 1540 nm jest jedynie w minimalnym stopniu absorbowana przez melaninę; dlatego jest bezpieczna do stosowania u osób o ciemniejszych fototypach.

Laser ten był stosowany w leczeniu drobnych linii, zmarszczek i blizn potrądzikowych. Dowody na remodelowanie skóry właściwej z użyciem lasera 1540 nm zostały wykazane w badaniach histologicznych, a także w analizie ultrasonograficznej i profilometrycznej. Wykazano 40% redukcję zmarszczek i 17% wzrost grubości skóry po czwartym tygodniu leczenia (Fournier i in. 2002; Lupton i in. 2002).

Nieablacyjne lasery frakcyjne

Koncepcja frakcyjnej fototermolizy

Frakcyjna fototermoliza (FP), po raz pierwszy wprowadzona przez Mansteina i współpracowników w 2004 roku, jest jednym z najważniejszych kamieni milowych w technologii laserowej i resurfacingu (Manstein i in. 2004). Zapoczątkowała ona nową erę w zastosowaniu laserów w dermatologii i zaowocowała ogromnym rozwojem technologii laserów frakcyjnych oraz licznymi komercyjnymi systemami frakcyjnymi. Lasery frakcyjne stały się obecnie metodą laserową z wyboru w leczeniu skóry fotouszkodzonej (Saedi i in. 2012). Urządzenia te wypełniają lukę pod względem skuteczności między tradycyjnymi laserami ablacyjnymi i nieablacyjnymi (Alexiades-Armenakas i in. 2012). Są mniej agresywne niż tradycyjne lasery ablacyjne i oferują lepsze wyniki kliniczne niż systemy nieablacyjne, ale przy tym samym poziomie bezpieczeństwa. W przeciwieństwie do konwencjonalnych laserów ablacyjnych i nieablacyjnych, które wytwarzają warstwy ogrzewania termicznego, lasery frakcyjne poddają denaturacji termicznej jedynie fragmenty skóry.

Tworzą one mikrokolumny urazu termicznego, określane jako mikrotermiczne lub mikroskopijne strefy leczenia (MTZ) (Geronemus 2006). MTZ mają zazwyczaj szerokość 70–150 μm i rozciągają się pionowo od naskórka do skóry właściwej na różnych głębokościach około 400–700 μm, co determinowane jest przez kilka parametrów lasera, w tym energię wyjściową lasera (Gold 2010). Urządzenia frakcyjne oszczędzają skórę i komórki macierzyste pomiędzy MTZ, a tym samym umożliwiają szybki powrót do zdrowia i zwiększone bezpieczeństwo (ryc. 2).

Schemat porównujący mechanizm działania frakcyjnego resurfacingu nieablacyjnego, który oszczędza naskórek, oraz frakcyjnego resurfacingu ablacyjnego, który waporyzuje mikrokolumny przez naskórek i skórę właściwą
Ryc. 2 Schematyczne przedstawienie mechanizmu działania frakcyjnego resurfacingu nieablacyjnego i ablacyjnego

Istnieją zasadniczo dwa typy frakcyjnych urządzeń laserowych: nieablacyjne i ablacyjne, klasyfikowane według rodzaju MTZ, które wytwarzają (ryc. 2). Nieablacyjne lasery frakcyjne (NAFL) powodują jedynie uraz termiczny skóry właściwej, oszczędzając naskórek, podczas gdy ablacyjne lasery frakcyjne (AFL) waporyzują mikrokolumny naskórka i skóry właściwej (Alexiades-Armenakas i in. 2008). Zmiany histologiczne spowodowane nieablacyjną frakcyjną fototermolizą (NAFP) i ablacyjną frakcyjną fototermolizą (AFP) przedstawiono na ryc. 3 i 4.

Preparat histologiczny skóry ludzkiej po nieablacyjnej frakcyjnej fototermolizie laserem erbowym 1550 nm, ukazujący dwie kolumnowe mikrozmiany o głębokości 560 mikrometrów i szerokości 135 mikrometrów rozciągające się od naskórka do skóry właściwej
Ryc. 3 Preparat histologiczny skóry ludzkiej po NAFP (laser erbowy 1550 nm) ukazujący dwie kolumnowe mikrozmiany rozciągające się od naskórka do skóry właściwej (głębokość 560 μm; szerokość 135 μm) (na podstawie Alexiades-Armenakas i in. 2012)
Preparat histologiczny skóry ludzkiej po ablacyjnym leczeniu frakcyjnym laserem erbowym 2940 nm, ukazujący kolumnę ablacji rozciągającą się od naskórka do skóry właściwej
Ryc. 4 Preparat histologiczny skóry ludzkiej po AFL (laser erbowy 2940 nm) ukazujący kolumnę ablacji rozciągającą się od naskórka do skóry właściwej (na podstawie Geronemus 2006)

Naprawa leczonej skóry rozpoczyna się od ekstruzji kolumn martwiczej skóry, zwanych mikroskopijnymi naskórkowymi szczątkami martwiczymi (MEND), do warstwy rogowej (Manstein i in. 2004). Manstein i współpracownicy (2004) wykazali, że MEND to struktury w kształcie guzika (średnica 40–80 μm), które zawierają melaninę i tworzą się pod warstwą rogową nad każdym zranieniem skóry właściwej. Produkcja MEND wskazuje na udział nieuszkodzonych keratynocytów z niezranionej skóry w procesie naprawy rany (Manstein i in. 2004). MEND widoczne w badaniu histologicznym odpowiadają brązowym plamom obserwowanym w mikroskopii epiluminescencyjnej i są one złuszczane z naskórka w ciągu 7 dni od FP (Manstein i in. 2004) (ryc. 5).

Mikrofotografie w świetle spolaryzowanym skóry przedramienia gojącej się po frakcyjnej fototermolizie: (a) przed leczeniem, (b) jeden dzień po leczeniu z widocznymi pojedynczymi brązowymi plamami, (c) tydzień po leczeniu, gdy plamy zaczynają się złuszczać, (d) trzy miesiące po leczeniu
Ryc. 5 Mikrofotografie w świetle spolaryzowanym ukazujące gojenie powierzchni skóry przedramienia po FP: (a) przed leczeniem, (b) 1 dzień po leczeniu, (c) 1 tydzień po leczeniu, (d) 3 miesiące po leczeniu. Pojedyncze brązowe plamy są widoczne po 1 dniu i zaczynają się złuszczać po 1 tygodniu (na podstawie Manstein i in. 2004)

Ten proces ekstruzji szczątków komórkowych został potwierdzony przez Hantasha i in. (2006), którzy użyli przeciwciała przeciwko ludzkiej elastynie w celu wykazania przezskórnej eliminacji MEND. Manstein i współpracownicy (2004) wykazali wyraźne dowody naprawy naskórka w warstwie brodawkowej i powierzchownej siateczkowej skóry właściwej, o czym świadczy zwiększona zawartość mucyny, a także zwiększone pofałdowanie wzoru listewki podstawnej w leczonej skórze po 3 miesiącach od zabiegu (ryc. 6) (Laubach i in. 2006).

Histologia skóry przedramienia (a) przed leczeniem i (b) trzy miesiące po frakcyjnej fototermolizie, ukazująca zwiększoną zawartość mucyny w powierzchownej skórze właściwej i wzmocniony wzór listewki podstawnej
Ryc. 6 Histologia skóry przedramienia: (a) przed leczeniem i (b) 3 miesiące po FP, ukazująca zwiększoną zawartość mucyny w powierzchownej skórze właściwej i wzmocniony wzór listewki podstawnej (na podstawie Manstein i in. 2004)

Rodzaje nieablacyjnych laserów frakcyjnych

Wszystkie nieablacyjne lasery frakcyjne emitują długości fal w zakresie środkowej podczerwoni, które odpowiadają szczytom na krzywej absorpcji wody. Na mocy mechanizmu działania urządzenia frakcyjnego, w którym tylko niewielkie fragmenty skóry poddawane są resurfacingowi podczas każdej sesji zabiegowej, zazwyczaj wymagane są 4–6 sesji zabiegowych w celu osiągnięcia pozytywnego wyniku klinicznego w leczeniu skóry fotouszkodzonej. Zabieg jest stosunkowo bolesny i wymaga połączenia miejscowych kremów znieczulających i krioanalgezji. Obrzęk i rumień po zabiegu są widoczne przez 48 godzin, po czym następuje złuszczanie skóry przez kilka dni.

Lasery erbowo-szklane 1550 nm (Solta Fraxel Re:store, Solta Fraxel Re:store Dual) i 1540 nm (Palomar Starlux, Artisan, Icon)

Pierwszym opracowanym urządzeniem NAFL w 2004 roku był laser erbowo-szklany 1550 nm, który celuje w wodę jako chromofor (Geronemus 2006). Urządzenie jest strojalne, dzięki czemu można regulować gęstość MTZ i energię. Większość badań nad NAFL została przeprowadzona z użyciem tego urządzenia (Tierney i in. 2009).

Początkowe badania kliniczne Mansteina i in. (2004) wykazały znaczną poprawę linii i zmarszczek okołooczodołowych. Wielu innych badaczy konsekwentnie wykazywało dowody remodelowania kolagenu w postaci poprawy tekstury i kolorytu skóry. Początkowe wyniki ulegały dalszej poprawie przez 6–9 miesięcy po zabiegu (Rahman i in. 2006; Wanner i in. 2007). Obszary poza twarzą również są skutecznie leczone tym urządzeniem NAFL. Badanie Jih i in. (2008) na dłoniach dziesięciu pacjentów wykazało 51–75% poprawę pigmentacji i 25–50% poprawę tekstury skóry po 3 miesiącach. DeAngelis i in. odnotowali dobrą skuteczność lasera erbowo-szklanego w leczeniu rozstępów czerwonych i białych, których wiek dojrzewania wahał się od 1 do 40 lat (de Angelis i in. 2011).

Wanner i in. wykazali, że frakcyjna fototermoliza w leczeniu twarzowych i pozatwarzowych fotouszkodzeń skórnych z użyciem lasera światłowodowego Er-szklanego 1550 nm jest użytecznym leczeniem NAFL (Wanner i in. 2007).

Ulepszona wersja tego lasera, Fraxel Dual, ma podwójną długość fali: erbową 1550 nm i laser tulowy 1927 nm na jednej platformie, co pozwala operatorowi celować na różne głębokości leczenia. Po pojedynczym zabiegu laserem tulowym średnio 69% osób po 1 miesiącu wykazało bardzo znaczną poprawę plam soczewicowatych i piegów (Brauer i in. 2014). Dzięki temu powierzchowne leczenie zmian barwnikowych można osiągnąć za pomocą długości fali 1927 nm, a remodelowanie kolagenu za pomocą głębiej wnikającej długości fali 1550 nm.

Laser Nd:YAG 1440 nm (Cynosure Affirm) i diodowy 1440 nm (Solta Clear + Brilliant)

Urządzenia frakcyjne dostarczające długości fal 1440 nm obejmują laser Nd:YAG i laser diodowy. Urządzenie Cynosure umożliwia równomierne rozprowadzenie energii na powierzchni skóry na głębokości 300 μm za pomocą technologii łączącej impuls wierzchołkowy (CAP).

Badania kliniczne obu urządzeń wykazały, że są one jedynie umiarkowanie skuteczne w remodelowaniu blizn i leczeniu skóry fotostarzejącej się (Marmon i in. 2014; Geraghty i Biesman 2009).

Dlatego producenci ulepszyli oryginalne systemy, dodając podwójne długości fal. System Cynosure oferuje technologię multipleksową, która łączy długość fali 1320 nm z laserem 1440 nm, umożliwiając penetrację na głębokości 1000–3000 μm. System multipleksowy 1320/1440 nm dał większe napięcie skóry po 6 miesiącach niż sam laser 1440 nm (Geraghty i Biesman 2009).

Nowa wersja Clear + Brilliant, znana jako Clear + Brilliant Permea, obejmuje zarówno medium diodowe, jak i tulowe, oferując tym samym długości fal 1440 nm i 1927 nm.

Laser domieszkowany erbem 1565 nm (Lumenis ResurFx)

Ta długość fali ma nieco niższy współczynnik absorpcji wody niż 1550 nm, co skutkuje większą penetracją skóry. System wykorzystuje sekwencyjny system skanujący, który umożliwia różnorodne kształty, gęstości i wzorce dystrybucji energii. Jest również wyposażony w chłodzenie kontaktowe dla większego komfortu pacjenta. Jak dotąd nie opublikowano badań wykazujących względną przewagę tego systemu laserowego nad uznanymi frakcyjnymi urządzeniami bliskiej podczerwieni (Sadick 2014).

Frakcyjny laser aleksandrytowy 1940 nm (Syneron-Candela)

Jest to stosunkowo nowy pręt tulowy pompowany przez pulsacyjny laser aleksandrytowy, emitujący długość fali 1940 nm, która odpowiada jednemu z szczytów absorpcji wody w zakresie środkowej podczerwoni. Jednak absorpcja tej długości fali jest znacznie silniejsza niż w przypadku innych długości fal środkowej podczerwoni (1400–1550) i słabsza niż w przypadku długości fal ablacyjnych (Er:YAG i CO2). Niedawne badanie wykazało rewitalizujące działanie frakcyjnego urządzenia 1940 nm. Pacjenci (n = 11) otrzymali łącznie trzy zabiegi na twarz w odstępach 4–6 tygodni, a oceny wyników dokonano 3 miesiące po ostatnim zabiegu. Oceniono kilka parametrów, a wyniki wykazały 21% redukcję pigmentacji, 14,3% rytid, 8,9% wiotkości skóry i 22,3% elastozy słonecznej (Miller i in. 2014).

Frakcyjny QS laser Nd:YAG 1064 nm (Alma ClearLift na Harmony XL Pro)

Jest to stosunkowo nowy dodatek do arsenału laserów NAFR, który zyskał popularność. Wiązka lasera 1064 nm jest frakcjonowana przez pasywny element optyczny na matrycę 5 × 5 z 25 mikroskopijnymi perforacjami, z których każda ma średnicę 200 μm. Każdy piksel otrzymuje gęstość energii w zakresie 6–13 J/cm2. Seria pięciu różnych końcówek ogniskujących umożliwia penetrację impulsów QS nanosekundowych na strojalne głębokości, dobierane w zależności od głębokości leczonej patologii. Szybkie impulsy laserowe oszczędzają naskórek, a ponadto, ponieważ długość fali 1064 nm jest słabo absorbowana przez melaninę i hemoglobinę, piksele wnikają do 3 mm w warstwę brodawkową i siateczkową skóry właściwej. Paasch na spotkaniu Amerykańskiego Towarzystwa Laserów w Medycynie i Chirurgii w 2014 roku przedstawił histologiczne dowody urazu mikrotermicznego głęboko w warstwie siateczkowej (Paasch 2014). Jest to korzystne, ponieważ obecnie wiemy, że do osiągnięcia jędrności skóry wymagana jest penetracja na głębsze poziomy.

Niedawno wprowadzono szybką rolkę, znaną jako iPixel Scan, która umożliwia wydajne i szybkie leczenie obszarów poza twarzą, takich jak fotouszkodzone dłonie, ramiona, dekolt i nogi.

Badanie pilotażowe Luebberdinga i Armenakasa (2012) wykazało 11% poprawę powierzchownych rytid na twarzy i szyi po serii trzech sesji zabiegowych w odstępach 2–4 tygodni. Gold i in. (2014) zbadali wpływ frakcyjnego QS lasera 1064 nm na kilka parametrów skóry. Pacjenci otrzymali łącznie cztery sesje zabiegowe w odstępach 2–4 tygodni z obserwacją po 3 miesiącach od ostatniego leczenia. Odnotowali poprawę o 70% w przypadku hiperpigmentacji, 80% teleangiektazji, 80% wiotkości skóry oraz po 60% w przypadku szorstkości w dotyku i rogowacenia słonecznego. Dodatkową zaletą leczenia okazał się fakt, że zabieg jest stosunkowo bezbolesny, na poziomie 0–2 w dziesięciopunktowej skali, i nie wymaga żadnego okresu rekonwalescencji.

Ogólne rozważania kliniczne i zabiegowe w nieablacyjnym resurfacingu

Dobór pacjenta

Nieablacyjny resurfacing jest przeciwwskazany w okresie ciąży, laktacji oraz u pacjentów z historią tworzenia bliznowców lub z aktywną infekcją. Pacjenci przyjmujący izotretynoinę mogą być leczeni dopiero 6 miesięcy po zakończeniu cyklu leczenia.

Idealni pacjenci do nieablacyjnej rewitalizacji to osoby z wczesnymi oznakami fotouszkodzenia. Zazwyczaj są to młodsi pacjenci w wieku od 35 do 50 lat. Starsi pacjenci z ciężką wiotkością i głębokimi zmarszczkami nie odniosą korzyści z nieablacyjnego leczenia laserowego i są kandydatami do ablacyjnego resurfacingu (ryc. 7).

Pacjent z fotouszkodzoną skórą (a) przed i (b) po leczeniu fotorewitalizacyjnym systemem lasera nieablacyjnego
Ryc. 7 Pacjent z fotouszkodzoną skórą leczony systemem nieablacyjnym w celu fotorewitalizacji: (a) przed leczeniem i (b) po leczeniu

Ważne jest, aby upewnić się, że pacjenci mają realistyczne oczekiwania i rozumieją, że rewitalizacja skóry za pomocą systemów nieablacyjnych wymaga kilku sesji zabiegowych.

Nieablacyjny resurfacing można przeprowadzać u pacjentów wszystkich typów skóry, ale szczególną ostrożność należy zachować podczas leczenia osób o ciemniejszej karnacji. U tych pacjentów lasery z zakresu światła widzialnego, które specyficznie celują w pigment, muszą być stosowane przy konserwatywnych ustawieniach, aby uniknąć działań niepożądanych, takich jak hiper- lub hipopigmentacja, pęcherze i blizny. Chociaż lasery o długościach fal bliskiej i środkowej podczerwoni są bezpieczniejsze dla osób o ciemnej karnacji, należy zachować ostrożność w odniesieniu do ustawień. Wysokie fluencje lasera, a także chłodzenie kriogenem w niektórych systemach mogą prowadzić do pozapalnej hiperpigmentacji barwnikowej. Jest ona zazwyczaj przemijająca i można ją leczyć środkami rozjaśniającymi.

Rozważania dotyczące leczenia

Przed zabiegiem skórę należy dokładnie oczyścić w celu usunięcia łoju, makijażu i wszelkich zanieczyszczeń, które mogą utrudniać przejście światła lasera. Miejscowe znieczulenie jest zazwyczaj wymagane w przypadku większości laserów nieablacyjnych niefrakcyjnych i frakcyjnych, z wyjątkiem frakcyjnego urządzenia Q-przełączanego Nd:YAG. Stosowano różne preparaty i mocne kremy znieczulające, od 5% do 30% lidokainy. Frakcyjny resurfacing z zabiegami laserowymi środkowej podczerwoni wymaga silniejszych preparatów znieczulających. Istnieją pewne kontrowersje dotyczące stosowania znieczulenia miejscowego, ponieważ w przypadku niektórych urządzeń informacja zwrotna od pacjenta w zakresie nadmiernego bólu jest niezbędna do uniknięcia uszkodzenia naskórka.

Pacjent i wszystkie osoby obecne w sali zabiegowej powinny nosić okulary ochronne, ponieważ większość długości fal w zakresie widzialnym i bliskiej podczerwoni stwarza ryzyko dla siatkówki, podczas gdy długości fal w zakresie środkowej podczerwoni mogą uszkodzić rogówkę.

Zaleca się profilaktyczne leczenie doustnymi lekami przeciwwirusowymi w celu uniknięcia nawrotu opryszczki, szczególnie u pacjentów poddawanych nieablacyjnemu resurfacingowi frakcyjnemu.

Chłodzenie skóry w trakcie i po zabiegu z użyciem dmuchawy chłodnego powietrza lub okładów z lodu jest wymagane dla komfortu pacjenta i w celu zminimalizowania obrzęku po zabiegu. Zazwyczaj w przypadku frakcyjnych systemów nieablacyjnych obrzęk i rumień ustępują w ciągu 3 dni. Pacjenci są zobowiązani do unikania słońca i starannego stosowania filtrów przeciwsłonecznych, aby uniknąć możliwości pozapalnej hiperpigmentacji barwnikowej. Ponadto u pacjentów o ciemnej karnacji kremy rozjaśniające są niezbędne po zabiegu w celu zminimalizowania możliwości powikłań.

Podsumowanie

Nieablacyjne zabiegi laserowe są idealne do poprawy kolorytu, napięcia i tekstury skóry u stosunkowo młodszych pacjentów z niedoskonałościami tekstury skóry związanymi z fotostarzeniem. Procedury te mają wyjątkową rolę w leczeniu dyschromii skóry, w tym zmian naczyniowych u pacjentów w każdym wieku. Narasta dowodów na to, że lasery nieablacyjne mogą również powodować napięcie skóry; jednak konieczne są dalsze badania w celu wzmocnienia tej teorii (Gold i in. 2014; Kauvar 2014).

Systemy nieablacyjne są często stosowane jako procedury podtrzymujące po bardziej agresywnych zabiegach ablacyjnych. Ponadto odgrywają one ważną rolę w profilaktyce starzenia się skóry, ponieważ można je regularnie wykonywać przy niewielkim lub żadnym okresie rekonwalescencji. Lasery nieablacyjne były stosowane głównie na skórze twarzy; jednak rośnie zainteresowanie rolą tych technik na szyi, dłoniach, ramionach i innych obszarach ciała.

Procedury nieablacyjnego resurfacingu skóry dają doskonałe wyniki kliniczne przy minimalnym ryzyku i chorobowości; dlatego mają szczególne znaczenie w leczeniu skóry fotouszkodzonej.

Najważniejsze wnioski

  1. Lasery nieablacyjne z zakresu światła widzialnego, a w szczególności urządzenia Q-przełączane, są laserami z wyboru w leczeniu zmian barwnikowych.
  2. Laser barwnikowy pulsacyjny oferuje wyjątkową metodę eliminacji zmian naczyniowych, takich jak teleangiektazje i uogólniony rumień związane z fotouszkodzeniem.
  3. Nieablacyjna niefrakcyjna rewitalizacja skóry daje jedynie łagodne efekty remodelowania skóry i jest odpowiednia tylko dla pacjentów z wczesnymi oznakami starzenia się skóry.
  4. Nieablacyjne lasery frakcyjne dają imponujące wyniki kliniczne w rewitalizacji skóry pod względem poprawy wiotkości i redukcji zmarszczek.
  5. Nieablacyjne lasery frakcyjne wiążą się z szybkim gojeniem, minimalnymi powikłaniami i niewielkim lub żadnym okresem rekonwalescencji.

Bibliografia

Alexiades-Armenakas MR, Dover JS, Arndt KA. The spectrum of laser skin resurfacing: non-ablative, fractional, and ablative laser resurfacing. J Am Acad Dermatol. 2008;58:719–37.

Alexiades-Armenakas MR, Dover JS, Arndt KA. Fractional laser skin resurfacing. J Drugs Dermatol. 2012;11:1274–87.

Alster TS. Cutaneous resurfacing with CO2 and erbium:YAG lasers: preoperative, intraoperative, and postoperative considerations. Plast Reconstr Surg. 1999;103:619–32.

Alster TS, West TB. Resurfacing of atrophic facial acne scars with a high-energy pulsed carbon dioxide laser. Dermatol Surg. 1996;22:151–4.

Alster TS, Tanzi EL, Lazarus M. The use of fractional laser photothermolysis for the treatment of atrophic scars. Dermatol Surg. 2007;33:295–9.

Anderson RR, Parrish JA. Selective photothermolysis – precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation. Science. 1983;220:524–7.

Ara G, Anderson RR, Mandel KG, Otteson M, Oseroff AR. Irradiation of pigmented melanoma cells with high intensity pulsed radiation generates acoustic waves and kills cells. Lasers Surg Med. 1990;10:52–9.

Bjerring P, Clement M, Heickendorff L, Lybecker H, Kiernan M. Dermal collagen production following irradiation by dye laser and broadband light source. J Cosmet Laser Ther. 2002;4(2):39–43.

Brauer JA, McDaniel DH, Bloom BS, Reddy KK, Bernstein LJ, Geronemus RG. Non-ablative 1927 nm fractional resurfacing for the treatment of facial photopigmentation. J Drugs Dermatol. 2014;13(11):1317–22.

de Angelis F, Kolesnikova L, Renato F, Liguori G. Fractional non-ablative 1540-nm laser treatment of striae distensae in Fitzpatrick skin types II to IV: clinical and histological results. Aesthet Surg J. 2011;31(4):411–9.

DeHoratius DM, Dover JS. Non-ablative tissue remodeling and photorejuvenation. Clin Dermatol. 2007;25(5):474–9.

Dover J, Margolis RJ, Polla LL, Watanabe S, Hruza GJ, Parrish JA, Anderson RR. Pigmented guinea pig skin irradiated with Q-switched ruby laser pulses: morphologic and histologic findings. Arch Dermatol. 1989a;125:42–9.

Dover JS, Margolis RJ, Polla LL, Watanabe S, Hruza GJ, Parrish JA, Anderson RR. Pigmented guinea pig skin irradiated with Q-switched ruby laser pulses. Morphologic and histologic findings. Arch Dermatol. 1989b;125:43–9.

El-Domyati M, El-Ammawi TS, Medhat W, Moawad O, Mahoney MG, Uitto J. Effects of the Nd:YAG 1320-nm laser on skin rejuvenation: clinical and histological correlations. J Cosmet Laser Ther. 2011;13(3):98–106.

Fournier N, Dahan S, Barneon G, Rouvrais C, Diridollou S, Lagarde JM, Mordon S. Non-ablative remodeling: a 14-month clinical ultrasound imaging and profilometric evaluation of a 1540 nm Er:Glass laser. Dermatol Surg. 2002;28:926–31.

Geraghty LN, Biesman B. Clinical evaluation of single wavelength fractional laser and a novel multi-wavelength fractional laser in the treatment of photodamaged skin. Lasers Surg Med. 2009;41(6):408–16.

Geronemus RG. Fractional photothermolysis: current and future applications. Lasers Surg Med. 2006;38:169–76.

Gilchrest BA. Skin aging and photoaging. Dermatol Nursing. 1990;2(2):79–82.

Gold M. Update on fractional laser technology. J Clin Aesthet Dermatol. 2010;3:42–50.

Gold MH, Sensing W, Biron J. Fractional Q-switched 1,064-nm laser for the treatment of photoaged-photodamaged skin. J Cosmet Laser Ther. 2014;16(2):69–76.

Hantash BM, Bedi VP, Sudireddy V, Struck SK, Herron GS, Chan KF. Laser-induced transepidermal elimination of dermal content by fractional photothermolysis. J Biomed Opt. 2006;11:41–115.

Hong JS, Park SY, Seo KK, Bl G, Hwang EJ, Park GY, Eun HC. Long pulsed 1064 nm Nd:YAG laser treatment for wrinkle reduction and skin laxity: evaluation of new parameters. Int J Dermatol. 2015;54(9):e345–50.

Hsu TS, Zelickson B, Dover JS, Kilmer S, Burns J, Hruza G, Brown DB, Bernstein EF. Multicenter study of the safety and efficacy of 585 nm pulsed-dye laser for the non-ablative treatment of facial rhytids. Dermatol Surg. 2005;31(1):1–9.

Jih MH, Goldberg LH, Kimyai-Asadi A. Fractional photothermolysis for photoaging of hands. Dermatol Surg. 2008;34(1):73–8.

Jun HJ, Kim SM, Choi WJ, Cho SH, Lee JD, Kim HS. A split-face, evaluator-blind randomized study on the early effects of Q-switched Nd:YAG laser versus Er:YAG micropeel in light solar lentigines in Asians. J Cosmet Laser Ther. 2014;16(2):83–8.

Kauvar AN. Fractional non-ablative laser resurfacing: is there a skin tightening effect? Dermatol Surg. 2014;40(suppl 12):S157–63.

Kishi K, Okabe K, Ninomiya R, Konno E, Hattori N, Kasube K, Imanishi N, Nakajima H, Nakajima T. Early serial Q-switched ruby laser therapy for medium-sized to giant congenital melanocytic naevi. Br J Dermatol. 2009;161(2):345–52.

Kligman LH, Kligman AM. Photoaging. In: Fitzpatrick TB, editor. Dermatology in general medicine. New York: McGraw-Hill Co; 1986. p. 1470–5.

Krutman J, Gilchrest B. Skin aging. Berlin: Springer; 2006. p. 15–24.

Krutmann J. Ultraviolet A radiation-induced biological effects in human skin: relevance for photoaging and photodermatosis. J Derm Sci. 2000;23:S22–6.

Laubach HJ, Tannous Z, Anderson RR, Manstein D. Skin responses to fractional photothermolysis. Lasers Surg Med. 2006;38:142–9.

Lee MC, Hu S, Chen MC, Shih YC, Huang YL, Lee SH. Skin rejuvenation with 1,064-nm Q-switched Nd:YAG laser in Asian patients. Dermatol Surg. 2009;35(6):929–32.

Luebberding S, Alexiades-Armenakas MR. Fractional, non-ablative Q-switched 1,064 neodymium YAG laser to rejuvenate photoaged skin: a pilot case series. J Drugs Dermatol. 2012;11:1300–4.

Lupton JR, Williams CM, Alster TS. Laser skin resurfacing using a 1540 nm erbium glass laser: a clinical and histological analysis. Dermatol Surg. 2002;28(9):833–5.

Manstein D, Herron GS, Sink RK, Tanner H, Anderson RR. Fractional photothermolysis: a new concept for cutaneous remodeling using microscopic patterns of thermal injury. Lasers Surg Med. 2004;34(5):426–38.

Marmon S, Shek SY, Yeung CK, Chan NP, Chan JC. Evaluation of the safety and efficacy of the 1440-nm laser in the treatment of photodamage in Asian skin. Lasers Surg Med. 2014;46(5):375–9.

Miller L, Mishra V, Alsaad S, Winstanley D, Blalock T, Tingey C, Qui J, Romine S, Ross EV. Clinical evaluation of a non-ablative 1940 nm fractional laser. J Drugs Dermatol. 2014;13(11):1324–9.

Orringer JS, Voorhees JJ, Hamilton T, Hammerberg C, Kang S, Johnson TM, Karimipour DJ, Fischer G. Dermal matrix remodelling after non-ablative laser therapy. J Am Acad Dermatol. 2005;53(5):775–82.

Paasch U. Histological epidermal and dermal changes of 1064-nm Q-switched and fractionated pulses. Abstract ASLMS 2014, Phoenix, April 6, 2014.

Paul M, Blugerman G, Kreindel M, Mulholland RS. Three-dimensional radiofrequency tissue tightening: a proposed mechanism and applications for body contouring. Aesthet Plast Surg. 2011;35(1):87–95.

Polla LL, Margolis RJ, Dover JS, Whitaker D, Murphy GF, Jacques SL, Anderson RR. Melanosomes are a primary target of Q-switched ruby laser irradiation in guinea pig skin. J Invest Dermatol. 1987;89(3):281–6.

Rabe JH, Mamelak AJ, McElgunn PJ, WL M, Saunder DN. Photoaging: mechanisms and repair. J Am Acad Dermatol. 2006;55(1):1–19.

Rahman Z, Alam M, Dover JS. Fractional laser treatment for pigmentation and texture improvement. Skin Therapy Lett. 2006;11(9):7–11.

Rijken F, Bruijnzeel PLB. The pathogenesis of photoaging: the role of neutrophils and neutrophil-derived enzymes. J Invest Dermatol. 2009;14:62–72.

Rinaldi F. Laser: a review. Clin Dermatol. 2008;26(6):590–601.

Rivera AE. Acne scarring. J Am Acad Dermatol. 2008;59:659–76.

Sadick N. Advances in cosmetic dermatology, an issue of dermatologic clinics. Nils Kreuger. Amsterdam, Netherlands; 2014.

Saedi N, Jalian HR, Petelin A, Zachary C. Fractionation: past, present, future. Semin Cutan Med Surg. 2012;31(2):105–9.

Santiagos AJ, Dover JS, Arndt KA. Laser treatment of pigmented lesions – 2000: how far have we gone. Arch Dermatol. 2000;136:915–21.

Somyas K, Somsak K, Suntharee K, Pannadda L, Sansanee W. An effective treatment of dark lip by frequency-doubled Q-switched Nd:YAG laser. Dermatol Surg. 2001;27:37–40.

Stratigos AJ, Dover JS. Overview of lasers and their properties. Dermatol Ther. 2000;13:2–16.

Tanzi EL, Alster TS. Comparison of a 1450-nm diode laser and a 1320-nm Nd:YAG laser in the treatment of atrophic facial scars: a prospective clinical and histologic study. Dermatol Surg. 2004;30:152–7.

Tierney EP, Kouba DJ, Hanke CW. Review of fractional photothermolysis: treatment indications and efficacy. Dermatol Surg. 2009;35(10):1445–61.

Wanner M, Tanzi EL, Alster TS. Fractional photothermolysis: treatment of facial and nonfacial cutaneous photodamage with a 1550 nm erbium-doped fiber laser. Dermatol Surg. 2007;33:23–8.

Weiss RA, Weiss MA, Beasley KL, Munavalli G. Our approach to non-ablative treatment of photoaging. Lasers Surg Med. 2005;37(1):2–8.

Weng Y, Dang Y, Ye X, Liu N, Zhang Z, Ren Q. Investigation of irradiation by different non-ablative lasers on primary cultured skin fibroblasts. Clin Exp Dermatol. 2011;36(6):655–60.

Wu DC, Fletcher L, Guiha I, Goldman MP. Evaluation of the safety and efficacy of the picosecond alexandrite laser with specialized lens array for the treatment of photoaging décolletage. Lasers Surg Med. 48(2):188–92 (Epub ahead of print).

Yaar M, Eller MS, Gilchrest BA. Fifty years of skin aging. J Investig Dermatol Symp Proc. 2002;7(1):51–8.

Zelickson BD, Kilmer SJ, Bernstein E, Chotzen VA, Dock J, Mehregan D, Coles C. Pulsed dye laser therapy for sun damaged skin. Lasers Surg Med. 1999;25:229–36.

Zhenxiao Z, Aie X, Yuzhi J, Xiaodong W, Xiangiang J, Jing S, Han Z, Junhui Z, Xiaojun Z, Yanjun Z. Exploring the role of a non-ablative laser (1320 nm cooltouch laser) in skin photorejuvenation. Skin Res Technol. 2011;17(4):505–9.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.