Laser Treatment of Vascular Lesions


Laserowe leczenie zmian naczyniowych

Andréia S. Fogaça Dermatologia/Medycyna, Uniwersytet Santo Amaro (UNISA), São Paulo, São Paulo, Brazylia

Streszczenie

Chirurgia laserowa stała się metodą leczenia z wyboru wielu zmian naczyniowych. Najczęstsze wskazania to anomalie naczyniowe, w tym plama port-wine i naczyniaki, a także rumień twarzy i teleangiektazje. W tym rozdziale omówimy różne rodzaje laserów oraz ich wskazania, wyniki i działania niepożądane.

Słowa kluczowe  Zmiany naczynioweOksyhemoglobinaDeoksyhemoglobinaMethemoglobinaLaser barwnikowy na impulsyLaser KTPPromieniowanie bliskiej podczerwieni

Wprowadzenie

Jednym z pierwszych wskazań do stosowania laserów w dermatologii było usuwanie zmian naczyniowych z wykorzystaniem teorii selektywnej fototermolizy, wprowadzonej przez Andersona i Parrisha w 1983 r. (Anderson i Parrish 1983). Selektywna fototermoliza wymaga trzech składników: (1) długości fali lasera z preferencyjną absorpcją docelowego chromoforu, (2) odpowiedniego czasu trwania impulsu dopasowanego do wielkości celu oraz (3) fluencji, która zarówno leczy cel, jak i minimalizuje niespecyficzne uszkodzenia termiczne. Klasycznym docelowym chromoforem dla zmian naczyniowych jest oksyhemoglobina, która ma największe piki absorpcji przy 418, 542 i 577 nm. Światło lasera jest pochłaniane przez oksyhemoglobinę i przekształcane w ciepło, które jest przenoszone na ścianę naczynia, powodując koagulację i zamknięcie naczynia. Inne rodzaje hemoglobiny zostały niedawno uznane za odpowiednie cele, w zależności od zmiany naczyniowej. Są to deoksyhemoglobina i methemoglobina. W przypadku deoksyhemoglobiny największy pik absorpcji wynosi 755 nm i jest ona stosowana w opornych lub przerostowych PWS (plama port-wine), malformacji żylno-włośniczkowej.

Pierwszymi laserami do leczenia zmian naczyniowych były lasery CO2 i argonowe. Laser argonowy o długości fali 488 i 515 nm cieszył się wysokim współczynnikiem absorpcji hemoglobiny (HgB), ale czasy trwania impulsów (fala ciągła) były dłuższe niż czas relaksacji termicznej docelowych naczyń krwionośnych, a przy braku chłodzenia powierzchni/naskórka, wysoka absorpcja przez melaninę naskórkową skutkowała wysokim ryzykiem hipopigmentacji i bliznowacenia.

W 1968 r. dr Leon Goldman i współpracownicy wykazali histopatologię laserowego leczenia zmian port-wine (Solomon i in. 1968).

Ilustracja towarzysząca raportowi na temat histopatologii laserowego leczenia zmian port-wine przez Goldmana i współpracowników w 1968 r.

Chociaż Goldman trafnie przewidział, że zmiany naczyniowe mogą być selektywnie ogrzewane, laser barwnikowy na impulsy (PDL) był pierwszym laserem, który w 1986 r. wykazał, że ta selektywność jest skuteczna. Początkowo opracowano go o długości fali 577 nm, aby celować w żółty pik absorpcji oksyhemoglobiny. Obecnie lasery PDL przesunęły się na 585 nm i 595 nm, umożliwiając głębokość penetracji około 1,16 mm.

Ogólnie rzecz biorąc, technologie laserów naczyniowych można podzielić na trzy zakresy spektralne (Wykres 1):

  1. Źródła światła zielono-żółtego (GY), takie jak PDL (laser barwnikowy na impulsy/585, 595 nm) i KTP (laser na tytanylu potasu 532 nm);
  2. laser diodowy (800 nm) i lasery aleksandrytowe (755 nm);
  3. promieniowanie bliskiej podczerwieni (NIR), lasery o mniejszym stosunku absorpcji melaniny do HgB i głębszej penetracji (940, 980 i 1064 nm).

Podsumowując, mniejsze zmiany u osób o jasnej karnacji leczy się źródłami światła GY, a większe zmiany u osób o ciemnej karnacji leczy się laserami NIR.

Urządzenia do intensywnego światła pulsacyjnego (IPL) emitują polichromatyczne, niespójne, szerokopasmowe światło o długości od 420 do 1400 nm o różnym czasie trwania impulsów, mogą obejmować wszystkie piki HgB i nie można ich „zakwalifikować” do jednej z trzech wymienionych kategorii.

Istnieją alternatywy leczenia zmian naczyniowych, takie jak lasery ablacyjne (CO2) lub terapia fotodynamiczna (PDT).

Mikroanatomię zmiany naczyniowej należy zawsze brać pod uwagę.

Parametry lasera

Długość fali

Ogólnie rzecz biorąc, pierwszym parametrem do rozważenia jest długość fali i należy ją wybrać, aby osiągnąć trzy cele: (1) absorpcję przez cel naczyniowy (nasycenie O2 krwi skórnej waha się od 50% do 80%); piki absorpcji oksy-HgB wynoszą 418, 542 i 577 nm z mniejszym pikiem przy 940 nm (Anderson i Parrish 1981a); (2) aby uniknąć celu melaninowego u pacjentów o ciemniejszej skórze, możliwe jest użycie lasera Nd:YAG o długości 1064 nm (absorpcja melaniny jest znacznie mniejsza niż w przypadku światła GY); (3) osiągnięcie pożądanej głębokości penetracji.

Lasery stosowane w leczeniu zmian naczyniowych mają długości fal, które są dobrze pochłaniane przez hemoglobinę. Powinniśmy jednak być świadomi jednoczesnej absorpcji przez melaninę, która jest maksymalna przy krótkich długościach fal (Anderson i Parrish 1981b). Może to skutkować niepożądanymi efektami klinicznymi, takimi jak hipopigmentacja, szczególnie podczas leczenia osób o ciemnych typach skóry. Ponieważ melanina w normalnie pigmentowanej skórze znajduje się w naskórku, przegrzanie melanosomów może nawet wywołać martwicę naskórka, powodując kliniczne pęcherze lub długoterminowo nawet bliznowacenie.

Ponadto głębokość penetracji jest również głównie determinowana przez długość fali. Z reguły dłuższe długości fal mają mniejsze rozpraszanie i większą głębokość penetracji. Teoretycznie dłuższe długości fal mogą być zatem preferowane w przypadku głębszych i większych zmian naczyniowych, takich jak żyły siatkowate, podczas gdy krótsze długości fal mogą być odpowiednie dla powierzchownych zmian naczyniowych, takich jak teleangiektazje.

Czas trwania impulsu

Idealny czas trwania impulsu powinien być równy lub tylko nieznacznie dłuższy niż czas relaksacji termicznej (czas wymagany do tego, aby ogrzana tkanka straciła około połowę swojego ciepła). Bardzo krótkie impulsy ograniczają ciepło nie tylko do naczyń, ale także do erytrocytów. W związku z tym ograniczenie termiczne jest nadmierne, a w leczonym obszarze obserwuje się zlokalizowane pęknięcie naczynia i zakrzepicę wewnątrznaczyniową. Przy dłuższych impulsach (6–40 ms) zakrzepica wewnątrznaczyniowa i plamica o wielkości punktu są łagodzone, ponieważ delikatne ogrzewanie powoduje zwężenie ściany naczynia i zakrzepicę większych naczyń, ale nie naczyń mikrokrążenia, które powodują rozległą plamicę (Tabela 1).

Tabela 1 Czas relaksacji termicznej naczyń o różnych średnicach
Średnice (μm)Tr (ms)
100.048
200.19
501.2
1004.8
20019.0
30042.6

Wielkość plamki

Większe plamki zwiększają liczbę fotonów penetrujących głębiej do skóry właściwej w porównaniu z mniejszymi plamkami. Jednak przy tej samej fluencji większa plamka spowoduje większe uszkodzenie naskórka i ból. Zasada jest taka, że większym plamkom powinny towarzyszyć niższe fluencje niż w przypadku ich odpowiedników z małymi plamkami.

Chłodzenie powierzchni

Chłodzenie naskórka wprowadzono w latach 90. XX wieku w celu ochrony naskórka, minimalizując zmiany pigmentacyjne i martwicę naskórka. W leczeniu wszystkich zmian naczyniowych chłodzenie powierzchni skóry jest kluczowe, aby zminimalizować uszkodzenia naskórka, umożliwić wysoką ekspozycję na promieniowanie i zminimalizować dyskomfort związany z leczeniem (Nelson i in. 1995). Podsumowując, istnieją trzy rodzaje chłodzenia powierzchni:

  1. Rozpylanie czynnika chłodniczego (azot lub tetrafluoroetan): znaczną redukcję oceny bólu można osiągnąć przy zastosowaniu odpowiedniego dynamicznego chłodzenia (rzędu kilkudziesięciu milisekund). Wadami rozpylania są możliwość zmian pigmentacji (nadmierne chłodzenie) i konieczność zakupu kanistrów z czynnikiem chłodniczym.
  2. Chłodzenie kontaktowe (okna szafirowe lub płyta miedziana), które umieszcza się na skórze podczas leczenia laserem. Główną ostrożnością jest unikanie dużego ucisku zmiany naczyniowej. Ryzyko związane z chłodzeniem kontaktowym to zaparowanie i słaby kontakt.
  3. Chłodzenie schłodzonym powietrzem (urządzenia chłodzące) działa dobrze, ale wymaga drugiej ręki do trzymania go blisko powierzchni lub akcesorium umożliwiającego obsługę jedną ręką. Chłodzenie powietrzem ma tę zaletę, że urządzenie może być używane do różnych procedur i na dużych obszarach skóry. Jednakże konieczna jest ostrożność, szczególnie u pacjentów o ciemniejszych typach skóry. Przebarwienia pozapalne spowodowane chłodzeniem powietrzem były szeroko opisywane (Manuskiatti i in. 2007).

Wpływy fizjologiczne

Naczynia powierzchowne

Naczynia powierzchowne zlokalizowane nad naczyniami głębokimi działają jak tarcza, zmniejszając skuteczność leczenia. Dlatego też, aby uzyskać lepsze wyniki, należy najpierw leczyć te naczynia.

Temperatura skóry, rozszerzenie naczyń i przepływ krwi

Niska temperatura skóry w obszarze podlegającym leczeniu wymaga nieco wyższej fluencji, aby osiągnąć dobry efekt (odpowiedź plamiczą). Opisuje się również, że wysoka temperatura ze zwiększonym przepływem krwi w celu może poprawić efekt leczenia. Z drugiej strony, rozszerzenie naczyń, ssanie, ucisk lub rumień wywołany przez UVB wydaje się nie mieć wpływu na odpowiedź kliniczną (Paul i in. 1983; Aguilar i in. 2012).

Lasery naczyniowe i źródła światła

Laser barwnikowy na impulsy (PDL: 577, 585 i 595 nm)

Lasery barwnikowe na impulsy wykorzystują barwnik rodaminowy rozpuszczony w rozpuszczalniku i pompowany przez lampę błyskową. PDL był początkowym „testem” dla selektywnej fototermolizy (SPT). Pierwsze lasery PDL były wolne (0,5 Hz lub mniej), wyposażone tylko w plamkę o małej średnicy (3–5 mm), pozbawione chłodzenia i wykorzystywały długość fali 577 nm blisko jednego z pików absorpcji oksy-HgB. W latach 1981–1990 długość fali zmieniono na 585 nm. Później dodano urządzenia chłodzące i ponownie zwiększono długość fali lasera do 595 nm, aby dodatkowo zwiększyć penetrację naskórkową/naczyniową.

Lasery barwnikowe na impulsy okazały się bezpieczne i skuteczne w leczeniu różnych zmian naczyniowych, w tym plam port-wine (Faurschou i in. 2011). Dierickx i in. określili idealny czas trwania impulsu w leczeniu PWS na 1–10 ms. W praktyce leczenie często rozpoczyna się od 1,5 ms, chociaż można go dostosować w dół do 0,45 ms i w górę do 6 ms. Parametry do rozważenia obejmują wielkość plamki 7–10 mm, czas trwania impulsu 0,45–6 ms i fluencję 5,5–9,5 J/cm2 z odpowiednim chłodzeniem naskórka. Niższe energie są stosowane w przypadku większych plamek o krótszych czasach trwania impulsu. Dłuższe czasy trwania impulsu są zalecane u osób o ciemniejszych typach skóry. Leczenie należy rozpoczynać od niższych energii, które można zwiększyć, jeśli leczenie jest dobrze tolerowane. Fluencję dostosowuje się w celu osiągnięcia pożądanego punktu końcowego. W przypadku PDL pożądanym punktem końcowym jest natychmiastowa plamica. Parametry różnią się w zależności od urządzenia.

Niezbędna jest odpowiednia ochrona oczu, a na brwiach i rzęsach można umieścić lubrykant chirurgiczny, aby uniknąć przypalenia. Chociaż włosy często odrastają, w przypadku leczenia PDL może wystąpić trwała utrata włosów, biorąc pod uwagę bliskie sąsiedztwo mieszków włoskich od powierzchni.

Laser na tytanylu potasu (KTP: 532 nm)

Lasery KTP to lasery Nd:YAG z podwojoną częstotliwością do 532 nm. Ta długość fali (532 nm) charakteryzuje się wysoką absorpcją przez oksy-HgB i melaninę, dlatego należy jej unikać u osób o ciemniejszych typach skóry z powodu wysokiego ryzyka hipopigmentacji (Fournier i in. 2002). Penetracja lasera KTP wynosi około 1 mm i jest bardziej odpowiednio stosowana w leczeniu teleangiektazji. Laser KTP może być używany do leczenia pojedynczych naczyń, z zaletą braku plamicy.

Istnieje wiele urządzeń o tej długości fali, wszystkie wyposażone w szafirowe chłodzenie kontaktowe.

Laser aleksandrytowy (755 nm)

Aleksandryt jest laserem bliskiej podczerwoni o długim impulsie. Początkowo był używany do laserowego usuwania włosów. Występuje silna absorpcja deoksy-HgB, a całkowita absorpcja krwi przy 755 nm jest dwukrotnie większa niż w przypadku lasera Nd:YAG o długości 1064 nm. Jednakże melanina jest wysoce absorbowana przy 755 nm; z tego powodu jest lepiej wskazany u osób o jaśniejszych typach skóry i ciemniejszych naczyń.

Istnieje wiele laserów aleksandrytowych z możliwością długiego impulsu. Rozpylanie czynnika chłodniczego, chłodzenie kontaktowe i schłodzone powietrze są zintegrowane w tych urządzeniach. Laser aleksandrytowy jest zwykle stosowany w przypadku zmian opornych na PDL, chociaż może być wdrożony jako leczenie pierwszego rzutu w przypadku przerostowych zmian fioletowych u dorosłych. Punktem końcowym jest subtelne szaro-niebieskie przebarwienie, po którym następuje głębsza plamica. Należy uważać, aby nie nakładać na siebie impulsów, ponieważ może wystąpić bliznowacenie.

Laser diodowy (800–983 nm)

Obecnie dostępnych jest wiele laserów diodowych, a różne systemy mogą emitować światło podczerwone o różnych długościach fal, w tym 800, 810, 940 i 983 nm. Powyżej 900 nm absorpcja przez melaninę jest niższa niż absorpcja przez oksyhemoglobinę. To sprawia, że lasery diodowe są bezpieczniejszą opcją leczenia dla pacjentów o ciemniejszych typach skóry niż laser aleksandrytowy. Podobnie jak laser aleksandrytowy, laser 810 nm jest lepiej wskazany w przypadku głębszych zmian naczyniowych u pacjentów o stosunkowo jasnej karnacji (Wall i in. 2007).

Laser Nd:YAG (1064 nm)

Laser Nd:YAG ma stosunkowo słabą absorpcję HgB; dlatego urządzenie to powinno być używane przy wyższych fluencjach. Te wyższe fluencje wymagają chłodzenia naskórka w celu zapewnienia jego ochrony. Absorpcja przez melaninę przy tej długości fali jest niższa niż w przypadku jakiegokolwiek innego typu lasera stosowanego w procedurach naczyniowych. Leczenie laserem Nd:YAG jest uważane za szczególnie skuteczne i bezpieczne u osób o ciemniejszych typach skóry. Przy 1064 nm głębokość penetracji jest największa i wynosi ponad 4 mm. To sprawia, że laser Nd:YAG jest odpowiednią metodą leczenia głęboko położonych żył (Meesters i in. 2013a).

Ilustracja w sekcji dotyczącej lasera Nd:YAG 1064 nm do leczenia głęboko położonych zmian naczyniowych

Chociaż głębokość penetracji może być zwiększona, w przypadku tych urządzeń istnieje wąskie okno terapeutyczne i zaleca się ostrożność ze względu na ryzyko bliznowacenia. Zaleca się, aby urządzenia te używali wyłącznie doświadczeni chirurdzy laserowi.

Intensywne światło pulsacyjne (IPL: 500–1200 nm)

Urządzenia IPL opierają się na ksenonowej lampie błyskowej, która emituje wysokointensywne, niespójne, polichromatyczne światło szerokiego spektrum (500–1200 nm), o różnym czasie trwania impulsów. Dzięki odpowiedniemu filtrowaniu można dostosować widmo do konkretnych schorzeń. W większości zastosowań naczyniowych stosuje się krótsze zakresy długości fal. Urządzenia IPL są powszechnie używane z filtrami 550 i 570 nm, aby dostarczać głównie światło żółte i czerwone, z niewielkim składnikiem światła bliskiej podczerwieni. Stosowanie IPL w zmianach naczyniowych wzrosło, ponieważ obecnie dostępne są ulepszenia zasilaczy, chłodzenia i filtrowania, a urządzenia IPL są bezpieczniejsze i bardziej wydajne (Ross 2006; Goldman i in. 2005; Goldman i Eckhouse 1996) (Wykres 2).

Zmiany naczyniowe

Teleangiektazja twarzy i teleangiektazja pajęcza

Teleangiektazje to małe powierzchowne naczynia o średnicy 0,1–1,5 mm, które są powszechnie związane z uszkodzeniami słonecznymi, starzeniem się i/lub genetyką (Goldman i Bennett 1987). Teleangiektazja pajęcza reprezentuje teleangiektazję z centralną tętniczką zasilającą. Obie mogą być leczone za pomocą PDL, KTP i IPL. Lasery bliskiej podczerwieni, w szczególności diodowy i Nd:YAG, były używane do leczenia naczyń o głębszym lub większym kalibrze (Ryc. 1a–c). Leczenie laserowe jest wydajne i stanowi złoty standard w leczeniu tych zmian. Laser KTP daje lepsze wyniki niż laser PDL, gdy jest używany do leczenia pojedynczych naczyń, z zaletą braku plamicy. Przy 532 nm występuje stosunkowo silniejsza absorpcja hemoglobiny i należy zachować ostrożność u pacjentów o ciemniejszej skórze. Zasada kciuka: w przypadku dyskretnych, mniejszych (0,1–0,6 mm) teleangiektazji można zastosować PDL, laser KTP lub IPL; w przypadku większych naczyń (1 mm lub więcej) preferowany jest laser Nd:YAG lub aleksandrytowy, ale należy uważać, aby zastosować najmniejszą fluencję i najmniejszą plamkę wystarczającą do zamknięcia naczynia. Punktem końcowym leczenia naczyń jest oczyszczenie naczynia, przemijający niebieski koagulat lub plamica (Tabela 2).

(a) Teleangiektazja przed leczeniem; (b) teleangiektazja natychmiast po leczeniu laserem Nd:YAG (Xeo Cutera), 100 J na centymetr kwadratowy, plamka 3 mm, 30 ms; (c) teleangiektazja po 4 tygodniach leczenia
Ryc. 1 (a) Teleangiektazja przed leczeniem, (b) teleangiektazja natychmiast po leczeniu Nd:YAG (Xeo Cutera) (100 J/cm2; 3 mm; 30 ms), (c) teleangiektazja po 4 tygodniach leczenia Nd:YAG (Xeo Cutera) (100 J/cm2; 3 mm; 30 ms).
Tabela 2 Wskaźnik częstości (%) naczyniaków niemowlęcych na podstawie głębokości zajęcia tkanek
Naczyniaki niemowlęceCzęstość
Naczyniaki powierzchowne50%
Naczyniaki głębokie15%
Naczyniaki mieszane35%

Naczynia wokół płatka nosa wiążą się z większym ryzykiem bliznowacenia; dlatego w tym obszarze chłodzenie jest niezbędne i należy unikać nakładania się impulsów. Używamy urządzeń do chłodzenia naskórka przed i po oddaniu strzału. Zaletą IPL są stosunkowo duże plamki, które mogą zminimalizować efekt kropkowany typowy dla laserów PDL i KTP.

Trądzik różowaty

Trądzik różowaty jest chorobą naczyniową skóry związaną z zapaleniem mieszków włosowych. Pacjenci z trądzikiem różowatym często mają towarzyszący rumień twarzy. Lasery i IPL są leczeniem z wyboru w przypadku teleangiektazji i rumienia twarzy (Ryc. 2). Kompleksowy przegląd literatury wykazuje, że spośród 18 badań histologicznych dotyczących trądziku różowatego 14 wykazało wzrost liczby roztoczy Demodex (Schmidt i Gans 2004). Istnieje hipoteza, że roztocza te mogą odgrywać rolę w zapaleniu trądziku różowatego. Badania wykazały termiczne zniszczenie tych roztoczy po terapii IPL, co może przyczyniać się do efektów terapeutycznych IPL (Prieto i in. 2002). Zazwyczaj dwa do trzech zabiegów dają dobre wyniki; pewien odsetek pacjentów (20%) nie reaguje na IPL i musi być leczony PDL. PDL zapewnia, podobnie jak IPL, skuteczne i stosunkowo wolne od ryzyka wyniki.

Trądzik różowaty twarzy przed i po leczeniu Limelight IPL: cztery sesje programu A z fluencjami 19, 20, 21 i 21 dżuli na centymetr kwadratowy
Ryc. 2 Trądzik różowaty przed i po leczeniu Limelight (IPL) – 4 sesje/program A (19 J, 20 J, 21 J, 21 J).

Z naszego doświadczenia dwa zabiegi rocznie to najlepsza metoda kontroli trądziku różowatego. Terapia fotodynamiczna kwasem aminolewulinowym (ALA-PDT) lub metyloaminolewulinianem (MAL-PDT) była również opisywana w opornym trądziku różowatym (Baglieri i Scuderi 2011).

Poikiloderma Civatte’a

Poikiloderma Civatte’a występuje na obszarach przewlekle wystawionych na słońce, najczęściej na szyi, klatce piersiowej i bocznych policzkach, z czerwono-brązowym przebarwieniem i towarzyszącymi teleangiektazjami. Z naszego doświadczenia najlepsze wyniki osiąga się za pomocą IPL. Koniecznych jest wiele sesji, a niektóre przypadki są oporne na leczenie. Kilka badań wykazało, że pacjenci prezentujący typowe zmiany poikilodermii na szyi byli leczeni IPL przy różnych ustawieniach co 4 tygodnie, aż do wystąpienia pożądanej poprawy. Po średnio 2,8 zabiegach obserwowano 50–75% poprawę w zakresie teleangiektazji i hiperpigmentacji obejmujących poikilodermię. Częstość hipopigmentacji wyniosła 5%. Około 75% poprawy występuje po jednym zabiegu. Działania niepożądane obejmują przemijający rumień trwający od 24 do 72 h. Plamica występuje tylko w 10% przypadków i ustępuje w ciągu 3–5 dni (Weiss i in. 2000; Goldman i Weiss 2001). Informujemy naszych pacjentów, że widoczne mogą być „odciski”; reprezentują one kształt kryształu kontaktowego i jest to normalna przemijająca reakcja. PDL był również używany do leczenia naczyniowego składnika poikilodermii Civatte’a z dobrymi wynikami. W przypadku PDL zaleca się większe plamki i niższe fluencje, aby ograniczyć potencjalne działania niepożądane, takie jak hipopigmentacja lub „kropki”. Lasery frakcyjne były badane w leczeniu poikilodermii i wykazano, że zmniejszają zaczerwienienie i przebarwienia (Behroozan i in. 2006; Tierney i Hanke 2009).

Jeziorki żylne

Jeziorki żylne to czerwono-niebieskie guzki, zwykle widziane jako pojedyncza zmiana, które typowo występują na wardze i mogą być z powodzeniem leczone laserami PDL, KTP lub Nd:YAG i/lub IPL. W przypadku powierzchownych zmian pomocne są KTP i PDL. W przypadku głębszych zmian lasery diodowy, aleksandrytowy i Nd:YAG są bardziej skuteczne. Często jedna sesja leczenia zmniejsza zmianę o 80% objętości, a czasami zmiana znika po jednym leczeniu (Ryc. 3). Chłodzenie powierzchni jest konieczne, aby uniknąć uszkodzenia naskórka. Każde urządzenie z chłodzeniem kontaktowym powinno być trzymane przy powierzchni skóry z tylko delikatnym uciskiem, aby uniknąć zapadnięcia się naczynia.

Jeziorko żylne wargi przed i po leczeniu laserem Nd:YAG (Xeo Cutera), 90 dżuli na centymetr kwadratowy, plamka 5 mm, 30 ms
Ryc. 3 Jeziorki żylne przed i po leczeniu Nd:YAG (Xeo Cutera) (90 J/cm2; 5 mm; 30 ms).

Naczyniaki niemowlęce

Naczyniaki niemowlęce stanowią najczęstsze nowotwory naczyniowe wczesnego niemowlęctwa. Szacowana częstość IH waha się od 1% do 2,6% u zdrowych niemowląt w bezpośrednim okresie noworodkowym do około 4–10% niemowląt w wieku 1 roku. Opisywano przewagę płci żeńskiej, wynoszącą od 2:1 do 9:1 (Esterly 1996). Pod względem histopatologicznym zmiany te składają się z łagodnych proliferacji grubych komórek śródbłonka o unikalnym fenotypie naczyniowym. Barwienie transferazą glutaminianową 1 tych zmian jest dodatnie i wykazuje małe, nieliczne naczynia włosowate, cechę utrzymującą się przez cały naturalny przebieg IH i pomagającą potwierdzić diagnozę (North i in. 2000). Badania naturalnego przebiegu IH ujawniają, że całkowita regresja występuje u 50% dzieci w wieku 5 lat i 70% w wieku 7 lat, z ciągłą poprawą u pozostałych dzieci do 10–12 roku życia (Bivings 1954; Garzon i Frieden 2000). IH są zazwyczaj klasyfikowane na podstawie głębokości zajęcia tkanek (Tabela 2) (Chiller i in. 2002). Wiele badań wykazało, że lasery PDL są bardziej skuteczne i bezpieczniejsze niż lasery KTP i Nd:YAG (Leonard-Bee i in. b.d.; Raulin i Greve 2001). Z naszego doświadczenia najlepsze wyniki osiąga się przy następujących parametrach: fluencja 5–9 J/cm2, wielkość plamki 7–10 mm i czas trwania impulsu 0,45–1,5 ms. Laser aleksandrytowy lub Nd:YAG mogą być użyte do uzupełnienia wyników w leczeniu głębszych zmian. Ablacyjne lasery frakcyjne są również badane pod kątem ich roli w leczeniu tkanki włóknisto-tłuszczowej pozostałej po inwolucji naczyniaków i blizn wtórnych do poprzedniego wycięcia chirurgicznego. Alternatywami leczenia IH są krem imikwimod 5% lub miejscowy żel z maleinianem timololu 0,5% (Jiang i in. 2011; Pope i Chakkittakandiyil 2010) (Ryc. 4).

Naczyniak niemowlęcy przed i po leczeniu żelem z maleinianem timololu 0,5% stosowanym dwa razy dziennie przez 7 dni
Ryc. 4 Naczyniak niemowlęcy przed i po leczeniu (maleinian timololu 0,5%; 2 razy dziennie; 7 dni).

Plamy port-wine

Plamy port-wine są wrodzone, chociaż w rzadkich przypadkach mogą być nabyte. PWS występują u około 0,3% noworodków. Mają tendencję do występowania na głowie i szyi, chociaż mogą pojawić się w dowolnym miejscu na ciele. PWS utrzymują się przez całe życie i wiele z nich pogrubia się z czasem. Wczesne leczenie może poprawić odpowiedź, zmniejszyć liczbę zabiegów i zmniejszyć prawdopodobieństwo trwałych działań niepożądanych (Reyes i Geronemus 1990; Chapas i in. 2007; Chapas i Geronemus 2005). PDL pozostaje złotym standardem leczenia większości PWS, chociaż IPL nowszej generacji (wąskopasmowe IPL) i lasery KTP ewoluowały jako rozsądne opcje. Znieczulenie jest ważnym problemem podczas wykonywania chirurgii laserowej w populacji pediatrycznej. Podczas gdy starsze dzieci mogą tolerować zabieg laserowy przy użyciu wyłącznie miejscowych środków znieczulających, niemowlęta i małe dzieci mogą wymagać znieczulenia ogólnego. Chłodzenie skóry jest kluczowe, aby zminimalizować uszkodzenia otaczających tkanek i zmniejszyć ryzyko powikłań pooperacyjnych, takich jak obrzęk, bliznowacenie i pozapalne zmiany pigmentacyjne (szczególnie u pacjentów o ciemniejszej skórze).

PDL pozostaje najbardziej zbadanym urządzeniem w leczeniu PWS. Przez lata stosowano różne parametry w leczeniu PWS, dając znacząco dobre wyniki. Fluencję dostosowuje się w celu osiągnięcia pożądanego punktu końcowego. W przypadku PDL pożądanym punktem końcowym jest natychmiastowa plamica. Zlewny szary kolor oznacza, że fluencja jest zbyt wysoka. Najczęściej stosowany czas trwania impulsu wynosi 1,5 ms. Jednakże w przypadku jaśniejszych PWS zalecano 0,45 ms. Odstępy między leczeniami wynoszą zwykle około 3–6 tygodni. Niedawne badanie wykazało, że częstsze zabiegi mogą być preferowane (Minkis i in. 2009; Chapas i Geronemus 2009). Ogólnie rzecz biorąc, poprawa i oczyszczenie są stopniowe i wymagają pięciu do dziesięciu zabiegów.

Laser aleksandrytowy jest zwykle stosowany w przypadku zmian opornych na PDL, chociaż może być wdrożony jako leczenie pierwszego rzutu w przypadku przerostowych zmian fioletowych u dorosłych. Należy uważać, aby nie nakładać na siebie impulsów, ponieważ może wystąpić bliznowacenie. Należy zauważyć, że zakres odpowiednich fluencji do stosowania lasera aleksandrytowego jest dość szeroki. Laser Nd:YAG i IPL mogą być również używane w przypadku PWS. Terapia fotodynamiczna (PDT) była z powodzeniem stosowana w leczeniu PWS, głównie w Chinach. Stosowanie ogólnie podawanych fotosensybilizatorów hematoporfiryny powoduje przedłużoną fotowrażliwość (tygodnie), co ogranicza jej zastosowanie. Alternatywne fotosensybilizatory, takie jak pochodna benzoporfiryny, mono-kwas pierścienia A i mono-L-aspartylo chlorina e6 (Npe6), mają krótsze okresy fotowrażliwości i mogą być dobrą opcją (Eppley i Sadove 1994).

Leczenie laserowe w zależności od zmiany naczyniowej podsumowano w Tabeli 3, części 1 i 2.

Tabela 3 Korelacja między zmianami naczyniowymi a leczeniem laserowym
Rozpoznanie Charakterystyka kliniczna Laser Parametry Punkt końcowy Odstęp leczenia Oczekiwania leczenia Uwagi
Teleangiektazja twarzy średnica 0,1–1 mm; czerwono-fioletowe; plamki lub liniowe grudki KTP

PDL

IPL

Nd:YAG
7–16 J/cm2, 3–7 mm, 10–30 ms

5–8 J/cm2, 10–12 mm, 0.45–6 ms

24–40 J/cm2, 10–30 ms (550–570 nm)

90–115 J/cm2, 3–5 mm, 20–30 ms
Blanszowanie lub zamknięcie naczynia 4–6 tygodni Wskazane są 1–2 zabiegi; naczynia wokół płatka nosa są bardziej oporne i nie mogą zniknąć; mogą pojawić się nowe teleangiektazje Dziedziczna teleangiektazja krwotoczna, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa (zespół CREST), trądzik różowaty, stan hiperestrogenny, rak podstawnokomórkowy
Teleangiektazja pajęcza Czerwono-fioletowe grudki PDL

Nd:YAG
5–8 J/cm2, 7–10 mm, 1–5 ms

90–100 J/cm2, 3–5 mm, 20–30 ms
Blanszowanie lub zamknięcie naczynia 4–6 tygodni Wskazane są 1–2 zabiegi Stan hiperestrogenny, ciąża
Trądzik różowaty Rumień twarzy; teleangiektazje IPL

Nd:YAG (Genesis)
24–45 J/cm2, 10–20 ms (550–570 nm)

13–15 J/cm2; 6000–10 000 strzałów
Jednolity rumień 4 tygodnie Po 3–6 zabiegach zwykle osiąga się oczyszczenie w 50–80%; ponowne leczenie raz lub dwa razy w roku Stan hiperestrogenny, palenie tytoniu, nawyki żywieniowe, ekspozycja na słońce, stres
Jeziorko żylne średnica 2–10 mm; niebiesko-fioletowe grudki KTP

Nd:YAG

Nd:YAG
7 J/cm2, 4 mm, 14 ms

90–110 J/cm2, 5–7 mm, 20–30 ms

100–150 J/cm2, 3–7 mm, 20–30 ms
Blanszowanie naczynia lub plamica 4–6 tygodni Wskazane są 1–2 zabiegi Związane z fotouszkodzeniem
Poikiloderma Civatte’a Teleangiektazje; hiperpigmentacja; hipopigmentacja; atrofia skóry IPL

PDL
17–24 J/cm2, 20–30 ms (550–570 nm)

5–7 J/cm2, 7–10 mm, 0.45–2 ms
Jednolity rumień; plamica 4–6 tygodni Po 3–6 zabiegach zwykle osiąga się oczyszczenie w 50–80% Związane z fotouszkodzeniem
Plama port-wine Różowo-czerwono-fioletowo-niebieskie plamki lub grudki; obecne od urodzenia PDL 6–8 J/cm2, 10 mm, 1.5 ms Plamica 4–12 tygodni Stopniowe odbarwianie zmiany (10% na zabieg) Jaskra; zespół Sturge’a–Webera; Klippel–Trenaunay; GLUT-1 ujemny
Naczyniak niemowlęcy Różowo-czerwone plamki; pierwsze kilka tygodni życia PDL 6–8 J/cm2, 7–10 mm, 0.45–1.5 ms Plamica 2–8 tygodni Powolne tempo wzrostu Należy zachować ostrożność, gdy zmiana znajduje się blisko gałki ocznej; GLUT-1 dodatni
Ziarniniak ropowiczy średnica 0,5–2 cm; czerwono-fioletowe grudki PDL

Nd:YAG
6.5–9 J/cm2, 7–12 mm, 0.45–3 ms

100–150 J/cm2, 3–7 mm, 20–30 ms
Subtelne szaro-niebieskie przebarwienie, po którym następuje głębsza plamica 3–4 tygodni Wskazane są 1–3 zabiegi Elektrochirurgia i wycięcie są najbardziej wskazanymi metodami leczenia

Postępowanie przed leczeniem

Delikatnie oczyść skórę. Należy unikać znieczulenia miejscowego (blanszowanie skóry spowodowane znieczuleniem może zmniejszyć wyniki leczenia). W niektórych przypadkach może być ono konieczne, biorąc pod uwagę wiek pacjenta, rozległość zmian i preferencje.

  • Lidokaina śródzmianowa lub blokady nerwów mogą być wymagane w leczeniu głębszych zmian, takich jak malformacje żylne.
  • Znieczulenie ogólne należy rozważyć u dzieci podczas leczenia naczyniaka.
  • Niezbędna jest odpowiednia ochrona oczu.

Postępowanie po leczeniu

Chłodzenie powierzchni jest bardzo ważne, aby zatrzymać ogrzewanie i zminimalizować działania niepożądane (bliznowacenie, zmiany pigmentacyjne).

Po leczeniu zalecany jest fizyczny krem przeciwsłoneczny.

Moje doświadczenie

Moim zdaniem sukces leczenia zmian naczyniowych, z zachowaniem bezpieczeństwa i skuteczności, jest związany z chłodzeniem powierzchni tuż przed i po każdej sesji. Odpowiednie chłodzenie jest niezbędne do ochrony naskórka i minimalizacji działań niepożądanych (bliznowacenie).

Dlatego podsumowuję kluczowe punkty:

  • Nie leczyć opalonej skóry.
  • Stosować dłuższe czasy trwania impulsów i/lub niższe fluencje dla ciemniejszej skóry.
  • W leczeniu plam port-wine moim pierwszym wyborem jest laser barwnikowy na impulsy.
  • W przypadku zmian przerostowych lub PWS opornych na PDL możemy użyć lasera aleksandrytowego.
  • W przypadku jeziorek żylnych Nd:YAG jest dobrym wyborem. Jedna do dwóch sesji zmniejszy 80–100% zmiany.
  • Stosowanie lasera Nd:YAG o długim impulsie 1064 nm wymaga fluencji ponad dziesięciokrotnie wyższych niż w przypadku laserów 532 i 595 nm, ponieważ absorpcja Hb i HbO2 przy 1064 nm jest dziesięciokrotnie mniejsza.
  • Moje najlepsze wyniki w leczeniu trądziku różowatego obejmują dwie do trzech sesji IPL rocznie.
  • Aby uniknąć efektu kropkowanego podczas leczenia naczyń wokół płatka nosa, moim najlepszym wyborem jest IPL.

Wniosek

Laserowe leczenie zmian naczyniowych jako pierwsze wykorzystało selektywną fototermolizę, a obecnie jest jednym z najważniejszych zabiegów wykorzystujących tę teorię. Leczenie jest bezpieczne i wydajne w przypadku większości zmian naczyniowych. Dobór parametrów gwarantuje sukces leczenia (długość fali, wielkość plamki, czas trwania impulsu, chłodzenie powierzchni). Wraz z postępem technologicznym i rozwojem wiedzy medycznej pojawiają się nowe możliwości.

Najważniejsze wnioski

  • Laser barwnikowy na impulsy pozostaje złotym standardem leczenia plam port-wine.
  • Wczesne leczenie laserowe poprawia odpowiedź plamy port-wine.
  • Punktem końcowym leczenia naczyń jest oczyszczenie naczynia, przemijający niebieski koagulat lub plamica.
  • Lasery i IPL są leczeniem z wyboru w przypadku teleangiektazji i rumienia twarzy.
  • W leczeniu poikilodermii Civatte’a koniecznych jest wiele sesji, a niektóre przypadki są oporne na leczenie.
  • Laser aleksandrytowy lub Nd:YAG mogą być użyte do uzupełnienia wyników w leczeniu głębszych zmian.
  • Wskazane jest stosowanie dłuższych czasów trwania impulsów i niższych fluencji dla ciemniejszej skóry.
  • Nie leczyć opalonej skóry.

Bibliografia

Aguilar G, Choi B, Broekgaarden M, i in. An overview of three promising mechanical, optical, and biochemical engineering approaches to improve selective photothermolysis of refractory port wine stains. Ann Biomed Eng. 2012;40(2):486–506.

Amir J, Metzker A, Krikler R, Reisner SH. Strawberry hemangioma in preterm infants. Pediatr Dermatol. 1986;3:331–2.

Anderson RR, Parrish JA. Microvasculature can be selectively damaged using dye lasers: a basic theory and experimental evidence in human skin. Lasers Surg Med. 1981a;1:263–76.

Anderson RR, Parrish JA. The optics of human skin. J Invest Dermatol. 1981b;77:13–9.

Anderson RR, Parrish JA. Selective photothermolysis: precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation. Science. 1983;220(4596):524–7.

Baglieri F, Scuderi G. Treatment of recalcitrant granulomatous rosacea with ALA-PDT: report of a case. Indian J Dermatol Venereol Leprol. 2011;77:536.

Behroozan DS, Goldberg LH, Glaich AS, Dai T, Friedman PM. Fractional photothermolysis for treatment of poikiloderma of Civatte. Dermatol Surg. 2006;32:298–301.

Bivings L. Spontaneous regression of angiomas in children; twenty-two years’ observation covering 236 cases. J Pediatr. 1954;45:643–7.

Boscolo E, Bischoff J. Vasculogenesis in infantile hemangioma. Angiogenesis. 2009;12:197–207.

Chapas AM, Geronemus RG. Our approach to pediatric dermatologic laser surgery. Lasers Surg Med. 2005;37:255–63.

Chapas AM, Geronemus RG. Physiologic changes in vascular birthmarks during early infancy: mechanisms and clinical implications. J Am Acad Dermatol. 2009;61:1081–2.

Chapas AM, Eickhorst K, Geronemus RG. Efficacy of early treatment of facial port-wine stains in newborns: a review of 49 cases. Lasers Surg Med. 2007;39:563–8.

Chiller KG, Passaro D, Frieden IJ. Hemangiomas of infancy: clinical characteristics, morphologic subtypes, and their relationship to race, ethnicity, and sex. Arch Dermatol. 2002;138:1567–76.

Comi AM, Bellamkonda S, Ferenc LM, Cohen BA, Germain-Lee EL. Central hypothyroidism and Sturge–Weber syndrome. Pediatr Neurol. 2008;39:58–62.

Davidson AJ. Anesthesia and neurotoxicity to the developing brain: the clinical relevance. Paediatr Anaesth. 2011;21:716–21.

Eppley BL, Sadove AM. Systemic effects of photothermolysis of large port-wine stains in infants and children. Plast Reconstr Surg. 1994;93:1150–3.

Esterly NB. Cutaneous hemangiomas, vascular stains and malformations, and associated syndromes. Curr Probl Pediatr. 1996;26:3–39.

Faurschou A, Olesen AB, Leonardi-Bee J, i in. Lasers or light sources for treating port-wine stains. Cochrane Database Syst Rev. 2011;CD007152.

Fournier N, Brisot D, Mordon S. Treatment of leg telangiectasias with a 532 nm KTP laser in multipulse mode. Dermatol Surg. 2002;28:564–71.

Garden JM, Bakus AD, Paller AS. Treatment of cutaneous hemangiomas by the flashlamp-pumped pulsed dye laser: prospective analysis. J Pediatr. 1992;120:555–60.

Garzon MC, Frieden IJ. Hemangiomas: when to worry. Pediatr Ann. 2000;29:58–67.

Geronemus RG. Long-pulsed neodymium:yttrium-aluminum-garnet laser treatment for port-wine stains. J Am Acad Dermatol. 2006;54:923.

Goldman MP, Bennett RG. Treatment of telangiectasia: a review. J Am Acad Dermatol. 1987;17(2 pt 1):167–82.

Goldman MP, Eckhouse S. Photothermal sclerosis of leg veins. ESC Medical Systems, LTD Photoderm VL Cooperative Study Group. Dermatol Surg. 1996;22:323–30.

Goldman MP, Weiss RA. Treatment of poikiloderma of Civatte on the neck with an intense pulsed light source. Plast Reconstr Surg. 2001;107:1376–81.

Goldman MP, Weiss RA, Weiss MA. Intense pulsed light as a non-ablative approach to photoaging. Dermatol Surg. 2005;31:1179–87; discussion 1187.

Gonzalez S, Vibhagool C, Falo LD Jr, i in. Treatment of pyogenic granulomas with the 585 nm pulsed dye laser. J Am Acad Dermatol. 1996;35:428–31.

Hammes S, Kaiser K, Pohl L, i in. Pyogenic granuloma: treatment with the 1064 nm long-pulsed neodymium-doped yttrium aluminum garnet laser in 20 patients. Dermatol Surg. 2012;38:918–23.

Izikson L, Nelson JL, Anderson RR. Treatment of hypertrophic and resistant port-wine stains with a 755 nm laser: a case series of 20 patients. Lasers Surg Med. 2009;41:427–32.

Jiang C, Hu X, Ma G, i in. A prospective self-controlled phase II study of imiquimod 5% cream in the treatment of infantile hemangioma. Pediatr Dermatol. 2011;28:259–66.

Leonard-Bee J, Batta K, O’Brien C, Bath-Hextall FJ. Interventions for infantile hemangiomas (strawberry birthmarks) of the skin. Cochrane Database Syst Rev. b.d.;CD006545.

Li W, Yamada I, Masumoto K, Ueda Y, Hashimoto K. Photodynamic therapy with intradermal administration of 5-aminolevulinic acid for port-wine stains. J Dermatolog Treat. 2010;21:232–9.

Manuskiatti W, Eimpunth S, Wanitphakdeedecha R. Effect of cold air cooling on the incidence of postinflammatory hyperpigmentation after Q-switched Nd:YAG laser treatment of acquired bilateral nevus of Ota-like macules. Arch Dermatol. 2007;143:1139–43.

Meesters AA, Pitassi LHU, Campos V, Wolkerstorfer A, Dierickx CC. Transcutaneous laser treatment of leg veins. Lasers Med Sci. 2013a;Original Article.

Meesters AA, Pitassi LHU, Campos V, Wolkerstorfer A, Dierickx CC. Transcutaneous laser treatment of leg veins. Lasers Med Sci. 2013b.

Minkis K, Geronemus RG, Hale EK. Port-wine stain progression: a potential consequence of delayed and inadequate treatment? Lasers Surg Med. 2009;41:423–6.

Moehrle M, Léauté-Labrèze C, Schmidt V, i in. Topical timolol for small hemangiomas of infancy. Pediatr Dermatol. 2012.

Nelson JS, Milner TE, Anvari B, i in. Dynamic epidermal cooling during pulsed laser treatment of port-wine stain: a new methodology with preliminary clinical evaluation. Arch Dermatol. 1995;131:695–700.

North PE, Waner M, Mizeracki A, Mihm MC Jr. Glut1: a newly discovered immunohistochemical marker for juvenile hemangiomas. Hum Pathol. 2000;31:11–22.

Paul BS, Anderson RR, Jarve J, Parrish JA. The effect of temperature and other factors on selective microvascular damage caused by dye laser. J Invest Dermatol. 1983;81(4):333–6.

Pope E, Chakkittakandiyil A. Topical timolol gel for infantile hemangiomas: a pilot study. Arch Dermatol. 2010;146:564–5.

Prieto VG, Sadick NS, Lloreta J, Nicholson J, Shea CR. Effects of intense pulsed light on sun-damaged human skin, routine, and ultrastructural analysis. Lasers Surg Med. 2002;30:82–5.

Raulin C, Greve B. Retrospective clinical comparison of hemangioma treatment by flashlamp-pumped (585 nm) and frequency-doubled Nd:YAG (532 nm) lasers. Lasers Surg Med. 2001;28:40–3.

Reyes BA, Geronemus R. Treatment of port-wine stains during childhood with the flashlamp-pumped pulsed dye laser. J Am Acad Dermatol. 1990;23:1142–8.

Ross EV. Laser versus intense pulsed light: competing technologies in dermatology. Lasers Surg Med. 2006;38:261–72.

Schmidt N, Gans E. Demodex and rosacea I: the prevalence and numbers of Demodex mites in rosacea. Cosmet Dermatol. 2004;17:497–502.

Solomon H, Goldman L, Henderson B, Richfield D, Franzen M. Histopathology of the laser treatment of port-wine lesions: biopsy studies of treated areas observed up to three years after impacts. J Invest Dermatol. 1968;50(2):141–6.

Tan OT, Sherwood K, Gilchrest BA. Treatment of children with port-wine stains using the flashlamp pulsed tunable dye laser. N Engl J Med. 1989;320:416.

Taner JL, Dechert MP, Frieden IJ. Growing up with a facial hemangioma: parent and child coping and adaptation. Pediatrics. 1998;101:446–52.

Tierney EP, Hanke CW. Treatment of poikiloderma of Civatte with ablative fractional laser resurfacing: prospective study and review of the literature. J Drugs Dermatol. 2009;8:527–34.

Wall TL, Grassi AM, Avram MM. Clearance of multiple venous lakes with an 800 nm diode laser: a novel approach. Dermatol Surg. 2007;33:100–3.

Weiss RA, Goldman MP, Weiss MA. Treatment of poikiloderma of Civatte with an intense pulsed light source. Dermatol Surg. 2000;26:823–7; discussion 828.

Xiao Q, Li Q, Yuan KH, Cheng B. Photodynamic therapy of port-wine stains: long-term efficacy and complications in Chinese patients. J Dermatol. 2011;38:1146–52.

Yohn JJ, Huff JC, Aeling JL, Walsh P, Morelli JG. Lesion size is a factor for determining the rate of port-wine stain clearing following pulsed dye laser treatment in adults. Cutis. 1997;59:267–70.

Zhao Y, Zhou Z, Zhou G, i in. Efficacy and safety of hemoporfin in photodynamic therapy for port-wine stain: a multicenter and open-label phase IIa study. Photodermatol Photoimmunol Photomed. 2011;27:17–23.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.