Laser for Hair Removal


Laser do usuwania owłosienia

Patricia Ormiga i Felipe Aguinaga Patricia Ormiga, Rio de Janeiro, RJ, Brazylia Felipe Aguinaga, Instituto de Dermatologia Professor Rubem David Azulay — Santa Casa de Misericórdia do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro, RJ, Brazylia

Streszczenie

Lasery do usuwania niechcianego owłosienia, wykorzystujące selektywne niszczenie mieszków włosowych bez uszkodzenia tkanek sąsiednich, są powszechną procedurą w praktyce dermatologa. Laser diodowy, laser neodymowy na granacie itrowo-aluminiowym (Nd:YAG), laser rubinowy, laser aleksandrytowy oraz intensywne światło pulsacyjne to niektóre technologie dostępne obecnie do długotrwałego usuwania owłosienia. Właściwy wybór długości fali, czasu trwania impulsu i fluencji ma kluczowe znaczenie dla sukcesu i bezpieczeństwa zabiegu. Leczenie z użyciem lasera i innych źródeł światła zwykle powoduje całkowite czasowe wypadanie włosów, a następnie częściowe trwałe usunięcie owłosienia. Należy dokładnie ocenić fototyp skóry i kolor włosów pacjenta, a także obecność opalenizny, ponieważ obecność melaniny w naskórku zwiększa ryzyko i zmniejsza skuteczność zabiegu. Idealny pacjent do depilacji laserem lub IPL ma niski fototyp skóry i ciemne włosy. Obecnie nie ma konsensusu co do liczby sesji zabiegowych i odstępów między nimi. Ich ustalenie musi uwzględniać indywidualne cechy wzrostu włosów, okolicę ciała i rodzaj zastosowanego źródła światła. Najczęstsze powikłania to hiper- lub hipopigmentacja, która w większości przypadków jest przemijająca, ale istnieją doniesienia o trwałych zmianach. Ogólnie leczenie laserem w celu usunięcia owłosienia uznaje się za bezpieczne i skuteczne.

Słowa kluczowe  EpilacjaIntensywne światło pulsacyjneLaserFototermolizaUsuwanie owłosienia

Wprowadzenie

Chęć trwałego usunięcia niechcianego owłosienia staje się coraz bardziej powszechna. Urządzenia wykorzystujące technologie laserowe i inne źródła światła, takie jak intensywne światło pulsacyjne (IPL), są szeroko stosowane w tym celu.

Pojęcie „usuwanie owłosienia” obejmuje dwa różne koncepcje: „czasowe wypadanie włosów” i „trwałe zmniejszenie owłosienia”. „Czasowe wypadanie włosów” oznacza opóźnienie wzrostu włosów, które może trwać do 3 miesięcy, zgodnie z indukcją fazy telogenu. „Trwałe zmniejszenie owłosienia” odnosi się do znaczącego spadku liczby włosów ostatecznych po leczeniu, który utrzymuje się przez okres dłuższy niż pełny cykl mieszków włosowych, obecnie definiowany jako 4–12 miesięcy (Dierickx i Grossman 2006; Klein i in. 2013).

Leczenie z użyciem lasera i innych źródeł światła zwykle powoduje całkowite czasowe wypadanie włosów (do 3 miesięcy), a następnie częściowe trwałe usunięcie owłosienia. Dlatego oczekiwanym rezultatem jest bezwzględne zmniejszenie liczby włosów, podczas gdy pozostałe włosy stają się cieńsze, jaśniejsze i rosną wolniej.

Skuteczność w osiąganiu długotrwałego usuwania owłosienia, a także doskonały profil bezpieczeństwa, zostały wykazane w piśmiennictwie medycznym dla wszystkich systemów leczenia dostępnych do zastosowań medycznych (Gan i Graber 2013).

Historia

Najwcześniejsze doniesienia o leczeniu skóry laserami pochodzą sprzed około 50 lat (Goldman i in. 1963). Jednak dopiero wraz z pojawieniem się teorii selektywnej fototermolizy ukształtowała się koncepcja osiągania wybranych celów w obrębie powłok skórnych (Anderson i Parrish 1983).

Laser neodymowy na granacie itrowo-aluminiowym (Nd:YAG) był pierwszym urządzeniem opracowanym do depilacji laserowej. Został zatwierdzony przez Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) w 1996 r. (Grossman i in. 1996). Lasery rubinowy (694 nm), aleksandrytowy (755 nm), diodowy (800–810 nm) i Nd:YAG (1064 nm) oraz IPL (590–1200 nm) to niektóre technologie dostępne obecnie do długotrwałego usuwania owłosienia (Ibrahimi i in. 2011).

Po opracowaniu laserów o dłuższej fali i dłuższym czasie trwania impulsu wszystkie fototypy skóry można obecnie bezpiecznie leczyć (Vachiramon i in. 2012).

Mieszek włosowy

Mieszek włosowy dzieli się na trzy główne obszary: lejek, cieśnię i opulkę. Macierz wzrostowa mieszka włosowego znajduje się u podstawy opuszki włosa, około 2–7 mm pod powierzchnią skóry, i ma wysokie stężenie melaniny w porównaniu z naskórkiem. Macierz otacza brodawkę skórną (lub brodawkę mieszkową), która odgrywa ważną rolę w określaniu grubości, długości i cyklu włosa (Krause i Foitzik 2006 Mar; Campos i Pitassi 2012).

Komórki macierzyste lub komórki totipotencjalne znajdują się w „uwypukleniu” (bulge), strukturze o dużej zdolności regeneracji, położonej blisko przyczepu mięśni przywłosowych. Według najnowszych badań uwypuklenie uważa się za właściwy cel depilacji laserowej.

Cykl mieszka włosowego można podzielić na trzy odrębne fazy: anagen, gdy następuje aktywny wzrost; katagen, fazę regresji; oraz telogen, gdy mieszek przerywa swój wzrost (Philpott i in. 1990).

Podczas fazy anagenu większość komórek macierzy ulega replikacji, a ilość pigmentu obecnego w opuszce jest zwiększona. Czas trwania anagenu zależy od aktywności tych komórek.

Odsetek mieszków włosowych w każdej fazie różni się w zależności od okolicy ciała. W okolicach pachowych i pachwinowych więcej mieszków jest w fazie anagenu niż na kończynach (Kolinco 2000). Faza telogenu może trwać kilka tygodni na twarzy i kilka miesięcy na kończynach. Pełny cykl włosów na ciele trwa około 4–10 miesięcy. Istnieją różnice we wzroście włosów między mężczyznami i kobietami z powodu zmian hormonalnych (Casey i Goldberg 2008).

Istnieją trzy główne rodzaje włosów: meszek płodowy (bardzo cienki, rozpoznawany w okresie noworodkowym); meszek (słabo pigmentowany, średnica około 30 μm); oraz włosy ostateczne (średnica 150–300 μm). Rodzaj włosa wytwarzanego przez każdy mieszek może się zmieniać pod wpływem różnych bodźców (Rosenfield 2005; Ibrahimi i in. 2011).

Mechanizm niszczenia mieszków włosowych

Światło może niszczyć mieszki włosowe trzema różnymi mechanizmami: termicznym (miejscowe ogrzewanie), mechanicznym (fale uderzeniowe lub gwałtowne kawitacje) i fotochemicznym (wytwarzanie mediatorów toksycznych) (Dierickx 2000). Lasery i IPL powodują fototermiczne niszczenie tkanek, oparte na zasadzie selektywnej fototermolizy, z wyjątkiem urządzeń Nd:YAG wyposażonych w mechanizm Q-switch, które powodują niszczenie fotomechaniczne.

Opisana przez Andersona i Parrisha w 1983 r. zasada selektywnej fototermolizy głosi, że dojdzie do selektywnego uszkodzenia termicznego struktur pigmentowanych, o ile długość fali światła będzie selektywnie absorbowana przez cel przy wystarczającej energii i przez czas krótszy lub równy jego czasowi relaksacji termicznej (TRT) (Anderson i Parrish 1983; Dierickx i Grossman 2006).

Gdy światło jest aplikowane na skórę, część ulega odbiciu, kolejna część rozprasza się, a tylko pewna część jest absorbowana. Tylko zaabsorbowana ilość jest przekształcana w ciepło, wywołując efekty termiczne w leczonym obszarze.

Długość fali światła jest czynnikiem najbardziej wpływającym na jego absorpcję. Każda struktura ludzkiego ciała ma powinowactwo do określonych długości fal. Umożliwia to selektywną absorpcję energii świetlnej i leczenie konkretnych celów bez uszkodzenia struktur sąsiednich. Cele zdolne do absorbowania określonych długości fal nazywa się chromoforami (Boechat 2002).

Przyjmuje się hipotezę, że w celu uzyskania trwałego usunięcia owłosienia celem zniszczenia są komórki macierzyste mieszka, zlokalizowane w obszarze „uwypuklenia”. Jednak rzeczywistym chromoforem w mieszkach włosowych jest melanina w macierzy, jej najbardziej pigmentowanym obszarze.

Z powodu odległości między chromoforem a rzeczywistym obszarem docelowym zaproponowano rozszerzoną teorię fototermolizy, która głosi, że ciepło wytworzone w chromoforze rozprzestrzenia się do celu podczas impulsu laserowego (Altshuler i in. 2001).

Spektrum elektromagnetyczne absorbowane przez melaninę wynosi od 350 do 1200 nm. Zatem lasery rubinowy, aleksandrytowy, diodowy i Nd:YAG oraz urządzenia IPL, które działają w tym zakresie, są w stanie powodować epilację (Casey i Goldberg 2008; Ibrahimi i in. 2011; Campos i Pitassi 2012).

Wiemy, że w zakresie spektrum elektromagnetycznego o wyższym powinowactwie do melaniny powinowactwo to maleje wraz ze wzrostem długości fali. Tak więc lasery o dłuższych falach mają większą zdolność penetracji tkanek i niskie powinowactwo do melaniny, co wiąże się z mniejszym ryzykiem uszkodzenia powierzchni skóry i pozwala dotrzeć do chromoforów skórnych, takich jak opuszka mieszka włosowego (Boechat 2002; Gan i Graber 2013).

Włos ma melanocyty występujące w większej liczbie i większe, zawierające więcej melanosomów w porównaniu z melanocytami naskórkowymi. Dlatego długości fal bliskie 700 nm są dwa do sześciu razy silniej absorbowane przez melaninę włosa niż przez melaninę naskórka, co pozwala na stosowanie epilacji laserowej nawet przy niewielkim kontraście między kolorem skóry a włosami pacjenta (Macedo 2012).

Uszkodzenie termiczne jest bardziej selektywne, gdy czas trwania impulsu jest zbliżony do czasu relaksacji termicznej (TRT) celu. TRT odpowiada czasowi potrzebnemu tkance do ostygnięcia do połowy temperatury osiągniętej po impulsie laserowym.

Jeśli czas trwania impulsu jest dłuższy niż TRT, ciepło może rozproszyć się poza cel przed wystąpieniem wymaganego uszkodzenia termicznego. Jeśli jest krótszy, może prowadzić do nadmiernego uszkodzenia. Zatem czas trwania impulsu powinien być nieznacznie krótszy niż TRT, aby ciepło chromoforu nie uległo rozproszeniu, a uszkodzenie termiczne pozostało ograniczone do celu (Stratigos i Dover 2000; Gan i Graber 2013).

TRT jest bezpośrednio związany z wymiarami celu. Lasery długoimpulsowe (mierzone w milisekundach) są bliższe TRT mieszka włosowego (10–100 ms) (Anderson i Parrish 1983; van Gemert i Welch 1989; Ross i in. 1999).

Istnieją dwie podstawowe zasady, których należy przestrzegać przy powoływaniu się na koncepcję selektywnej fototermolizy. Pierwsza to zastosowanie optymalnej długości fali, która będzie selektywnie absorbowana przez tkankę docelową. Druga jest taka, że impuls powinien być wystarczająco długi, aby wywołać efekt na chromoforze, ale jednocześnie wystarczająco krótki, aby wywrzeć minimalny wpływ na tkanki sąsiednie.

Jednak każda technologia działająca na struktury skóry właściwej najpierw trafia w naskórek, który w warstwie podstawnej ma „barierę” melaniny. Dlatego zawsze występuje pewne tłumienie zastosowanej energii, mniejsza penetracja tkanek i pewne ryzyko oddziaływania na otaczającą skórę. Im wyższy fototyp pacjenta, tym większe ryzyko, dlatego idealnymi pacjentami do epilacji laserem i IPL są osoby o niższych fototypach, z grubymi i pigmentowanymi włosami (Boechat 2002).

Ważne jest zauważenie, że IPL, który wykorzystuje krótsze fale i wykazuje większe powinowactwo do melaniny, wymaga większego kontrastu między kolorem skóry a włosów i jest mniej odpowiedni dla wyższych fototypów.

Aby rozwiązać problem obecności melaniny w naskórku, najnowocześniejsze urządzenia wykorzystują wysoką energię z systemami chłodzenia ochronnego. Dzięki temu skuteczność leczenia pozostaje wysoka, przy niskim ryzyku i mniejszym bólu dla pacjentów, co umożliwia również leczenie pacjentów o wyższych fototypach (Dierickx 2000; Zenzie i in. 2000; Mandt i in. 2005).

Parametry

Ilość energii dostarczanej do tkanki jest czynnikiem określającym wzrost jej temperatury.

Energia to ilość mocy dostarczanej przez lasery w określonym przedziale czasu, mierzona w dżulach (J). Moc urządzenia jest mierzona w watach (W).

Innym parametrem wymaganym do określenia ilości energii dostarczanej do celu jest wielkość plamki, mierzona w milimetrach (Nouri i in. 2004).

Fluencja to gęstość energii uzyskiwana przy każdym strzale, mierzona w J/cm2.

Równanie fluencji: fluencja, gęstość energii, równa się energii podzielonej przez napromieniony obszar; wyrażana jest w dżulach na centymetr kwadratowy

Czas trwania impulsu to czas w sekundach, podczas którego tkanka jest wystawiona na światło (Boechat 2002).

Zatem fluencja i czas trwania impulsu są ważnymi parametrami określającymi ilość pochłanianego ciepła. Fluencja określa szczytową temperaturę osiąganą na strukturach docelowych, a czas trwania impulsu określa czas, w którym struktura jest wystawiona na daną temperaturę (Gan i Graber 2013).

Właściwy wybór długości fali, czasu trwania impulsu i fluencji ma kluczowe znaczenie dla sukcesu i bezpieczeństwa zabiegu (Dawber 2005). Do leczenia cienkich i jasnych włosów należy stosować wyższą fluencję. Do leczenia dużego nagromadzenia grubych włosów lub wyższych fototypów wymagana jest niższa fluencja (Macedo 2012). Dobrą metodą określenia odpowiedniej fluencji jest obserwacja natychmiastowej odpowiedzi klinicznej, która objawia się rumieniem i obrzękiem okołomieszkowym w leczonym obszarze. Wyższa fluencja wiąże się z większą skutecznością usuwania owłosienia; może jednak zwiększyć liczbę działań niepożądanych (Ibrahimi i in. 2011).

Średnica włosa może wpływać na TRT struktury, a zatem na wybór czasu trwania impulsu (Dierickx 2000). W przypadku cienkich włosów stosuje się krótsze impulsy, około 7–10 ms, natomiast w przypadku grubych włosów preferowane są impulsy około 30–40 ms (Macedo 2012).

Głębokość położenia macierzy wpływa na wybór długości fali, wielkości plamki i energii, podczas gdy kolor włosów jest również decydujący dla odpowiedniego doboru parametrów (Randall i in. 2006, tabela 1).

Tabela 1 Parametry stosowane w leczeniu
ParametrDefinicja
Moc (W lub J/s)Ilość energii podawana w jednostce czasu
„Wielkość plamki” (mm)Powierzchnia końcówki
Czas trwania impulsu (s)Czas, podczas którego tkanka jest wystawiona na światło
Fluencja (J/cm2)Energia dostarczana przez powierzchnię końcówki

Cechy laserów i IPL

Światło emitowane przez laser ma cechy odróżniające je od innych źródeł światła. Jest monochromatyczne, emituje fotony o tej samej długości fali, oraz spójne, przy czym wszystkie fotony poruszają się w tym samym kierunku. Jest również skolimowane, z fotonami poruszającymi się między sobą równolegle i z minimalną rozbieżnością kątową (Boechat 2002). Lasery diodowy i aleksandrytowy są ogólnie uważane za najskuteczniejsze w usuwaniu owłosienia, a następnie urządzenia IPL i Nd:YAG (Campos i Pitassi 2012). Najnowsze badania wskazują, że laser diodowy jest skuteczniejszy niż IPL (Ormiga i in. 2014).

Laser diodowy (800 nm) może być bezpiecznie stosowany u osób o fototypach skóry I–V (Campos i in. 2000). Czas trwania impulsu urządzenia waha się od 5 do 400 ms, a jego fluencje na ogół od 10 do 60 J (Dierickx i Grossman 2006).

Najnowsze urządzenia mają większe końcówki, około 22 × 35 mm, oraz system podciśnieniowy zasysający skórę przed emisją światła. Celem jest zmniejszenie dyskomfortu i optymalizacja leczenia dużych obszarów. Istnieją również urządzenia z końcówkami 10 × 50 mm, którymi leczenie może być prowadzone w sposób ciągły i skanowany.

Inną nową technologią jest połączenie energii częstotliwości radiowej z energią optyczną lasera w celu osiągnięcia wyższych temperatur docelowych, nawet przy użyciu niższej fluencji, co zapewnia leczeniu bezpieczeństwo i skuteczność.

Laser aleksandrytowy (755 nm) ma krótsze czasy trwania impulsu niż laser diodowy, wykazując lepsze wyniki na cienkich włosach. Jednak większość badań wykazuje podobne wyniki usuwania owłosienia przez obie technologie, gdy są stosowane u osób o fototypach skóry I–IV. Technologię tę należy stosować preferencyjnie u pacjentów o niższych fototypach ze względu na zwiększone prawdopodobieństwo powikłań u wyższych fototypów.

Nd:YAG (1064 nm) ma niższe powinowactwo do melaniny. Z tego powodu laser ten uważa się za bezpieczniejszą technologię dla pacjentów o fototypach skóry V i VI (Gan i Graber 2013), a także wykazuje on dobre wyniki.

IPL ma inne cechy, ponieważ jest generowany w inny sposób. Urządzenia wykorzystują lampę błyskową sterowaną komputerowo. Światło jest polichromatyczne i emituje różne długości fal. Filtry umieszczone przed lampami zapewniają wybór długości fali. Inną cechą IPL jest niespójność — jest emitowane w wielu kierunkach i skupiane za pomocą powierzchni odbijających (Boechat 2002; Gan i Graber 2013).

Urządzenia IPL działają w zakresie długości fal 650–1200 nm, emitując krótsze fale, które nie penetrują skóry tak głęboko, i są bezpieczniejsze do stosowania u pacjentów o niższych fototypach z powodu zwiększonego ryzyka oddziaływania na melaninę naskórkową (Ismail 2012). Czas trwania impulsu IPL jest podawany w milisekundach. Ze względu na szerokie spektrum i emisję krótszych fal IPL można stosować na cienkie, jasne włosy, chociaż wyniki nie są tak korzystne jak w przypadku ciemnych włosów (Campos i Pitassi 2012).

Wybór i przygotowanie pacjenta

Wybór pacjenta powinien obejmować dokładne badanie kliniczne, ocenę gospodarki hormonalnej i analizę przyjmowanych leków.

Fototyp skóry pacjenta musi być dokładnie oceniony, podobnie jak obecność opalenizny, ponieważ melanina w naskórku zwiększa ryzyko i zmniejsza skuteczność zabiegu (Gan i Graber 2013). Ocena koloru włosów jest również ważna, ponieważ jasne włosy słabo reagują na terapię. Zatem idealny pacjent do depilacji laserem lub IPL ma niski fototyp skóry i ciemne włosy (Dierickx i Grossman 2006).

Około 80% kobiet z zespołem policystycznych jajników rozwija hirsutyzm, który może dobrze reagować na leczenie światłem, jeśli jest właściwie prowadzone (McGill i in. 2007).

Należy zbadać obecność zakażeń wirusem opryszczki, a u pacjentów z nawracającymi epizodami wymagana jest chemioprofilaktyka. Należy również zbadać skłonność do blizn przerostowych lub keloidów.

Chociaż nie ma dowodów na ryzyko, pacjentek nie należy leczyć w okresie ciąży. Nie ma konsensusu co do leczenia w okresie karmienia piersią.

Należy zbadać obecność chorób autoimmunologicznych ze względu na predyspozycję do fotowrażliwości. Choroby mogące wyzwalać zjawisko Koebnera, takie jak bielactwo czy łuszczyca, również są przeciwwskazaniami do zabiegu.

Pacjenci stosujący leki z zawartością złota lub leki fotouczulające nie powinni być leczeni z powodu ryzyka hiperpigmentacji (Ibrahimi i in. 2011; Gan i Graber 2013).

Nie ma konsensusu co do stosowania doustnej izotretynoiny i epilacji; chociaż niektóre badania sugerują jej bezpieczeństwo, istnieje ryzyko fototoksyczności, kruchości skóry, bliznowacenia i opóźnionej reepitelializacji. Proponuje się zachowanie odstępu od 6 miesięcy do 1 roku po odstawieniu leku przed rozpoczęciem leczenia (Khatri 2004; Cassano i in. 2005; Khatri i Garcia 2006). Miejscowe retinoidy można odstawić na 1–2 dni przed sesjami.

Leki takie jak cyklosporyna, kortyzon, fenytoina i penicylamina, a także zaburzenia równowagi hormonalnej, takie jak zespół policystycznych jajników lub menopauza, mogą stymulować wzrost nowych włosów, a pacjenci mogą wymagać leczenia podtrzymującego po zakończeniu konwencjonalnych sesji zabiegowych (Fields i Pitassi 2012).

Pacjenci powinni unikać ekspozycji słonecznej w celu zapewnienia bezpieczeństwa zabiegu.

Wszelkie metody trakcyjne usuwania włosów należy odstawić na 4 tygodnie przed leczeniem, aby zapewnić obecność chromoforu w mieszkach. Włosy należy ogolić lub usunąć kremami depilacyjnymi, aby ich trzony nie stały się celami na powierzchni skóry, zwiększając ryzyko oparzeń.

Przeprowadzanie leczenia

Dobór parametrów został już wyjaśniony powyżej. Ważne jest jednak omówienie innych zagadnień, które należy uwzględnić podczas leczenia.

Bardziej intensywnie pigmentowane i grubsze włosy są bardziej podatne na leczenie. Dlatego fazy cyklu włosowego należy uwzględniać przy określaniu częstotliwości sesji zabiegowych, ponieważ celem jest poddanie mieszka urazowi termicznemu w fazie anagenu, gdy jest on bardziej pigmentowany. Ponadto ważne jest, aby włosy nie zostały całkowicie usunięte z mieszka metodami trakcyjnymi, takimi jak woskowanie, w celu zachowania wystarczającej ilości melaniny do działania źródła światła.

Obecnie nie ma konsensusu co do liczby sesji zabiegowych i odstępów między nimi. Wiadomo, że cykl zmienia się w zależności od lokalizacji anatomicznej i płci pacjentów. Podobnie czas potrzebny na odrost włosów po sesjach również jest różny i wynosi średnio 8 tygodni. Zatem idealny odstęp między sesjami pozostaje niejasny, a główni autorzy szacują go na 4–8 tygodni.

Idealna liczba sesji zabiegowych również nie jest dobrze ustalona. Jej określenie musi uwzględniać indywidualne cechy wzrostu włosów, okolicę ciała i rodzaj źródła światła, które ma zostać użyte. Większość autorów zgadza się, że powtarzane zabiegi zwiększają skuteczność metody, i zaleca trzy do ośmiu sesji leczenia w celu osiągnięcia zadowalających wyników (Casey i Goldberg 2008). Szacuje się, że każde leczenie powoduje średnią redukcję o 20–30%, a u pacjentów o niższych fototypach i ciemnych włosach szansa na długotrwałą epilację wynosi 80–89% w zależności od zastosowanego urządzenia (Dierickx i Grossman 2006).

Stosowanie odpowiedniej ochrony oczu ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa leczenia. Każda długość fali wymaga innych rodzajów soczewek, dlatego różne maszyny wymagają stosowania różnych okularów. Pacjenci, operatorzy i pozostałe osoby w pomieszczeniu muszą stosować ochronę. Nie zaleca się leczenia okolicy okołooczodołowej.

Na początku zabiegu należy wykonać próbę z kilkoma strzałami na małym obszarze. Podczas leczenia należy unikać zmian pigmentowych i tatuaży.

Po sesji można zastosować okłady z lodu w celu zmniejszenia bólu i obrzęku. Jeśli występują objawy nadmiernego zapalenia z ryzykiem oparzenia, można zastosować miejscowe kortykosteroidy o dużej sile działania, aby zminimalizować potencjalne działania niepożądane (Gan i Graber 2013). Rumień i obrzęk okołomieszkowy są oczekiwanymi reakcjami, szczególnie przy użyciu lasera. Reakcja ta będzie mniej intensywna przy użyciu IPL, który działa z dłuższym czasem trwania impulsu (Fields i Pitassi 2012).

Niezwykle ważne jest unikanie ekspozycji słonecznej przez 6 tygodni przed i po każdej sesji zabiegowej (ryciny 1, 2, 3 i 4).

Pacha przed leczeniem i po sześciu comiesięcznych sesjach intensywnego światła pulsacyjnego, z wyraźną redukcją owłosienia na zdjęciu po leczeniu
Rycina 1 Pacha przed i po 6 comiesięcznych sesjach IPL
Pacha przed leczeniem i po sześciu comiesięcznych sesjach lasera diodowego, z wyraźną redukcją owłosienia na zdjęciu po leczeniu
Rycina 2 Pacha przed i po 6 comiesięcznych sesjach lasera diodowego
Dermoskopowe zdjęcia zbliżające pachę przed leczeniem i po sześciu comiesięcznych sesjach intensywnego światła pulsacyjnego, pokazujące zmniejszoną gęstość włosów po leczeniu
Rycina 3 Obrazy dermoskopowe pokazujące pachę przed i po 6 comiesięcznych sesjach IPL
Dermoskopowe zdjęcia zbliżające pachę przed leczeniem i po sześciu comiesięcznych sesjach lasera diodowego, pokazujące zmniejszoną gęstość włosów po leczeniu
Rycina 4 Obrazy dermoskopowe pokazujące pachę przed i po 6 comiesięcznych sesjach lasera diodowego

Powikłania

Najczęstsze powikłania to hiper- lub hipopigmentacja, która w większości przypadków jest przemijająca, ale istnieją doniesienia o trwałych zmianach (Ibrahimi i in. 2011). Mogą również wystąpić rumień, obrzęk, ból, oparzenia, pęcherze i bliznowacenie (Lim i Lanigan 2006). Fototyp skóry i wcześniejsza ekspozycja słoneczna leczonego obszaru mają kluczowe znaczenie dla rozwoju tych powikłań. Obszary chronione, takie jak pachy i pachwiny, mają zwykle mniej działań niepożądanych (Gan i Graber 2013).

Paradoksalna hipertrychoza występuje u 0,6–10% pacjentów leczonych IPL lub laserami. Dokładny mechanizm jej powstawania jest nieznany, a najczęściej występuje ona po leczeniu IPL i laserem aleksandrytowym. Czynniki związane z jej rozwojem obejmują stosowanie niewystarczającej fluencji, wyższe fototypy, zmiany hormonalne oraz przyjmowanie leków (takich jak finasteryd lub kortykosteroidy) lub suplementów hormonalnych. Wydaje się, że kobiety są częściej dotknięte, a obszary takie jak twarz i szyja są bardziej narażone na to powikłanie (Desai i in. 2010).

Ciężka i utrzymująca się pokrzywka może wystąpić nawet u pacjentów bez wywiadu pokrzywki fizycznej, prawdopodobnie spowodowana stosowaniem kriogenów lub wrażliwością na określoną długość fali (Bernstein 2010).

Opisano powikłania oczne, takie jak zaćma, atrofia i zrosty tęczówki, zapalenie tęczówki, zapalenie naczyniówki, światłowstręt, zmiany źrenic oraz zmiany pola widzenia, nawet u pacjentów, którzy stosowali odpowiednie okulary. Długości fal 400–1400 nm padające bezpośrednio na oczy mogą spowodować oparzenia siatkówki i trwałe zaburzenia widzenia, co sprawia obowiązkowym stosowanie ochrony oczu przez pacjentów i operatorów (Shulman i Bichler 2009; Gan i Graber 2013).

Zaostrzenie trądziku, rozwój zmian podobnych do zmian w trądziku różowatym, wczesne odbarwienie mieszków, rozsiany rumień oraz zmiany zapalne lub pigmentacyjne wcześniej istniejących znamion również zgłaszano jako rzadkie działania niepożądane (Rasheed 2009).

Urządzenia do użytku domowego

Przenośne urządzenia do użytku domowego są opracowywane na szeroką skalę i zyskują popularność z powodu niskiego kosztu i łatwości obsługi. Wykorzystują technologie laserowe i IPL o bardzo niskich fluencjach w porównaniu z urządzeniami medycznymi.

Chociaż zostały zatwierdzone przez FDA, niewiele jest kontrolowanych badań wykazujących ich skuteczność i bezpieczeństwo (Thaysen-Petersen i in. 2012).

Odsyłacze

Biofotonika

Najważniejsze wnioski

  1. Depilacja laserowa stała się wiodącą opcją leczenia w długotrwałym zmniejszaniu owłosienia. Urządzenia takie jak laser diodowy, laser Nd:YAG oraz intensywne światło pulsacyjne (IPL) są stale rozwijane, ale niewiele jest badań porównawczych między tymi technologiami. Najnowsze badania wskazują, że laser diodowy może być skuteczniejszy niż IPL.
  2. Właściwy wybór długości fali, czasu trwania impulsu i fluencji ma kluczowe znaczenie dla sukcesu i bezpieczeństwa zabiegu. Do leczenia cienkich i jasnych włosów wymagane są wyższe fluencje. Do leczenia dużego nagromadzenia grubych włosów lub wyższych fototypów można stosować niższe fluencje.
  3. Idealny pacjent do depilacji laserem lub IPL ma niski fototyp skóry i ciemne włosy.
  4. Obecnie nie ma konsensusu co do liczby sesji zabiegowych i odstępów między nimi.
  5. Hiper- lub hipopigmentacja, oparzenia, bliznowacenie i paradoksalna hipertrychoza to niektóre ze zgłaszanych działań niepożądanych.

Piśmiennictwo

Altshuler GB, Anderson RR, Manstein D, Zenzie HH, Smirnov MZ. Extended theory of selective photothermolysis. Lasers Surg Med. 2001;29(5):416–32.

Anderson RR, Parrish JA. Selective photothermolysis: precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation. Science. 1983;220(4596):524–7.

Bernstein EF. Severe urticaria after laser treatment for hair reduction. Dermatol Surg. 2010;36:147–51.

Boechat A. Laser: princípios, efeitos e aplicações. In: Osório N, Torezan LAR, editors. Laser em dermatologia. São Paulo: Roca; 2002. p. 1–19.

Campos V, Pitassi L. Epilação no rosto e no corpo. In: Mateus A, Palermo E, editors. Cosmiatria e Laser: Prática no consultório médico. São Paulo: GEN; 2012. p. 489–503.

Campos VB, Dierickx CC, Farinelli WA, Lin TY, Manuskiatti W, Anderson RR. Hair removal with an 800-nm pulsed diode laser. J Am Acad Dermatol. 2000;43(3):442–7.

Casey AS, Goldberg D. Guidelines for hair removal. J Cosmet Laser Ther. 2008;10(1):24–33.

Cassano N, Arpaia N, Vena GA. Diode laser hair removal and isotretinoin therapy. Dermatol Surg. 2005;31(3):380–1.

Dawber RPR. Guidance for the management of hirsutism. Curr Med Res Opin. 2005;21:1227–34.

Desai S, Mahmoud BH, Bhatia AC, Hamzave IH. Paradoxical hypertrichosis after laser therapy: a review. Dermatol Surg. 2010;36:291–8.

Dierickx C. Laser-assisted hair removal: state of the art. Dermatol Ther. 2000;13:80–9.

Dierickx CC, Grossman MC. Epilação com laser. In: Goldberg DJ, editor. Laser e Luz, vol. 2. Rio de Janeiro: Elsevier; 2006. p. 63–79.

Gan SD, Graber EM. Laser hair removal: a review. Dermatol Surg. 2013;39(6):823–38.

Goldman L, Blaney DJ, Kindel DJ Jr, Franke EK. Effect of the laser beam on the skin. Preliminary report. J Invest Dermatol. 1963;40:121–2.

Grossman MC, Dierickx C, Farinelli W, Flotte T, Anderson RR. Damage to hair follicle by normal-mode ruby lasers pulses. J Am Acad Dermatol. 1996;35:889–94.

Ibrahimi OA, Avram MM, Hanke CW, Kilmer SL, Anderson RR. Laser hair removal. Dermatol Ther. 2011;24(1):94–107.

Ismail SA. Long-pulsed Nd:YAG laser vs. intense pulsed light for hair removal in dark skin: a randomized controlled trial. Br J Dermatol. 2012;166:317–21.

Khatri KA. Diode laser hair removal in patients undergoing isotretinoin therapy. Dermatol Surg. 2004;30(9):1205–7, discussion 1207.

Khatri KA, Garcia V. Light-assisted hair removal in patients undergoing isotretinoin therapy. Dermatol Surg. 2006;32(6):875–7.

Klein A, Steinert S, Baeumler W, Landthaler M, Babilas P. Photoepilation with a diode laser vs. intense pulsed light: a randomized, intrapatient left-to-right trial. Br J Dermatol. 2013;168(6):1287–93.

Krause K, Foitzik K. Biology of the hair follicle: the basics. Semin Cutan Med Surg. 2006;25(1):2–10.

Lim SPR, Lanigan SW. A review of the adverse effects of laser hair removal. Lasers Med Sci. 2006;21:121–5.

Macedo F. Luz intensa pulsada versus laser. In: Mateus A, Palermo E, editors. Cosmiatria e Laser: Prática no consultório médico. São Paulo: GEN; 2012. p. 508–18.

Mandt N, Troilius A, Drosner M. Epilation today: physiology of the hair follicle and clinical photo-epilation. J Investig Dermatol Symp Proc. 2005;10:271–4.

McGill DJ, Hutchinson C, McKenzie E, McSherry E, MacKay IR. A randomized, split-face comparison of facial hair removal with the alexandrite laser and intense pulsed light system. Laser Surg Med. 2007;39(10):767–72.

Nouri K, Chen H, Saghari S, Ricotti CA Jr. Comparing 18- vs. 12-mm spot size in hair removal using a GentleLase 755-nm alexandrite laser. Dermatol Surg. 2004;30(4 Pt 1):494–7.

Ormiga P, Ishida CE, Boechat A, Ramos-E-Silva M. Comparison of the effect of diode laser versus intense pulsed light in axillary hair removal. Dermatol Surg. 2014;40(10):1061–9.

Philpott MP, Green MR, Kealey T. Human hair growth in vitro. J Cell Sci. 1990;97:463–71.

Randall VA, Lanigan S, Hamzave I, James LC. New dimensions in hirsutism. Lasers Med Sci. 2006;21:126–33.

Rasheed AI. Uncommonly reported side effects of hair removal by long pulsed-alexandrite laser. J Cosmet Dermatol. 2009;8:267–74.

Rosenfield RL. Clinical practice. Hirsutism. N Engl J Med. 2005;353(24):2578–88.

Ross EV, Ladin Z, Kreindel M, Dierickx C. Theoretical considerations in laser hair removal. Dermatol Clin. 1999;17:333–55, viii.

Shulman S, Bichler I. Ocular complications of laser-assisted eyebrow epilation. Eye (Lond). 2009;23:982–3.

Stratigos AJ, Dover JS. Overview of lasers and their properties. Dermatol Ther. 2000;13:2–16.

Thaysen-Petersen D, Bjerring P, Dierickx C, Nash J, Town G, Haedersdal M. A systematic review of light-based home-use devices for hair removal and considerations on human safety. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2012;26(5):545–53.

Vachiramon V, Brown T, McMichael AJ. Patient satisfaction and complications following laser hair removal in ethnic skin. J Drugs Dermatol. 2012;11(2):191–5.

van Gemert MJC, Welch AJ. Time constants in thermal laser medicine. Lasers Surg Med. 1989;9:405–21.

Zenzie HH, Altshuler GB, Smirnov MZ, Anderson RR. Evaluation of cooling methods for laser dermatology. Lasers Surg Med. 2000;26(2):130–44.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.