CO2 Laser for Stretch Marks


Laser CO2 na rozstępy

Guilherme Almeida, Elaine Marques i Rachel Golovaty Oddział Dermatologii, Hospital Sirio Libanes, Brazylia – Prywatna praktyka: Clinica Dermatologica Dr Guilherme de Almeida, Rua Barata Ribeiro 414, Sao Paulo, CEP 01308000, Brazylia Clinica Dermatologica Dr Guilherme de Almeida, Sao Paulo, Brazylia

Streszczenie

Rozstępy (łac. striae distensae, SD) to powszechnie znana, częsta jednostka chorobowa skóry, występująca u pacjentów w każdym wieku, obu płci i wszystkich grup etnicznych. Rzadko powodują poważne problemy zdrowotne, ale mogą mieć silny wpływ psychologiczny na osoby nimi dotknięte. Opisano już czynniki ryzyka ich powstawania, ale wiele aspektów ich epidemiologii wciąż pozostaje nieznanych. Chociaż nie istnieje standardowe leczenie SD, testowano wiele preparatów miejscowych, peelingów, metod z użyciem światła oraz systemów laserowych. Biorąc pod uwagę różnorodność metod stosowanych do poprawy wyglądu rozstępów, lasery stały się ostatnio popularną alternatywą terapeutyczną. Celem tego rozdziału jest omówienie przyczyn i możliwych metod leczenia opisanych w piśmiennictwie, ocena skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa fraksyjnego lasera CO2 w leczeniu SD oraz przedstawienie 5 lat doświadczenia autorów w stosowaniu tego urządzenia.

Słowa kluczowe  RozstępyRozstępy pospoliteRozstępy czerwoneRozstępy białeRozstępy zanikoweRozstępy ciążoweTerapia laserowaTerapia światłemZabiegi peelingów kwasowychIniekcje kolagenoweLipoliza laserowaCzęstotliwość radiowaMikrodermabrazjaLasery nieablacyjneFraksyjne odnawianie skóry laserem

Wstęp

Roederer po raz pierwszy opisał rozstępy w 1773 roku, a Troisier i Menetrier stworzyli pierwsze opisy histologiczne w 1889 roku (Troisier i Ménétrier 1889). Striae distensae (SD), nazywane również rozstępami (SM), rozstępami czerwonymi, rozstępami białymi, rozstępami zanikowymi, rozstępami ciążowymi (SG), to powszechnie znana częsta jednostka chorobowa skóry, występująca u pacjentów w każdym wieku, obu płci i wszystkich grup etnicznych. SD często występują w okresie dojrzewania, ciąży oraz przy otyłości. Najczęściej dotknięte nimi obszary to piersi, ramiona, brzuch, pośladki i uda. Początkowo SD mają postać obrzękowych czerwonych lub różowych liniowych blaszek nazywanych rozstępami czerwonymi. Z czasem kolor blaknie, a zmiany stają się hipopigmentowane, zanikowe i trwałe (rozstępy białe). Rzadko są spowodowane chorobami układowymi, ale zazwyczaj wywierają silny wpływ psychologiczny na dotkniętych nimi pacjentów (Al-Himdani i in. 2014; Watson i in. 1998; Ud-Din i in. 2016).

SD są znanym objawem wielu stanów klinicznych, zarówno przewlekłych, jak i ostrych, o bardzo zróżnicowanej patofizjologii (np. ciąża, skoki wzrostowe w okresie dojrzewania, otyłość, duży przyrost masy ciała, zespół Cushinga, zespół Marfana, cukrzyca, długotrwałe stosowanie steroidów układowych lub miejscowych), co utrudnia określenie ich prawdziwej etiologii. Większość badań nad SD skupiała się na kobietach w ciąży i nastolatkach. Dodatni wywiad rodzinny jest czynnikiem ryzyka w obu tych grupach. U nastolatków zarówno wskaźnik BMI, jak i otyłość dziecięca wpływają na ryzyko rozwoju SD (Troisier i Ménétrier 1889).

Epidemiologia

Częstość występowania SD opisywana w piśmiennictwie jest bardzo zróżnicowana i waha się od 6% do 88% (Cho i in. 2006; Sisson 1954; Kelekci i in. 2011; Thomas i Liston 2014; Chang i in. 2014; Ghasemi i in. 2017; Osman i in. 2017; Davey 1972; Elton i Pinkus 1966; García-Hidalgo i in. 1999; García-Hidalgo 2002). Częstość występowania waha się od 6% do 86% u nastolatków oraz od 43% do 88% u kobiet w ciąży (Cho i in. 2006; Chang i in. 2014; Ghasemi i in. 2017; Osman i in. 2017; Atwal i in. 2006; Canpolat i in. 2010; Maia i in. 2009; Jaramillo-Garcia i in. 2009; Cohen i in. 1997). U osób otyłych z BMI 27–51 częstość występowania wynosi według doniesień 43% (García-Hidalgo i in. 1999). Częstość występowania u kobiet nieciążarnych i dorosłych mężczyzn jest bardzo zróżnicowana w piśmiennictwie (Kelekci i in. 2011; Elton i Pinkus 1966; Cohen i in. 1997; Murphy i in. 1992). Czynniki ryzyka u kobiet w ciąży mogą być konstytucyjne (wiek matki i BMI) lub związane z ciążą (masa urodzeniowa dziecka, wiek ciążowy, przyrost masy ciała w ciąży, wielowodzie) (Ghasemi i in. 2017; Osman i in. 2017; Atwal i in. 2006; Canpolat i in. 2010; Murphy i in. 1992).

Wiele czynników ryzyka zostało zaproponowanych dla rozwoju SG, takich jak masa ciała matki w ciąży (Ersoy i in. 2016; Liu 1974; Thailand J-Orh i in. 2008), przyrost masy ciała w ciąży (Osman i in. 2017), wiek matki (Atwal i in. 2006), struktura skóry (Ghasemi i in. 2017), wywiad rodzinny (Chang i in. 2014), rasa oraz masa urodzeniowa dziecka (Liu 1974). Czynniki te były badane, ale ich wpływ nie został jednoznacznie potwierdzony (Davey 1972; Liu 1974; Thomas i Liston 2014; Muzaffar i in. 1998; Kartal Durmazlar i Eskioglu 2009). Interwencje chirurgiczne i leki również były wiązane z występowaniem SD (Osman i in. 2017; Pinkus i in. 1966; Di Lernia i in. 2001; McKusick 1971; Rolleston i Goodall 1931; Shafir i Gur 1999; Tsuji i Sawabe 1993; Gupta 2000).

Ersoy i in. (2016) opublikowali nowe badanie mające na celu określenie indywidualnych czynników ryzyka związanych z SD oraz opisali niektóre środki zapobiegawcze. To prospektywne badanie obserwacyjne objęło 211 pierworódków hospitalizowanych z powodu porodu, u których nie stwierdzono chorób układowych ani innych czynników ryzyka (stosowania leków lub wielowodzia). Stosowanie olejków zapobiegawczych lub leków, status palenia, typ skóry, spożycie wody oraz poziom dochodów finansowych nie były istotnymi predyktorami pojawienia się SG.

Na podstawie analizy regresji logistycznej, uwzględniającej wszystkie zmienne, które okazały się istotne w porównaniach pojedynczych, tj. wiek, BMI w ciąży, BMI przy przyjęciu, obwód brzucha, masa urodzeniowa dziecka, wywiad rodzinny, płeć dziecka oraz poziom wykształcenia matki, stwierdzono, że każda jednostka spadku wieku matki zwiększa ryzyko SG 1,15-krotnie (Ghasemi i in. 2017; Muzaffar i in. 1998; Kartal Durmazlar i Eskioglu 2009; Thomas i Liston 2014).

Histopatogeneza rozstępów

Trzy główne teorie dotyczące powstawania SD: mechaniczne rozciąganie skóry, zmiany hormonalne oraz wrodzone zaburzenia struktury powłoki skórnej. Mechaniczne rozciąganie skóry jest postulowane z powodu prostopadłego ułożenia SD do kierunku napięcia skóry. Jednakże sprzeczne badania podważają tę teorię (McKusick 1971; Nigam 1989). Uważa się, że hormon adrenokortykotropowy (ACTH) i kortyzol wpływają na aktywność fibroblastów, prowadząc do zwiększonego katabolizmu białek, modyfikując włókna kolagenowe i elastynowe (Klehr 1979). Uważa się również, że hormony związane z ciążą wpływają na powstawanie SD (Osman i in. 2017; Nigam i in. 1990; Cordeiro i in. 2010; Lurie i in. 2011). Zaburzenia ekspresji genów macierzy zewnątrzkomórkowej są również postulowane jako możliwy mechanizm zaangażowany w powstawanie SD (Etoh i in. 2013; Friedman i in. 1993).

Dokładna patogeneza rozstępów wciąż jest kontrowersyjna. Wczesne histologiczne zmiany w skórze właściwej można uwidocznić w mikroskopii elektronowej, w tym degranulację komórek tucznych i aktywację makrofagów prowadzącą do elastolizy w środkowej części skóry właściwej. Uwalnianie enzymów przez komórki tuczne, w tym elastaz, jest proponowane jako kluczowy proces inicjujący patogenezę SD. Proces zapalny indukuje modyfikacje kolagenu, elastyny i fibryliny. Uważa się, że reorganizacja fibryliny i elastyny odgrywa ważną rolę w patogenezie SD, a osoby predysponowane do rozwoju SD mogą mieć podstawowy niedobór fibryliny (Watson i in. 1998; Sheu i in. 1991).

Głęboki i powierzchowny okołonaczyniowy naciek limfocytarny z okazjonalnymi eozynofilami oraz rozszerzone naczynia z obrzękiem górnej części skóry właściwej są charakterystyczne dla nowo powstałych rozstępów. SD na tym etapie nazywane są „rozstępami czerwonymi” (SR).

W późnym etapie wydłużone pasma kolagenowe są skoncentrowane w górnej jednej trzeciej części skóry właściwej siateczkowej i ułożone równolegle do powierzchni skóry. W „końcowych” etapach SD następuje ścieńczenie naskórka z powodu spłycenia grzbietów skórnych oraz niedobór kolagenu i włókien sprężystych. SD na tym etapie klasyfikowane są jako „rozstępy białe” (SA) i uważane za trwałe (Watson i in. 1998; Ackerman Ab i in. 1997; Arem i Kischer 1980).

Rozstępy można uznać za formę bliznowacenia skóry właściwej, a ich cechy kliniczne i histologiczne są podobne do tych podczas przebudowy blizny. Z jakiegoś powodu kolagen skóry właściwej pęka lub rozdziela się, a powstała szczelina jest zastępowana nowo utworzonym kolagenem, który układa się zgodnie z kierunkiem lokalnych sił naprężenia (Sisson 1954). Niezależnie od podstawowej patologii, która może wywołać kaskadę niepewnych zdarzeń, końcowa wspólna droga prowadzi do rozpadu i rozerwania macierzy skórnej, co objawia się klinicznie jako SD.

W niedawnym badaniu analizowano wczesne zmiany molekularne, które mogą przyczyniać się do wiotczenia dojrzałych rozstępów ciążowych (SG). Badano sieć włókien sprężystych skóry właściwej, która odpowiada za elastyczność ludzkiej skóry. Pobrano próbki skóry z nowo powstałych, rumieniowych rozstępów ciążowych brzucha u zdrowych kobiet w ciąży. Włókna sprężyste zbadano za pomocą barwienia Verhoeffa i immunofluorescencji. Normalna sieć włókien sprężystych była wyraźnie zaburzona w SG w porównaniu z okołozmianową skórą brzucha lub kontrolą (prawidłowo wyglądającą skórą biodra). Temu zaburzeniu towarzyszyło pojawienie się krótkich, nieuporządkowanych, cienkich, nitkowatych „włókienek”, które były widoczne głównie w środkowej i głębokiej części skóry właściwej. Włókienka te były bogate w tropoelastynę (główny składnik prawidłowych włókien sprężystych) i utrzymywały się w okresie poporodowym bez tworzenia prawidłowo wyglądających włókien sprężystych. Pojawieniu się tych włókienek towarzyszyła zwiększona ekspresja genów tropoelastyny i fibryliny-1, ale nie innych składników włókien sprężystych, takich jak fibrylina-2, fibulina-1, fibulina-2 i fibulina-5. Autorzy doszli do wniosku, że we wczesnych SG sieć włókien sprężystych jest wyraźnie zaburzona, a nowo zsyntetyzowane włókienka bogate w tropoelastynę powstają w wyniku niekoordynowanej syntezy włókien sprężystych. Ze względu na swoją cienkość i nieuporządkowanie włókienka bogate w tropoelastynę nie działają jak prawidłowe włókna sprężyste. Wyniki te pomagają wyjaśnić mechanizm patogenetyczny, w którym dochodzi do wiotczenia w SG (Wang i in. 2015).

Leczenie

Leczenie rozstępów stanowi duże wyzwanie. Rzadko ustępują bez interwencji. Nawet przy zastosowaniu leczenia bardziej realistycznym celem jest poprawa, a nie całkowite ustąpienie zmian. Najlepsze wyniki osiąga się podczas leczenia SD we wczesnej fazie. Gdy SD osiągną dojrzałą, statyczną fazę, są one znacznie bardziej oporne na leczenie.

Opisano różne metody leczenia mające na celu leczenie lub zapobieganie SD. Wśród nich wymienia się terapię laserową (Cho i in. 2006; Belo i Arceo-Cruz 2009; Alexiades-Armenakas i in. 2011), terapię światłem (Sadick i in. 2007), peelingi chemiczne (Mazzarello i Farace 2012), przezskórną indukcję kolagenu (Aust i in. 2010), lipolizę laserową (Freedman 2010), techniki częstotliwości radiowej (Suh i in. 2007) oraz mikrodermabrazję (Abdel-Latif i Albendary 2008). Żadna pojedyncza terapia nie została uznana za metodę całkowicie usuwającą te zmiany (zob. również kolejne rozdziały: „Lasery nieablacyjne na rozstępy”, niniejszy tom; „Przezskórne dostarczanie leków metodami ablacyjnymi (lasery i częstotliwość radiowa)”, niniejszy tom).

Nawet gdy wskazane są zabiegi, leczenie miejscowe jest uważane za najczęściej stosowaną metodę i może być stosowane przed zabiegami lub w połączeniu z nimi (Kelekci i in. 2011). W niedawnym artykule oceniono dowody na stosowanie leków miejscowych w SD. Przeglądnięto opublikowane piśmiennictwo w języku angielskim od 1980 roku (Kelekci i in. 2011). Produkty podzielono na kategorie według mechanizmu działania, w tym te, które stymulują produkcję kolagenu, zwiększają elastyczność i poprawiają proliferację komórek, oraz te o właściwościach przeciwzapalnych i nawilżających. Wyniki wykazały, że istnieje niewiele badań (n = 11) analizujących skuteczność preparatów miejscowych w leczeniu SD. Kremy Trofolastin i Alphastria wykazały dowody poziomu 2 pozytywnych wyników w ich profilaktycznym stosowaniu w SD. Ponadto terapeutyczne stosowanie tretynoiny przyniosło zróżnicowane wyniki, podczas gdy masło kakaowe i oliwa z oliwek nie wykazały żadnego działania. Ogólnie rzecz biorąc, dla każdego preparatu miejscowego brakowało wyraźnych dowodów skuteczności. Większość produktów miejscowych nie opisywała ich wpływu na wczesne w porównaniu z późnymi stadiami SD (rozstępy czerwone w porównaniu z rozstępami białymi) oraz ich roli zarówno w zapobieganiu, jak i leczeniu. Podsumowując, nie ma preparatu miejscowego, który okazałby się najbardziej skuteczny w usuwaniu lub poprawie SD. Konieczne jest ustrukturyzowane podejście do identyfikacji i celowego leczenia objawów i zmian za pomocą odpowiedniego preparatu miejscowego. Randomizowane badania kontrolowane są niezbędne do oceny skuteczności produktów miejscowych w leczeniu i zapobieganiu różnym stadiom SD (Ud-Din i in. 2016).

Lasery i urządzenia świetlne

Laser barwnikowy pompowany lampą błyskową (PDL) o długości fali 585 nm i niskich gęstościach energii jest powszechnie stosowany do celowania w rozszerzone naczynia krwionośne w rozstępach czerwonych. Po serii zabiegów PDL opisywano zwiększenie ilości kolagenu (McDaniel i in. 1996; Alster 1997). PDL ma umiarkowany korzystny wpływ na zmniejszenie stopnia rumienia w rozstępach czerwonych, ale nie wykazuje widocznej korzyści w rozstępach białych. Ze względu na ryzyko działań niepożądanych zabiegi PDL należy wykonywać z niezwykłą ostrożnością u pacjentów z typem skóry Fitzpatrick V–VI. McDaniel i in. przeprowadzili kontrolowane badanie z udziałem 39 pacjentów z SD. Miejsca leczenia obejmowały brzuch, uda i piersi. Zastosowano cztery protokoły leczenia z różnymi odległościami plamek i gęstościami energii. Nieleczone SD stanowiły kontrolę. Wyniki mierzono za pomocą analizy subiektywnej, profilometrii cieniowej i analizy histologicznej. U pacjentów z SD we wszystkich protokołach opisywano istotne zmniejszenie cieniowania skóry w porównaniu z kontrolą. Ponadto elastyna odzyskała prawidłowy wygląd w SD leczonych niskogęstościowym PDL (McDaniel i in. 1996; Hernández-Pérez i in. 2002).

Intensywne światło pulsacyjne (IPL), charakteryzujące się niespójnym filtrowanym światłem lampy błyskowej o szerokim spektrum (515–1200 nm), jak wykazano, zastępuje elastozę skórną neokolagenezą, poprawiając wygląd dojrzałych SD po serii zabiegów (Zelickson i in. 2004).

Urządzenia o częstotliwości radiowej (RF) wytwarzają ciepło, które przekształca prąd elektryczny w energię termiczną równomiernie rozpraszaną na różnych głębokościach tkanek. Zwiększa produkcję kolagenu poprzez indukcję ekspresji mRNA kolagenu typu I (Manuskiatti i in. 2009).

Długopulsowy laser Nd:YAG 1064 nm jest nieablacyjną metodą leczenia zmarszczek twarzy, a po zabiegu opisywano zwiększenie ilości kolagenu w skórze właściwej. Ma również silne powinowactwo do celów naczyniowych, co czyni go przydatną metodą w leczeniu SR. Laser Nd:YAG 1064 nm może być bezpiecznie stosowany nawet u pacjentów z ciemnymi typami skóry (Goldman i in. 2008).

Laser ekscymerowy ksenonowo-chlorkowy (XeCl) o długości fali 308 nm, stosowany w łuszczycy, bielactwie i pozapalnym niedobarwieniu, był używany do repigmentacji SD. Bioptaty po zabiegu wykazały zwiększoną ilość pigmentu melaninowego, przerost i zwiększoną liczbę melanocytów; jednakże nie wykazano poprawy atrofii skóry (Goldberg i in. 2003, 2005). Alexiades-Armenakas i in. przeprowadzili randomizowane badanie kontrolowane z udziałem 31 pacjentów z SD. Zmiany losowo przydzielano naprzemiennie do grupy leczonej lub nieleczonej. Zabiegi wykonywano w odstępach dwutygodniowych do maksymalnie dziesięciu zabiegów; uzyskano 75% wzrost wartości pomiarów kolorymetrycznych w stosunku do wartości wyjściowych lub 100% wizualną korektę pigmentacji. Miarami wyników były wizualnie oceniana korekta pigmentacji w stosunku do kontroli przez trzech zaślepionych obserwatorów oraz poziomy pigmentacji skóry mierzone kolorymetrem. Wykazano statystycznie istotną poprawę pigmentacji w leczonych SD w porównaniu z dopasowanymi miejscami kontrolnymi. Opisywano również lepsze wizualne poziomy pigmentacji w porównaniu z kontrolą, ale powracały one do wartości wyjściowych po 6 miesiącach. Naprzemienne przydziały w tym badaniu były zaślepione dla osób wykonujących leczenie. Innym problemem może być błąd związany z utratą uczestników, ponieważ nie podano liczby pacjentów uwzględnionych w ostatecznej analizie (Alexiades-Armenakas i in. 2004).

Lasery ablacyjne, takie jak krótkoimpulsowy laser CO2 o długości fali 10 600 nm, wywołują waporyzację naskórka i koagulację leżącej poniżej skóry właściwej. Wiążą się z ryzykiem przebarwień, szczególnie u osób z ciemną skórą (Alster i Lupton 2002; Lee i in. 2010). Fraksyjna fototermoliza (FP) została opracowana w celu przezwyciężenia działań niepożądanych związanych z tradycyjnym ablacyjnym odnawianiem skóry laserem oraz niskiej skuteczności laserów nieablacyjnych (Lee i in. 2010; Geronemus 2006).

Fraksyjne odnawianie skóry laserem może być realizowane w trybie ablacyjnym lub nieablacyjnym. Te urządzenia laserowe generują skupioną energię laserową dostarczaną w układzie mikrotablicowym, tworząc małe kolumny zniszczenia tkanek w naskórku i skórze właściwej, nazywane mikroskopijnymi strefami leczenia (MTZ), z pomiędzy nich położonymi wyspami zdrowej tkanki. W obrębie tych stref zniszczenia następuje indukcja przebudowy tkanek oraz synteza nowego kolagenu i włókien sprężystych. Otaczająca niezmieniona, zdrowa tkanka służy jako rusztowanie strukturalne oraz zapewnia wsparcie odżywcze dla stref leczonych, co daje przewagę w postaci znacznie skróconego czasu gojenia (Fisher i Geronemus 2005). Różnica między ablacyjną a nieablacyjną FP polega na zmiennym stopniu waporyzacji kolumn tkanki (ablacyjna) w porównaniu z uszkodzeniem termicznym z resztkowymi martwiczymi zanieczyszczeniami naskórka (nieablacyjna). Technika nieablacyjna osiąga jedynie minimalną skuteczność i wymaga wielu sesji leczenia przez dłuższy okres czasu, podczas gdy fraksyjna technika ablacyjna charakteryzuje się większą skutecznością, ale wiąże się z większym dyskomfortem, pozabiegowym rumieniem i dłuższym czasem rekonwalescencji (Suh i in. 2007).

Urządzenia do fraksyjnego odnawiania skóry laserem wykazują większą skuteczność niż inne metody leczenia w fotoodmładzaniu i okazały się szczególnie skuteczne w przypadku blizn potrądzikowych, głębokich zmarszczek twarzy i blizn zanikowych. Biorąc pod uwagę kliniczne i histologiczne podobieństwo rozstępów do bliznowacenia skóry właściwej charakterystycznego dla tych stanów, teoretycznie można osiągnąć porównywalne wyniki w SD. Wykazano, że fraksyjny ablacyjny laser dwutlenku węgla CO2 o długości fali 10 600 nm jest wysoce skuteczny zarówno w odnawianiu skóry, jak i w leczeniu blizn zanikowych ze względu na swoją zdolność do stymulacji regeneracji i przebudowy kolagenu i elastyny. Ponadto udokumentowano, że fraksyjny laser CO2 indukuje neokolagenezę w większym stopniu niż lasery nieablacyjne (Rahman i in. 2009).

Ze względu na wysokie ryzyko zmian pigmentacyjnych u osób z ciemną karnacją stosowanie lasera CO2 u pacjentów z fototypami IV–VI było w dużej mierze niezalecane; jednakże przy zachowaniu odpowiedniej ostrożności wydaje się, że systemy fraksyjnego lasera CO2 są bezpieczne i skuteczne w leczeniu SD bez zauważalnego zwiększenia ryzyka pozapalnych przebarwień hiperpigmentacyjnych (PIH).

Terapia skojarzona może być przyszłością leczenia SD. Równoczesne stosowanie wielu metod może pozwolić na użycie niższych gęstości energii, ostatecznie zmniejszając działania niepożądane. Ścisłe przestrzeganie parametrów lasera i standaryzacja fotografii będą niezbędne do zapewnienia wiarygodnych wyników. Chociaż teoretycznie różnorodne urządzenia energetyczne mogą być stosowane w połączeniu, przeprowadzono tylko kilka dobrze zaprojektowanych badań z dużą grupą badawczą, więc trudno stwierdzić, która kombinacja będzie wiodącą (Aldahan i in. 2016).

Doświadczenie autorów

W naszej codziennej praktyce zarówno rozstępy czerwone, jak i białe, zlokalizowane w różnych obszarach ciała, były leczone fraksyjnym laserem CO2 (UltraPulse, Deep FX) przez ostatnie 5 lat. W tym okresie udokumentowaliśmy leczenie 500 brazylijskich pacjentów (typy skóry Fitzpatrick od III do V) z SD, którzy byli obserwowani przez 2 lata.

Na czas leczenia skórę pokrywano miejscową lidokainą w połączeniu z kremem z tetrakainą na 20–60 minut przed terapią laserową. Leczenie polegało na zastosowaniu dwóch przejść lasera. Pierwsze przejście wykonywano na całej powierzchni SD w układzie liniowym, przy energii 5–20 mJ, gęstości 5–15%, z pojedynczymi impulsami. Drugie przejście wykonywano w układzie kwadratowym, przy energii 2,5–10 mJ, gęstościach 5–15%, z pojedynczymi impulsami. Drugie przejście wykonywano nie tylko na powierzchni SD, ale również wokół nich. Pacjentom zalecano delikatne mycie obszaru, stosowanie kremu gojącego dwa razy dziennie przez 2 tygodnie oraz unikanie ekspozycji na słońce przez 3 tygodnie. Po tym okresie zalecano stosowanie miejscowych filtrów przeciwsłonecznych chemicznych i fizycznych.

Wyniki kliniczne oceniano po 3 miesiącach i 2 latach od leczenia za pomocą oprogramowania do obrazów, które kwantyfikuje objętość SD przed i po leczeniu poprzez nakładanie zdjęć przed i po zabiegu.

Trzy miesiące po leczeniu poprawę stwierdzono u 100% pacjentów. Wśród nich 15% uznano za bardzo dobrą poprawę, 65% za dobrą poprawę, a 20% za umiarkowaną poprawę. Wyniki te utrzymywały się przez 2 lata obserwacji (ryc. 1, 2, 3, 4 i 5).

Rozstępy przed zabiegiem fraksyjnego lasera CO2 oraz 24 miesiące po zabiegu, widoczna bardzo dobra poprawa
Ryc. 1 Przed zabiegiem i 24 miesiące po zabiegu: bardzo dobra poprawa
Rozstępy przed zabiegiem fraksyjnego lasera CO2 oraz 24 miesiące po zabiegu, widoczna bardzo dobra poprawa
Ryc. 2 Przed zabiegiem i 24 miesiące po zabiegu: bardzo dobra poprawa
Rozstępy przed zabiegiem fraksyjnego lasera CO2 oraz 24 miesiące po zabiegu, widoczna dobra poprawa
Ryc. 3 Przed zabiegiem i 24 miesiące po zabiegu: dobra poprawa
Rozstępy przed zabiegiem fraksyjnego lasera CO2 oraz 24 miesiące po zabiegu, widoczna bardzo dobra poprawa
Ryc. 4 Przed zabiegiem i 24 miesiące po zabiegu: bardzo dobra poprawa
Rozstępy przed zabiegiem fraksyjnego lasera CO2 oraz 24 miesiące po zabiegu, widoczna dobra poprawa
Ryc. 5 Przed zabiegiem i 24 miesiące po zabiegu: dobra poprawa

Najlepsze wyniki osiągnięto w przypadku rozstępów czerwonych w porównaniu z białymi oraz w przypadku SD zlokalizowanych na piersiach. Drugim obszarem anatomicznym z dobrymi wynikami był brzuch, a następnie uda.

Stopień zadowolenia pacjentów uznano za bardzo dobry u 10% i dobry u 90%.

Pozapalna hiperchromia była przejściowym działaniem niepożądanym. W celu uniknięcia dyschromii zalecamy stosowanie niskich gęstości.

Wnioski

Rozstępy to powszechnie znana, częsta jednostka chorobowa skóry, występująca u pacjentów w każdym wieku, obu płci i wszystkich grup etnicznych. Rzadko powodują poważne problemy zdrowotne, ale mogą mieć silny wpływ psychologiczny na osoby nimi dotknięte. Dostępnych jest wiele metod leczenia i zapobiegania; jednakże rozstępy wciąż stanowią wyzwanie dla dermatologii. Leczenie laserowe może być dobrą opcją, jeśli jest wykonywane przez specjalistów. Fraksyjny laser CO2 może przynieść bardzo dobre wyniki, ale odpowiednie parametry należy dostosować do rodzaju urządzenia. Niska gęstość jest ważnym parametrem pozwalającym uniknąć działań niepożądanych.

Najważniejsze wnioski

  1. Rozstępy często występują w ciąży, okresie dojrzewania i przy otyłości.
  2. Proponowane mechanizmy etiologiczne to hormony, fizyczne rozciąganie skóry oraz zmiany strukturalne powłoki skórnej.
  3. Nie istnieje jeden standardowy sposób leczenia rozstępów, dostępnych jest wiele różnych metod terapeutycznych.
  4. Metody leczenia obejmują preparaty miejscowe, częstotliwość radiową, przezskórną indukcję kolagenu, mikronakłuwanie, IPL oraz lasery nieablacyjne i ablacyjne.
  5. Należy mieć realistyczne oczekiwania, ale fraksyjny laser CO2 ostatnio wykazuje skuteczność w poprawie tych estetycznie uciążliwych zmian.
  6. Najlepsze wyniki osiągnięto w przypadku rozstępów czerwonych w porównaniu z białymi oraz w przypadku SD zlokalizowanych na piersiach. Drugim obszarem anatomicznym z lepszymi wynikami był brzuch.
  7. Parametry należy dostosować do rodzaju urządzenia. Zaleca się niską gęstość. W celu uniknięcia pozapalnej hiperchromii zaleca się fotoprotekcję i miejscową pielęgnację.

Piśmiennictwo

Abdel-Latif AM, Albendary AS. Treatment of striae distensae with microdermabrasion: a clinical and molecular study. JEWDS. 2008;5:24–30.

Ackerman Ab CN, Sanchez J, Guo Y, et al. Histologic diagnosis of inflammatory skin diseases: an algorithmic method based on pattern analysis. Baltimore: Williams & Wilkins; 1997. p. 734–6.

Aldahan AS, Shah VV, Mlacker S, Samarkandy S, Alsaidan M, Nouri K. Laser and light treatments for Striae Distensae: a comprehensive review of the literature. Am J Clin Dermatol. 2016;17(3):239–56.

Alexiades-Armenakas MR, Bernstein LJ, Friedman PM, et al. The safety and efficacy of the 308-nm excimer laser for pigment correction of hypopigmented scar and striae alba. Arch Dermatol. 2004;14:955–60.

Alexiades-Armenakas M, Sarnoff D, Gotkin R, Sadick N. Multi-center clinical study and review of fractional ablative CO2 laser resurfacing for the treatment of rhytides, photoaging, scars and striae. J Drugs Dermatol. 2011;10:352–62.

Al-Himdani S, Ud-Din S, Gilmore S, Bayat A. Striae distensae: a comprehensive review and evidence-based evaluation of prophylaxis and treatment. Br J Dermatol. 2014;170(3):527–47.

Alster TS. Laser treatment of hypertrophic scars, keloids and striae rubra. Dermatol Clin. 1997;15:419–29.

Alster TS, Lupton JR. Prevention and treatment of side effects and complications of cutaneous laser resurfacing. Plast Reconstr Surg. 2002;109:308–16.

Arem AJ, Kischer CW. Analysis of striae. Plast Reconstr Surg. 1980;65:22–9.

Atwal GS, Manku LK, Griffiths CE, et al. Striae gravidarum in primiparae. Br J Dermatol. 2006a;155:965–9.

Aust MC, Knobloch K, Vogt PM. Percutaneous collagen induction therapy as a novel therapeutic option for Striae distensae. Plast Reconstr Surg. 2010;126:219–20.

Belo V, Arceo-Cruz MC, Buse E, et al. The efficacy of fractional resurfacing using an erbium glass laser in the treatment of stretch marks on Asian skin. Lasers Surg Med. 2009;41:92.

Canpolat F, Akis HK, Cemil BC, et al. Investigation of risk factors associated with striae gravidarum in Turkish primipara pregnants. Turkderm Deri Hastaliklari ve Frengi Arsivi. 2010;44:28–31.

Chang ALS, Agredano YZ, Kimball AB. Risk factors associated with striae gravidarum. J Am Acad Dermatol. 2014;51:881–5.

Cho S, Park ES, Lee DH, et al. Clinical features and risk factors for striae distensae in Korean adolescents. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2006;20:1108–13.

Cohen HA, Matalon A, Mezger A, et al. Striae in adolescents mistaken for physical abuse. J Fam Pract. 1997;45:84–5.

Cordeiro RC, Zecchin KG, de Moraes AM. Expression of estrogen, androgen, and glucocorticoid receptor in recent striae distensae. Int J Dermatol. 2010;49:30–2.

Davey CM. Factors associated with the occurrence of striae gravidarum. J Obstet Gynaecol British Commonwealth. 1972;79:1113–4.

Di Lernia V, Bonci A, Cattania M, et al. Striae distensia (rubrae) in monozygotic twins. Pediatr Dermatol. 2001;18:261–2.

Elton RF, Pinkus H. Striae in normal men. Arch Dermatol. 1966;94:33–4.

Ersoy E, et al. Is it possible to prevent Striae Gravidarum? J Chinese Med Assoc. 2016;79:272–5.

Etoh M, Jinnin M, Makiko K, et al. MicroRNA-7 down regulation mediates excessive collagen expression in localized scleroderma. Arch Dermatol Res. 2013;305:9–15.

Fisher GH, Geronemus RG. Short-term side effects of fractional photothermolysis. Dermatol Surg. 2005;31:1245–9. discussion 1249.

Freedman B. Striae reduction following laser lipolysis. Lasers Surg Med. 2010;42:96–7.

Friedman DW, Boyd CD, Mackenzie JW, et al. Regulation of Collagen gene expression in keloids and hypertrophic scars. J Surg Res. 1993;55:214–22.

García-Hidalgo L. Dermatological complications of obesity. Am J Clin Dermatol. 2002;3(7):497–506.

García-Hidalgo L, Orozco-Topete R, Gonzalez-Barranco J, et al. Dermatoses in 156 obese adults. Obes Res. 1999;7:299–302.

Geronemus RG. Fractional photothermolysis: current and future applications. Lasers Surg Med. 2006;38:169–76.

Ghasemi A, Gorouhi F, Rashighi-Firoozabadi M, et al. Striae gravidarum: associated factors. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2017;21:743–6.

Goldberg DJ, Marmur ES, Hussain M. 308 nm excimer laser treatment of mature hypopigmented striae. Dermatol Surg. 2003;29:596–9.

Goldberg DJ, Marmur ES, Schmults C, et al. Histologic and ultrastructural analysis of ultraviolet B laser and light source treatment of leukoderma in striae distensae. Dermatol Surg. 2005;31:385–7.

Goldman A, Rossato F, Pratti C. Stretch marks: treatment using the 1,064 nm Nd:YAG laser. Dermatol Surg. 2008;34:1–7.

Gupta M. Medroxyprogesterone acetate injections. Development of striae. British J Family Plan. 2000;26:104–5.

Hernández-Pérez E, Colombo-Charrier E, Valencia-Ibiett E. Intense pulsed light in the treatment of striae distensae. Dermatol Surg. 2002;28:1124–30.

Jaramillo-Garcia CM, Lopera-Calderon MC, Zuluaga de Cadena A. Related factors with atrophic stretch marks in adolescent female students from two private educational establishments from the city of Medellin, 1997-1999. CES Med. 2009;23:s69–79.

Kartal Durmazlar SP, Eskioglu F. Striae gravidarum: associated factors in Turkish primiparae. J Turk Acad Dermatol. 2009;3:93401a.

Kelekci KH, Kelekci S, Destegul E, et al. Prematurity: is it a risk factor for striae distensae? Int J Dermatol. 2011;50:1240–5.

Klehr N. Striae cutis distensae: morphokinetic examinations in vitro. Acta Derm Venereol suppl (Stockh). 1979;59:105–8.

Lee SE, Kim JH, Lee SJ, et al. Treatment of striae distensae using an ablative 10,600-nm carbon dioxide fractional laser: a retrospective review of 27 participants. Dermatol Surg. 2010;36:1683–90.

Liu DT. Striae gravidarum. Lancet. 1974;1:625.

Lurie S, Matas Z, Fux A, et al. Association of serum relaxin with striae gravidarum in pregnant women. Arch Gynecol Obstet. 2011;283:219–22.

Maia M, Marcon CR, Rodrigues SB, et al. Striae distensae in pregnancy: risk factors in primiparous women. An Bras Dermatol. 2009;84:599–605.

Manuskiatti W, Boonthaweeyuwat E, Varothai S. Treatment of striae distensae with a tripolar radiofrequency device: a pilot study. J Dermatol Treat. 2009;20:359–64.

Mazzarello V, Farace F, Ena P, et al. A superficial texture analysis of 70% glycolic acid topical therapy and striae distensae. Plast Reconstr Surg. 2012;129:589–90.

McDaniel DH, Ash K, Zukowoski M. Treatment of stretch marks with the 585 nm flashlamp-pumped pulsed dye laser. Dermatol Surg. 1996;22:332–7.

McKusick VA. Transverse striae distensae in the lumbar areas in father and two sons. Birth Defects Orig Artic Ser. 1971;58:169–76.

Murphy KW, Dunphy B, O’Herlihy C. Increased maternal age protects against striae gravidarum. J Obstet Gynaecol. 1992;12:297–300.

Muzaffar F, Hussain I, Haroon TS. Physiologic skin changes during pregnancy: a study of 140 cases. Int J Dermatol. 1998;37:429–31.

Nigam PK. Striae cutis distensae. Int J Dermatol. 1989;28:426–7.

Nigam K, Mishra R, Ramesh V. 17-ketosteroid levels in striae cútis distensae. Indian J Dermatol Venereol Leprol. 1990;56:125–6.

Osman H, Rubeiz N, Tamim H, et al. Risk factors for the development of striae gravidarum. Am J Obstet Gynecol. 2017;196:62.e1–5.

Pinkus H, Keech MK, Mehregan AH. Histopathology of striae distensae, with special reference to striae and wound healing in the Marfan syndrome. J Investig Dermatol. 1966;46:283–92.

Rahman Z, Macfalls H, Jiang K, et al. Fractional deep dermal ablation induces tissue tightening. Lasers Surg Med. 2009;41:78–86.

Rolleston JD, Goodall EW. Two cases of striae atrophicae following typhoid fever. Proc R Soc Med. 1931;25:593–600.

Sadick NS, Magro C, Hoenig A. Prospective clinical and histological study to evaluate the efficacy and safety of a targeted high-intensity narrow band UVB/UVA1 therapy for striae alba. J Cosmet Laser Ther. 2007;9:79–83.

Shafir R, Gur E. Re: Striae distensae of augmented breasts after oral contraceptives. Ann Plast Surg. 1999;43:220.

Sheu HM, Yu HS, Chang CH. Mast cell degranulation and elastolysis in the early stage of striae distensae. J Cutan Pathol. 1991;18:410–6.

Sisson WR. Colored striae in adolescent children. J Pediatr. 1954;45:520–30.

Suh DH, Chang KY, Son HC, et al. Radiofrequency and 585-nm pulsed dye laser treatment of striae distensae: a report of 37 Asian patients. Dermatol Surg. 2007;33:29–34.

Thailand J-Orh R, Titapant V, Chuenwattana P, Tontisirin P. Prevalence and associated factors for striae gravidarum. J Med Assoc Thai. 2008;91:445–51.

Thomas RGR, Liston WA. Clinical association of striae gravidurum. J Obstet Gynecol. 2014;24:270–1.

Troisier E, Ménétrier P. Histologie des vergetures. Ann Gynecol. 1889;31:2016.

Tsuji T, Sawabe M. Hyperpigmentation in striae distensae after bleomycin treatment. J Am Acad Dermatol. 1993;28:503–5.

Ud-Din S, McGeorge D, Bayat A. Topical management of striae distensae (stretch marks): prevention and therapy of striae rubrae and albae. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016;30(2):211–22.

Wang F, Calderone K, Smith NR, Do TT, Helfrich YR, Johnson TR, Kang S, Voorhees JJ, Fisher GJ. Marked disruption and aberrant regulation of elastic fibres in early striae gravidarum. Br J Dermatol. 2015;173(6):1420–30.

Watson RE, Parry EJ, Humphries JD, Jones CJ, Polson DW, Kielty CM, et al. Fibrillin microfibrils are reduced in skin exhibiting striae distensae. Br J Dermatol. 1998;138(6):931–7.

Zelickson BD, Kist D, Bernstein E, et al. Histological and ultrastructural evaluation of the effects of radiofrequency-based nonablative dermal remodeling device: a pilot study. Arch Dermatol. 2004;140:204–9.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.