Laser Safety


Bezpieczeństwo laserowe

João Paulo Junqueira Magalhães Afonso i Meire Brasil Parada Universidade Federal de São Paulo, São Paulo, Brazylia

Streszczenie

W niniejszym rozdziale opisano aspekty bezpieczeństwa pracy z laserami — od klasyfikacji ryzyka laserowego po środki zapobiegawcze. Omówiono główne zagrożenia, takie jak ryzyko uszkodzenia oczu, skóry i zębów, ryzyko związane z dymem, ryzyko pożaru oraz ryzyko porażenia prądem, a także środki zapobiegawcze — od sprzętu ochronnego po aspekty behawioralne.

Słowa kluczowe  LaserBezpieczeństwoZagrożeniaRyzykoDziałania zapobiegawczeRyzyko uszkodzenia oczuRyzyko uszkodzenia skóryRyzyko uszkodzenia zębówRyzyko związane z dymemRyzyko pożaruRyzyko porażenia prądemUrządzenia do użytku domowego

Wprowadzenie

Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (IEC) jest globalną organizacją opracowującą i publikującą normy międzynarodowe dla wszystkich technologii elektrycznych, elektronicznych i pokrewnych. Dokument IEC 60825-1 jest podstawową normą określającą bezpieczeństwo produktów laserowych (Smalley 2011).

IEC opublikowała dokumenty stanowiące międzynarodowe punkty odniesienia w zakresie bezpieczeństwa laserowego. Są to dokumenty 60601, 60825 oraz 60825 — część 8. Krajowe agencje regulacyjne zwykle łączą te międzynarodowe zalecenia z ustawodawstwem krajowym, aby opracować lokalne wytyczne i/lub przepisy dotyczące bezpieczeństwa laserowego.

Klasyfikacja

Klasyfikacja opiera się na obliczeniach i jest określana przez dopuszczalny poziom emisji (Accessible Emission Limit, AEL), uwzględniając również warunki patrzenia:

Klasa 1

Lasery klasy 1 to produkty o bardzo niskim ryzyku, „bezpieczne w racjonalnie przewidywalnych warunkach użytkowania”, w tym podczas używania przyrządów optycznych (lup okularowych lub lornetek) do bezpośredniego patrzenia w wiązkę. Występuje ryzyko olśnienia, oślepienia i pogorszenia widzenia barwnego z powodu obrazów następczych:

  • Przykłady: drukarki laserowe i odtwarzacze płyt kompaktowych.

Klasa 1 M

Lasery klasy 1 M mają długości fal od 302,5 nm do 400 nm i są bezpieczne z wyjątkiem sytuacji, w których używa się pomocy optycznych (np. mikroskopów, lup, lornetek):

  • Bezpieczne w racjonalnie przewidywalnych warunkach pracy (gołym okiem), ale mogą być niebezpieczne, jeśli użytkownik zastosuje elementy optyczne w wiązce.
  • Przykłady: systemy łączności światłowodowej.

Klasa 2

Lasery klasy 2 mają widzialne długości fal (400–700 nm) i są bezpieczne, jeśli czas patrzenia nie przekracza 0,25 s (są bezpieczne przy krótkotrwałej ekspozycji, ale niebezpieczne w przypadku celowego wpatrywania się w wiązkę). Nie dopuszczają narażenia człowieka na poziomy przekraczające AEL klasy 2 dla długości fal od 400 nm do 700 nm. Wszelkie emisje poza tym zakresem długości fal muszą być poniżej AEL klasy 1:

  • Emitują widzialne wiązki laserowe.
  • Nie są nieodłącznie bezpieczne dla oczu, ale ochrona zapewniana przez naturalne reakcje obronne, takie jak odruch mrugnięcia, jest zwykle wystarczająca.
  • Przykłady: karabiny laserowe w parkach rozrywki, wskaźniki laserowe i skanery kodów kreskowych.

Klasa 2 M

Lasery klasy 2 M mają długości fal od 400 nm do 700 nm i mogą być niebezpieczne podczas patrzenia przez przyrząd optyczny. Wszelkie emisje poza tym zakresem długości fal muszą być poniżej AEL klasy 1 M:

  • Emitują widzialne wiązki laserowe.
  • Ochronę oczu zwykle zapewniają reakcje obronne, w tym odruch mrugnięcia, ale mogą być bardziej niebezpieczne, jeśli użytkownik zastosuje elementy optyczne w wiązce.
  • Przykłady: niwelatory i instrumenty orientacyjne stosowane w budownictwie lądowym.

Klasa 3R

Lasery klasy 3R są nieznacznie niebezpieczne podczas patrzenia w wiązkę i mogą stwarzać zagrożenie, ale ryzyko jest mniejsze niż w przypadku laserów klasy 3B, ponieważ dopuszczalny poziom emisji mieści się w zakresie pięciokrotności AEL klasy 2 dla długości fal od 400 nm do 700 nm oraz pięciokrotności AEL klasy 1 dla długości fal poza tym zakresem:

  • Bezpośrednie patrzenie w wiązkę może być niebezpieczne, ale ryzyko jest mniejsze niż w przypadku laserów klasy 3B.
  • Mniej wymagań produkcyjnych i środków kontroli dla użytkownika niż w przypadku laserów klasy 3B.
  • Przykłady: wskaźniki laserowe i lasery wyrównawcze.

Klasa 3B

Lasery klasy 3B są zwykle niebezpieczne podczas patrzenia bezpośrednio w wiązkę, ale zazwyczaj bezpieczne podczas patrzenia w odbicia rozproszone. Mogą powodować niewielkie uszkodzenia skóry, a nawet stwarzać ryzyko zapłonu materiałów łatwopalnych:

  • Moc wyjściowa fali ciągłej nieprzekraczająca 0,5 W.
  • Przykłady: lasery do zabiegów fizjoterapeutycznych.

Klasa 4

Lasery klasy 4 są niebezpieczne zarówno podczas patrzenia w wiązkę, jak i w odbicia rozproszone. Mogą również powodować uszkodzenia skóry i stwarzają potencjalne zagrożenie pożarowe:

  • Urządzenia o dużej mocy wyjściowej.
  • Moc wyjściowa fali ciągłej przekraczająca 0,5 W.
  • Zdolne do powodowania niebezpiecznych odbić.
  • Mogą powodować uszkodzenia oczu i skóry.
  • Mogą stwarzać zagrożenie pożarowe.
  • Wymagają szczególnej ostrożności podczas użytkowania.
  • Przykłady: laserowe wyświetlacze projekcyjne, urządzenia do chirurgii laserowej i laserowe urządzenia do cięcia metalu.

Większość laserów stosowanych w medycynie należy do klasy 3 lub 4, co oznacza większe ryzyko przy każdym zastosowaniu.

Sprawdzone procedury uwzględniające te ryzyka mogą zapobiec błędom, takim jak opisane poniżej.

Środki zapobiegawcze

Środki zapobiegawcze są zawsze wyborem złotego standardu w bezpieczeństwie laserowym. Środki kontroli mają charakter inżynieryjny, administracyjny, proceduralny i dotyczą sprzętu ochronnego.

Środki te wymieniono i opisano poniżej:

  1. Środki inżynieryjne — środki bezpieczeństwa zastosowane przez producenta i wbudowane w systemy w celu zapobiegania przypadkowej emisji promieniowania laserowego. Przykładami są chroniony wyłącznik nożny, zamek na klucz, blokady obudowy, dźwiękowe i świetlne wskaźniki emisji, łapacze wiązki, osłony otworu wyjściowego lub przesłony, tryb gotowości, wyłączniki nożne i ręczne oraz wyłączniki i czujniki kontaktowe.
  2. Środki administracyjne — ciągłe monitorowanie programu bezpieczeństwa przez odpowiedzialnego lekarza, przestrzeganie środków bezpieczeństwa laserowego oraz obecność inspektora ds. bezpieczeństwa laserowego lub komisji; formalne audyty; pisemne zasady (listy kontrolne przygotowania do bezpiecznej pracy, dzienniki procedur), procedury i narzędzia dokumentacyjne; obowiązkowe programy edukacji i szkoleń; a także mechanizm zgłaszania powikłań.
  3. Środki proceduralne — działania okołooperacyjne lub praktyki pracy stosowane przez cały personel pracujący z laserem w celu zapobiegania powikłaniom. Obejmują one kontrolowany dostęp do sali laserowej; przygotowanie bezpiecznego dla lasera pola operacyjnego (niepalne środki antyseptyczne i płyny do przygotowania pola, materiały nieodbijające, trudnopalne obłożenia, unikanie źródeł tlenu w pobliżu miejsca aplikacji lasera, przygotowanie jelit w przypadku aplikacji laserowej w okolicy krocza i odbytu); kontrolowanie zagrożeń elektrycznych; usuwanie dymu z pola operacyjnego w trakcie zabiegu; ustawianie, sprawdzanie i testowanie systemu laserowego oraz wyposażenia dodatkowego przed użyciem (przetestowanie wyzwalania wiązki na szpatułce językowej przed pierwszym użyciem w danym dniu); oraz asystowanie lekarzowi i pacjentowi przed, w trakcie i po aplikacji lasera.
  4. Sprzęt ochronny — bariery okienne, zasłanianie luster, znaki na drzwiach wejściowych do sali, etykiety, okulary ochronne (ryc. 1, 2 i 3), ochrona zębów (ryc. 3), gaśnice, niepalne obłożenia, anodyzowane instrumenty, ochrona skóry, maski oraz systemy odsysania dymu z filtrami (Smalley 2011; Smalley i Goldman 1998).
Laserowe okulary ochronne (gogle) do ochrony oczu podczas zabiegów laserowych
Ryc. 1 Ochrona oczu
Wewnątrzgałkowe osłony na oczy umieszczane pod powiekami w celu ochrony oka podczas leczenia laserowego
Ryc. 2 Ochrona wewnątrzgałkowa (osłona na oczy)
Ochrona zębów: ochronna nakładka stomatologiczna stosowana, gdy laser jest używany w pobliżu ust
Ryc. 3 Ochrona zębów

Strefa zagrożeń

Jest wysoce zalecane, aby widocznie umieszczone znaki wskazywały obszar, na którym występują zagrożenia laserowe. W niektórych krajach jest to obowiązek prawny. Znaki te ostrzegają personel i pacjentów o obszarze, w którym konieczne są środki bezpieczeństwa laserowego, takie jak kontrolowany dostęp i noszenie okularów ochronnych. Zaleca się również, aby przy każdym wejściu do tej strefy podczas pracy lasera zawsze dostępne były gogle ochronne na wypadek konieczności awaryjnego wejścia.

Drzwi muszą być zawsze zamknięte, ale nigdy niezamknięte na klucz podczas używania lasera.

Zagrożenia związane z wiązką: związane z bezpośrednim lub odbitym oddziaływaniem wiązki laserowej na tkanki

Ryzyko uszkodzenia oczu

Jedynym systemem obronnym ludzkiego oka jest „odruch mrugnięcia”. Odruch ten staje się skuteczny po jednej czwartej sekundy. Ponieważ lasery działają w skali mili-, nano- i pikosekund, odruch mrugnięcia nie jest w stanie zapewnić przed nimi ochrony. Co więcej, niektóre lasery nie działają na długościach fal jasnego światła widzialnego — na przykład lasery na podczerwień, które nie wywołują tego odruchu.

Nawet przy zamkniętych powiekach niektóre lasery mogą spowodować uszkodzenie oczu, co sprawia, że jeszcze bardziej podkreślamy znaczenie ochrony oczu.

Soczewka oka jest zdolna do skupiania światła w bardzo małym punkcie na siatkówce, co czyni spójne światło laserów jeszcze bardziej niebezpiecznym (Dudelzak i Goldberg 2011). Jak wiadomo, nawet wskaźnik laserowy o mocy wyjściowej większej niż 5 mW może spowodować trwałe uszkodzenie oka. Zatem wiele profesjonalnych urządzeń laserowych i urządzeń do użytku domowego może powodować uszkodzenia oczu.

Niektóre zmienne lasera są związane z intensywnością uszkodzenia oka. Są to:

  1. Długość fali. Lasery pracujące na długościach fali ultrafioletowej (200–400 nm), średniej podczerwieni (1400–3000 nm) i dalekiej podczerwieni (3000–10 600 nm) są pochłaniane przez przedni odcinek oka, uszkadzając soczewkę i rogówkę.

    Lasery światła widzialnego (400–760 nm) i bliskiej podczerwieni (760–1400 nm) są pochłaniane w tylnym odcinku oka przez siatkówkę i unaczynioną naczyniówkę.

    Długości fal powyżej 700 nm i poniżej 400 nm mogą powodować uszkodzenia fotochemiczne rogówki i zaćmę soczewki, a długości fal powyżej 1400 nm mogą powodować oparzenia rogówki.

    Możliwe są również mroczki i jaskra spowodowane uszkodzeniem naczyń siatkówkowych oraz pigmentowanej tęczówki.

    Chromofory oka są takie same jak te stosowane codziennie w dermatologii, na przykład woda, melanina i hemoglobina.

    Lasery takie jak CO2 (10 600 nm), Nd:YAG (1320 i 1064 nm), aleksandrowy (755 nm), diodowy (810 nm), Er:YAG (2940 nm) oraz lasery z przełączaniem Q (aleksandrowy, rubinowy i Nd:YAG) mogą uszkadzać wiele struktur oka w mechanizmach uszkodzenia fotochemicznego, fototermicznego i fotoakustycznego.

  2. Czas trwania impulsu. Czas trwania impulsu prawie wszystkich laserów stosowanych w dermatologii jest krótszy niż czas wywołania odruchu mrugnięcia (0,25 s), co sprawia, że prawie każdy czas trwania impulsu stanowi ryzyko. Im krótszy impuls, tym szybciej dostarczana jest energia określona w parametrach.
  3. Energia/fluencja. Im wyższa energia określona w parametrach, tym większe ryzyko uszkodzenia oka.
  4. Średnica wiązki. Średnica wiązki może w mniejszym lub większym stopniu wpływać na wynik w zależności od długości fali i miejsca padania na oko.

Uszkodzenie jest również modyfikowane przez zmienne dotyczące oka. Są to:

  1. Miejsce uszkodzenia w oku (najgorsze są uszkodzenia dołkowe).
  2. Kolor tęczówki (najgorsze są ciemno zabarwione).
  3. Stan źrenicy, czyli jej rozszerzenie (zmiany w nocy lub w ciemności mogą być bardziej niebezpieczne niż w świetle dziennym).
  4. Stan refrakcji oka w momencie urazu (jeśli ognisko leży przed lub za siatkówką, uszkodzenie może być mniej lub bardziej intensywne) (Barkana i Belkin 2000).

Po uszkodzeniu oka przez laser pierwotne uszkodzenie może przekształcić się we wtórne uszkodzenia oka spowodowane falami uderzeniowymi, ciepłem i uwalnianiem różnych szkodliwych czynników przez bezpośrednio uszkodzone neurony (Lee i in. 2011).

Jeśli dojdzie do uszkodzenia, opcje leczenia są nieliczne. Głównym wyborem są kortykosteroidy, ale w opisach przypadków stosowano witaminy przeciwutleniające i leki rozszerzające naczynia. Opracowywane są leki mające na celu blokowanie wtórnego uszkodzenia; nazywa się je związkami neuroprotekcyjnymi. Niektóre doniesienia sugerują również stosowanie czynników wzrostu (Lin i in. 2011; Jewsbury i Morgan 2012).

Czasami w celu leczenia konieczna może być operacja.

Z powyższego powodu ochrona oczu jest jednym z najważniejszych zagadnień podczas szkolenia, używania lasera i bezpieczeństwa laserowego.

Ochronę oczu należy uwzględnić u pacjenta, lekarza i personelu pomocniczego. Gogle są głównym elementem ochrony oczu, a gogle chroniące przed długościami fal lasera są specjalnie zaprojektowane do tego celu.

Gogle dla pacjenta mogą być wykonane z żaroodpornej stali nierdzewnej z gładką, wypolerowaną powierzchnią wklęsłą i anodyzowaną powierzchnią wypukłą bez żadnej przezroczystości (do użytku zewnętrznego lub miejscowego). Gogle dla personelu są zwykle wykonane z innego materiału, takiego jak powlekane szkło lub materiał polimerowy o dobranej przezroczystości. Dobraną przezroczystość wybiera się zależnie od lasera, który będzie używany, ponieważ soczewki mogą blokować centralną długość fali lub pasmo długości fal. Inną cechą tych gogli jest gęstość optyczna (OD), czyli logarytm tłumienia światła przechodzącego przez soczewkę. Zatem soczewka o OD wynoszącym 4 przepuszcza 1/104 energii lasera. Gogle te mogą mieć również osłony boczne i nie odbijają przednią powierzchnią.

Wszystkie gogle powinny mieć trwałe etykiety wskazujące długości fal i gęstość optyczną, osłony boczne, odpowiednią transmisję światła widzialnego oraz właściwe i wygodne dopasowanie.

Gogle pęknięte, porysowane, odbarwione lub wykazujące inne uszkodzenia soczewek, oprawki albo pasków należy wymienić.

Ścierne metody czyszczenia i płyny czyszczące na bazie alkoholu mogą uszkodzić powłokę optyczną soczewek i zmniejszyć gęstość optyczną, powodując uszkodzenie oczu.

Ponieważ uszkodzenie oka może być spowodowane odbitym światłem lasera, a nie tylko bezpośrednią emisją, należy usunąć całą biżuterię, zasłonić szyby okienne i lustra, a wszystkie instrumenty powinny być anodyzowane, zmatowione lub poczernione powłoką fluoropolimerową. Odbicie nie zależy od koloru instrumentu, ponieważ czarny może odbijać światło w takim samym stopniu jak srebrny.

Nie należy używać chlorheksydyny do dezynfekcji gogli mających kontakt z oczami, ponieważ substancja ta może spowodować zapalenie rogówki i jej zmętnienie.

Zgodnie z przepisami krajowymi znaki ostrzegawcze na drzwiach mogą być umieszczane na zewnątrz sal operacyjnych laserowych, aby ostrzegać osoby postronne o ryzyku.

Zaproponowano niektóre technologie przekształcania laserów w urządzenia bezpieczne dla oczu, takie jak skuteczne, szerokokątne rozpraszacze rozpraszające w kierunku do przodu, które zmieniają spójny charakter laserów i intensywnych źródeł światła pulsacyjnego (IPL) na światło niespójne. Jest to teoretycznie uzasadnione, ponieważ efekt biologiczny laserów i IPL występuje po rozproszeniu światła z tych źródeł w skórze, zanim zadziała na ostateczny cel (chromofory). Spójny charakter tych źródeł światła nie jest zatem niezbędny dla skuteczności leczenia. Technologia ta nie ma jednak zastosowania do wszystkich typów laserów i musi zostać进一步 rozwinięta (Slatkine i Elman 2003).

Ważne jest, aby pamiętać, że ochrona za pomocą gogli jest również konieczna do ochrony oczu przed rozpryskami materiału biologicznego, które mogą wystąpić po uderzeniu lasera w tkankę.

Ryzyko uszkodzenia skóry

Ryzyko uszkodzenia skóry jest związane z niewłaściwym doborem pacjentów, energii, czasu trwania impulsu lub innego sterowalnego parametru lasera albo z przypadkowym wyzwoleniem lasera.

Aby uniknąć ryzyka uszkodzenia skóry, niezbędne są ciągłe programy edukacji i szkoleń, ponieważ nieprawidłowe użycie jednej zmiennej lasera może spowodować duże uszkodzenie skóry.

Zrozumienie fizyki, interakcji laser–tkanka, parametrów i zmiennych lasera, znajomość charakterystyki konkretnego urządzenia, które zostanie użyte w danym leczeniu, oraz skóry pacjenta, a także dostosowanie tych zmiennych do każdego przypadku to najlepsze sposoby zapobiegania przypadkowemu uszkodzeniu skóry.

Chłodzenie jest również dobrym sposobem zapobiegania uszkodzeniom laserowym w niektórych przypadkach.

Depigmentacja skóry przed terapią laserową za pomocą miejscowej hydrochinonu, rozpoczynana na 4 tygodnie wcześniej, jest metodą, która może zmniejszyć niektóre ryzyka.

Uszkodzenie skóry może skutkować czasowymi lub trwałymi zmianami, takimi jak rumień, obrzęk, strupowanie, pęcherze, bliznowacenie, atrofia lub hiper- bądź hipopigmentacja (Dudelzak i Goldberg 2011).

Tabela 1 pokazuje, jakie uszkodzenia może powodować każdy rodzaj promieniowania w skórze i oczach.

Tabela 1 Zmiany tkankowe wywoływane przez różne rodzaje promieniowania. Na podstawie Mattos (2012).
Zakres długości fal Widmo Oczy Skóra
200–280 nm UVC Fotokeratyt (zapalenie rogówki, odpowiednik oparzenia słonecznego) Rumień, oparzenia i rak skóry
280–315 nm UVB Fotokeratyt (zapalenie rogówki, odpowiednik oparzenia słonecznego) Opalenizna, oparzenia i rak skóry
315–400 nm UVA Fotochemiczna zaćma (zmętnienie soczewki oka) Fotostarzenie, opalenizna i rak skóry
400–780 nm Światło widzialne Fotochemiczne uszkodzenie siatkówki, oparzenie siatkówki Oparzenia, reakcje fotouczulające i zwiększenie pigmentacji
780–1400 nm Podczerwień A Zaćma, oparzenie siatkówki Oparzenia
1400–3000 nm Podczerwień B Odblask komory przedniej (białko w cieczy wodnistej), zaćma, oparzenie rogówki Oparzenia
3000–10 000 nm Podczerwień C Oparzenie rogówki Oparzenia

Ryzyko uszkodzenia zębów

Szkliwo zębów jest wrażliwe na światło ultrafioletowe i podczerwone. Podczas używania lasera w pobliżu ust pacjenta należy poinstruować go, aby trzymał usta zamknięte; można również zastosować ochronę, taką jak zwilżona gaza i ochronna nakładka na zęby (Fader i Ratner 2000).

Możliwe uszkodzenia zębów obejmują zwęglenie, pęknięcia, łuszczenie się i ubytki kraterowe.

Zagrożenia niezwiązane z wiązką: wtórne zagrożenia niedotyczące bezpośrednio wiązki

Zagrożenie pożarowe

Następujące materiały palne są zagrożone zapłonem podczas ekspozycji na niektóre lasery:

  • Gaza
  • Ręczniki
  • Obłożenia
  • Suche gąbki
  • Tworzywa sztuczne
  • Guma
  • Zmywacze do taśm
  • Środki odtłuszczające skórę i płyny do przygotowania skóry
  • Wyroby piankowe
  • Sprzęt oddechowy (maski twarzowe, kaniule nosowe)
  • Gaz metanowy (okolica odbytu)
  • Makijaż, lakier do włosów, musy lub żele na bazie alkoholu, lakier do paznokci
  • Olejne maści do oczu
  • Produkty zawierające alkohol
  • Roztwory z jodoforami
  • Owłosione obszary

Niektóre z tych materiałów można przed zabiegiem przygotować za pomocą roztworu soli fizjologicznej w celu zmniejszenia ryzyka zapłonu. Inne materiały można przechowywać poza salą laserową.

Podczas stosowania lasera CO2 na tkance ważne jest, aby zauważyć, że podczas aplikacji zwykle tworzy się zwęglona warstwa tkanki. Warstwa ta blokuje penetrację lasera i stale się nagrzewa. Jeśli nie zostanie usunięta, może nagrzać się do temperatury powyżej 1000 °C, co stwarza możliwość zapłonu, oparzeń i rozległych uszkodzeń tkanek (Fader i Ratner 2000).

Włosy i bawełna mogą zostać zapalone przez lasery w atmosferze wzbogaconej w tlen lub gdy nie są nasączone roztworem soli fizjologicznej.

Gaśnica przeznaczona do standardowego sprzętu elektrycznego oraz pojemnik z wodą muszą być dostępne na wypadek każdej sytuacji awaryjnej podczas pracy z zagrożeniem pożarowym.

Atmosfera wzbogacona w O2 jest najczęstszą przyczyną pożarów podczas używania lasera (Sheinbein i Loeb 2010). Zapłon może wystąpić nawet poza polem leczenia laserowego (pożar zdalny), jak opisano w piśmiennictwie (Waldorf i in. 1996) (ryc. 4).

Środki bezpieczeństwa i sprzęt ochronny stosowane w celu zapobiegania pożarom chirurgicznym podczas zabiegów laserowych
Ryc. 4 Środki bezpieczeństwa zapobiegające pożarom chirurgicznym

Zagrożenie elektryczne

Urządzenia laserowe są przyrządami wysokiego napięcia i wysokiego prądu, dlatego istnieje duże ryzyko pożaru układów elektrycznych i porażenia prądem. Tylko przeszkolony personel może obsługiwać te urządzenia.

Prawidłowa instalacja i uziemienie są bardzo ważne w zapobieganiu zagrożeniom elektrycznym.

Przed użyciem można sprawdzić stan zacisków, przewodów łączących, przewodów zasilających, bezpieczników, wyłączników automatycznych i wtyczek (Dudelzak i Goldberg 2011).

Zagrożenie dymem

Dym i aerozol często powstają podczas używania lasera, a mutagenne i rakotwórcze właściwości tych produktów ubocznych są już znane.

Przenoszenie chorób przez dym i aerozol również zostało opisane i powinno być przedmiotem zainteresowania pracowników ochrony zdrowia oraz personelu pomocniczego (Sawchuk i in. 1989).

Z dymu laserowego wyizolowano czerwone krwinki, skupiska komórek, bakterie oraz DNA HIV i HPV. Wykazano, że cząstki węgla, benzen, formaldehyd, akroleina i ponad 41 toksycznych gazów jest uwalnianych z tkanek po termicznym rozerwaniu komórek przez laser (Andre i in. 1990; Ulmer 2008).

W piśmiennictwie opisano chirurga laserowego z zakażeniem przednich nozdrzy nosowych oraz innego chirurga, u którego rozwinęła się brodawczakowatość krtani po leczeniu brodawczakowatości odbytowo-płciowej (Hallmo i Naess 1991).

Węgiel i związki toksyczne, takie jak formaldehyd i benzen, występujące w dymie, mogą powodować (Ulmer 2008):

  • Astmę
  • Anemię
  • Lęk
  • Zapalenie oskrzelików
  • Raka
  • Dysfunkcję sercowo-naczyniową
  • Kolkę
  • Zastoinowe śródmiąższowe zapalenie płuc
  • Zapalenie skóry
  • Zawroty głowy
  • Rozedmę
  • Podrażnienie oczu
  • Ból głowy
  • Zapalenie wątroby
  • HIV
  • Niedotlenienie
  • Łzawienie
  • Białaczkę
  • Zamroczenie
  • Zmiany nosowo-gardłowe
  • Nudności lub wymioty
  • Kichanie
  • Podrażnienie gardła
  • Osłabienie

Zwykłe maski chirurgiczne nie są w stanie filtrować bardzo małych cząstek powstających podczas aplikacji lasera. Maski laserowe wykonuje się z naładowanych elektrostatycznie włókien syntetycznych i należy je okresowo wymieniać, ponieważ po pewnym czasie użytkowania dym usuwa ich ładunek. Maski nie są jednak uważane za podstawowe środki ochrony, ponieważ prawdopodobieństwo ich nieskuteczności po 20 minutach użytkowania jest duże. Dopasowanie i technika zakładania również wpływają na skuteczność maski.

Odsysanie i usuwanie dymu w miejscu aplikacji lasera i w całej sali jest niezwykle konieczne i stanowi podstawowy środek ochronny (Bigony 2007). Urządzenie powinno wykorzystywać system trzech filtrów. Filtr powietrza o wysokiej skuteczności usuwania cząstek (HEPA), który usuwa cząstki większe niż 0,3 μm, nie jest wystarczający; konieczny jest filtr powietrza o bardzo niskiej penetracji (ULPA), zdolny do usuwania cząstek o wielkości nawet 0,1 μm, wraz z filtrem węglowym usuwającym toksyczne substancje chemiczne z dymu.

Niektóre aspekty, które należy ocenić przed wyborem urządzenia do odsysania dymu:

  • Koszt i wydatki eksploatacyjne
  • Skuteczność
  • Konstrukcja filtra i kanistra
  • Monitorowanie filtra
  • Zdolność usuwania płynów
  • Aktywacja pedałem nożnym a aktywacja automatyczna
  • Hałas
  • Wersja jednorazowa a wielokrotnego użytku
  • Rozmiar

Zalecana odległość między miejscem leczonym laserem a końcówką ssącą wynosi 1 cm, a skuteczność spada z 99% do 50%, gdy odległość ta zwiększy się z 1 do 2 cm.

Po użyciu lasera powietrze w sali może potrzebować 20 minut, aby powrócić do normalnego stężenia cząstek.

Lasery z przełączaniem Q stanowią szczególne wyzwanie, ponieważ wytwarzają szybkie fragmenty tkanek i cząstki, które mogą umknąć wychwyceniu przez urządzenie do odsysania dymu. W takich sytuacjach zalecono określone środki bezpieczeństwa, takie jak osłony przed rozpryskami lub stożki zbierające, leczenie przez przezroczystą membranę, odpowiednią ochronę oczu, rękawice, fartuchy i laserowe maski chirurgiczne.

Niektórzy chirurdzy laserowi pokrywają zmiany przezroczystymi dla światła opatrunkami biologicznymi i prowadzą leczenie przez nie, poświęcając 5–10% spadek energii na rzecz czystej i przemyślanej bariery ochronnej.

Ostatnie zastosowanie laserów w leczeniu zakażeń grzybiczych, takich jak grzybica paznokci, podniosło alarm dotyczący możliwości występowania żywotnych grzybów w dymie (Karsai i Däschlein 2012).

Jeszcze bardziej intrygująca jest sugestia niektórych autorów, że dym może przenosić żywotne komórki złośliwe, takie jak komórki czerniaka, do innych miejsc (Lewin i in. 2011).

Amerykańska Akademia Dermatologii zaleca stosowanie masek na twarz, ochraniaczy oczu, rękawic, fartuchów, czapek i ochraniaczy na buty (Dover i in. 1999).

Po operacji należy pamiętać, że dym mógł zanieczyścić zarówno zakryte, jak i odkryte powierzchnie ciała. Dlatego zaleca się umycie rąk i innych części ciała.

„Ze wszystkich zagrożeń bezpieczeństwa popadanie w samozadowolenie jest zdecydowanie najbardziej niebezpieczne. Wypadki zdarzają się, gdy przyjmujemy postawę: ‚Używam laserów od lat; nigdy nie mieliśmy problemu i tutaj się to nie stanie’.” — Smalley i Goldman (1998)

Taka postawa sprawia, że chirurg i personel przestają przestrzegać środków zapobiegawczych, torując drogę błędom i wypadkom.

Bezpieczeństwo domowych urządzeń z intensywnym pulsacyjnym światłem (IPL) i urządzeń laserowych

Domowe urządzenia do depilacji wykorzystują tę samą zasadę selektywnej fototermolizy co urządzenia profesjonalne. Niektóre różnice między urządzeniami domowymi a profesjonalnymi są jednak istotne:

  • Niska energia
  • Niewielka liczba ustawień energii
  • Stały czas trwania impulsu
  • Pojedynczy, stały filtr
  • Małe pola zabiegowe
  • Brak możliwości równoległego chłodzenia skóry
  • Obsługa mniejszej liczby odcieni skóry

Różnice te powinny skłonić producentów i pracowników ochrony zdrowia, aby nie przenosili doświadczenia klinicznego i wiedzy z opublikowanych badań dotyczących urządzeń profesjonalnych na urządzenia domowe (Town i in. 2012).

Racjonalne jest jednak oczekiwanie podobnych działań niepożądanych, choć z inną częstością między tymi dwoma rodzajami urządzeń.

Najczęstsze działania niepożądane zgłaszane w przypadku niektórych badanych urządzeń to rumień, obrzęk, ból, zmiany pigmentacyjne, otarcia skóry, zapalenie mieszków włosowych, podrażnienie skóry, świąd, pieczenie, mrowienie, suchość skóry i pęcherze.

Chociaż te działania niepożądane nie były zbyt częste, badania wybierały uczestników na podstawie kryteriów włączenia i wyłączenia w celu zmniejszenia ryzyka. Od momentu udostępnienia urządzeń ogółowi społeczeństwa bez kontroli „kryteriów włączenia i wyłączenia” należy się spodziewać większej częstości działań niepożądanych w rzeczywistym codziennym użytkowaniu.

Urządzenia domowe: pożądane cechy

  • Bezpieczne dla oczu
  • Łatwe w obsłudze bez szkolenia
  • Skuteczne klinicznie (powodujące biologiczne uszkodzenie mieszków włosowych bez uszkodzenia naskórka lub oczu)
  • Ekonomiczne w produkcji masowej

Producenci opracowali różne technologie w celu osiągnięcia tych cech, takie jak wyłączniki lub czujniki kontaktowe, automatyczny tryb gotowości oraz niskie ustawienia energii, a w niektórych krajach ubiegają się następnie o ponowną klasyfikację tych urządzeń do kategorii laserów klasy 1, co nie wymagałoby używania okularów ochronnych. Ponowna klasyfikacja jest w trakcie oceny i nie została jeszcze zatwierdzona (Thaysen-Petersen i in. 2012).

Wiele urządzeń nie podaje deklarowanej fluencji, czasu trwania impulsu, długości fali ani jednorodności lub widma wyjściowego (w przypadku IPL), co utrudnia ocenę bezpieczeństwa.

Niektóre zbadane urządzenia domowe wykazywały ryzyko uszkodzenia skóry i oczu niezależnie od mechanizmów bezpieczeństwa zastosowanych przez producentów. Ponadto pacjenci mogą błędnie ocenić swój odcień skóry i użyć urządzeń na opalonej skórze, a mechanizmy bezpieczeństwa mogą zawieść. Wszystkie te zmienne należy uwzględnić podczas klasyfikowania bezpieczeństwa urządzeń domowych (Town i Ash 2010).

Normy regulacyjne w wielu krajach nie są dobrze określone i należy przyjąć istotne środki dotyczące edukacji użytkowników:

  • Kompleksowe materiały edukacyjne (np. instrukcje obsługi)
  • Wsparcie konsumenta (np. infolinia telefoniczna)
  • Szczegółowe instrukcje użytkowania
  • Płyty DVD
  • Przeszkoleni konsultanci sprzedaży w sklepach
  • Stosowanie urządzeń domowych pod kierunkiem lekarza
  • Samouczki internetowe

Ponieważ urządzenia domowe będą używane jako sprzęt gospodarstwa domowego, środki bezpieczeństwa obejmują bezpieczeństwo elektryczne, montaż, konserwację, utylizację, etykietowanie i kategoryzację ryzyka dla konsumenta (np. w odniesieniu do dzieci).

Inne kwestie, które należy wziąć pod uwagę podczas używania urządzeń domowych przez użytkowników nieprofesjonalnych:

  • Leczenie obszarów ze znamionami melanocytowymi.
  • Leczenie obszarów z tatuażami.
  • Leczenie osób z zespołem policystycznych jajników lub hiperandrogenizmem jajnikowym.
  • Leczenie kobiet w ciąży.
  • Leczenie opalonej skóry.
  • Leczenie wciąż gojącej się skóry.
  • Leczenie osób stosujących fotouczulacze lub leki fototoksyczne (szczególnie za pomocą urządzeń IPL).
  • Leczenie twarzy i brwi.
  • Stosowanie suboptymalnej energii w urządzeniach domowych, które zwykle pracują z niższymi energiami niż urządzenia profesjonalne, może wywołać paradoksalny wzrost włosów.

Najważniejsze wnioski

  1. Lasery stosowane w medycynie mogą na ogół być urządzeniami wysokiego ryzyka.
  2. Środki zapobiegawcze będą skuteczne, jeśli cały zaangażowany personel będzie przestrzegał procedur bezpieczeństwa uwzględniających ryzyko.
  3. Najbardziej niebezpieczne ryzyko związane z patrzeniem w wiązkę dotyczy oczu i może prowadzić do całkowitej ślepoty.
  4. Zagrożenia niezwiązane z wiązką są różnorodne, a najczęściej opisywane dotyczy dymu.
  5. Urządzenia domowe nie są wolne od ryzyka, a konsumentów należy uświadamiać o tym ryzyku.

Powiązane tematy

  • Laser CO2 w innych wskazaniach
  • Laser CO2 w leczeniu blizn
  • Laser CO2 w leczeniu rozstępów
  • Laser CO2 do fotoodmładzania
  • Laser erbowy do fotoodmładzania
  • Laser erbowy w leczeniu blizn i rozstępów
  • Frakcyjne lasery ablacyjne i nieablacyjne w skórze etnicznej
  • Intensywne światło pulsacyjne do fotoodmładzania
  • Intensywne światło pulsacyjne w trądziku różowatym i innych wskazaniach
  • Lasery do estetycznej i funkcjonalnej rewitalizacji pochwy
  • Laser a odrost włosów
  • Laser do depilacji
  • Laserowa lipoliza
  • Laser w leczeniu grzybicy paznokci
  • Laserowe leczenie zmian naczyniowych
  • Dioda elektroluminescencyjna w leczeniu trądziku, blizn i skóry fotouszkodzonej
  • Moje osobiste doświadczenia z laserem
  • Nieablacyjne lasery frakcyjne w leczeniu blizn
  • Nieablacyjne lasery do fotoodmładzania
  • Nieablacyjne lasery w leczeniu rozstępów
  • Terapia fotodynamiczna w trądziku
  • Terapia fotodynamiczna skóry fotouszkodzonej
  • Lasery z przełączaniem Q w leczeniu melazmy, cieni pod oczami i do fotoodmładzania
  • Przezskórowe dostarczanie leków metodami ablacyjnymi (lasery i częstotliwość radiowa)

References

Andre P, Orth G, Evenou P, Guillaume JC, Avril MF. Risk of papillomavirus infection in carbon dioxide laser treatment of genital lesions. J Am Acad Dermatol. 1990;22(1):131–2.

Barkana Y, Belkin M. Laser eye injuries. Surv Ophthalmol. 2000;44(6):459–78.

Bigony L. Risks associated with exposure to surgical smoke plume: a review of the literature. AORN J. 2007;86(6):1013–20; quiz 1021–4.

Dover JS, Arndt KA, Dinehart SM, Fitzpatrick RE, Gonzalez E. Guidelines of care for laser surgery. American Academy of Dermatology, Guidelines/Outcomes Committee. J Am Acad Dermatol. 1999 Sep;41(3 Pt 1):484–95.

Dudelzak J, Goldberg DJ. Laser safety. Curr Probl Dermatol. 2011;42:35–9.

Fader DJ, Ratner D. Principles of CO2/erbium laser safety. Dermatol Surg. 2000;26(3):235–9.

Hallmo P, Naess O. Laryngeal papillomatosis with human papillomavirus DNA contracted by a laser surgeon. Eur Arch Otorhinolaryngol. 1991;248(7):425–7.

Jewsbury H, Morgan F. Uveitis and iris photoablation secondary to intense pulsed light therapy. Can J Ophthalmol. 2012;47(4):e13–4.

Karsai S, Däschlein G. “Smoking guns”: hazards generated by laser and electrocautery smoke. J Dtsch Dermatol Ges. 2012;10(9):633–6.

Lee WW, Murdock J, Albini TA, O’Brien TP, Levine ML. Ocular damage secondary to intense pulse light therapy to the face. Ophthal Plast Reconstr Surg. 2011;27(4):263–5.

Lewin JM, Brauer JA, Ostad A. Surgical smoke and the dermatologist. J Am Acad Dermatol. 2011;65(3):636–41.

Lin CC, Tseng PC, Chen CC, Woung LC, Liou SW. Iritis and pupillary distortion after periorbital cosmetic alexandrite laser. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2011;249(5):783–5.

Mattos R. Conceitos de Biossegurança: Laser/Dermatologia. In: Kadunc B, Palermo E, Addor F, Metsavaht L, Rabello L, Mattos R, Martins S, editors. Tratado de cirurgia dermatológica, cosmiatria e laser: da Sociedade Brasileira de Dermatologia. 1st ed. Rio de Janeiro: Elsevier; 2012. p. 895–9.

Sawchuk WS, Weber PJ, Lowy DR, Dzubow LM. Infectious papillomavirus in the vapor of warts treated with carbon dioxide laser or electrocoagulation: detection and protection. J Am Acad Dermatol. 1989;21(1):41–9.

Sheinbein DS, Loeb RG. Laser surgery and fire hazards in ear, nose, and throat surgeries. Anesthesiol Clin. 2010;28(3):485–96.

Slatkine M, Elman M. Conversion of aesthetic lasers and intense pulsed light sources into inherently eye-safe units. J Cosmet Laser Ther. 2003;5(3–4):175–81.

Smalley PJ. Laser safety: risks, hazards, and control measures. Laser Ther. 2011;20(2):95–106.

Smalley PJ, Goldman MP. Laser safety: regulations, standards and practice guidelines. In: Goldman MP, Fitzpatrick RE, editors. Cutaneous laser surgery: the art and science of selective photothermolysis. 2nd ed. St. Louis: Mosby Inc; 1998. p. 459–72.

Thaysen-Petersen D, Bjerring P, Dierickx C, Nash JF, Town G, Haedersdal M. A systematic review of light-based home-use devices for hair removal and considerations on human safety. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2012;26(5):545–53.

Town G, Ash C. Are home-use intense pulsed light (IPL) devices safe? Lasers Med Sci. 2010;25(6):773–80.

Town G, Ash C, Dierickx C, Fritz K, Bjerring P, Haedersdal M. Guidelines on the safety of light-based home-use hair removal devices from the European Society for Laser Dermatology. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2012;26(7):799–811.

Ulmer BC. The hazards of surgical smoke. AORN J. 2008;87(4):721–34; quiz 735–8.

Waldorf HA, Kauvar NB, Geronemus RG, Leffel DJ. Remote fire with the pulsed dye laser: risk and prevention. J Am Acad Dermatol. 1996;34(3):503–6.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.